YURT İÇİ PİYASALAR
YURT DIŞI PİYASALAR
BUGÜNKÜ DESTEKÇİMİZ
GÜNÜN HİKAYESİ

💸 Faizler sabit, mesajlar karışık

Fed, faizleri piyasa beklentilerine paralel bir şekilde sabit bırakırken, toplantı sonrasında Başkan Powell'den gelen karışık mesajlar piyasalarda hareketliliğe sebep oldu.
2 Mayıs - GYİAD - Exante
Genç Yönetici ve İş İnsanları Derneği’nin (GYİAD) ile birlikte

Geri sayım başladı: GYİAD Sürdürülebilirlik Zirvesi

Nedir? Genç Yönetici ve İş İnsanları Derneği’nin (GYİAD) bu yıl ilk kez düzenleyeceği Sürdürülebilirlik Zirvesi ’nde, son yıllarda çevresel sorunlardan daha geniş bir perspektife taşınarak ekonomik ve sosyal boyutlarıyla da tartışılan…

Daha fazlasını öğren →

Reuters

Reuters

2 Mayıs Perşembe sabahından herkese günaydın.

Dün gündemin ana maddesini ABD Merkez Bankası'nın FOMC toplantısından çıkan sonuç oluşturdu. Faizler piyasa beklentilerine paralel bir şekilde sabit bırakılırken, toplantı sonrasında Başkan Powell'den gelen karışık mesajlar piyasalarda hareketliliğe sebep oldu. 

Günün Hikayesi'nde Sipay Hazine Direktörü Eralp Ersoy tarafından kaleme alınan "Mayıs ayı ve enflasyonda baz etkisi" başlıklı harika makaleyi bulabilirsiniz.

Günlük ruh gıdası dozunuz ise burada: Hafif Müzik

İyi okumalar.

-Emircan

EXANTE

EXANTE

Finans dünyasındaki tüm önemli gelişmeler ve makro-iktisadi meseleler, derinlemesine bir perspektif ve sebep-sonuç ilişkileriyle her pazartesi ve cuma e-posta kutunda.

YURT İÇİ PİYASALAR

•  İstanbul Ticaret Odası (İTO) İstanbul’da perakende ürün enflasyonunun Nisan ayında aylık bazda %4,89; yıllık bazda ise %78,81 seviyesinde kaydedildiğini duyurdu. Aynı dönemde toptan ürün enflasyonu ise aylık bazda %4,87, yıllık bazda %65,94 düzeyinde kaydedildi.

  •  📖 Ayrıntılar: İTO verilerine göre Nisan ayında perakende ürün grupları arasından en çok fiyat artışı yaşanan grup %23,85 ile giyim grubu olurken; bu grubu %5,30 ile ev eşyası ve %4,88 ile kültür, eğitim ve eğlence harcamaları takip etti.  Toptan eşya grupları arasından ise fiyatları en çok artış gösteren gruplar sırasıyla %17,93 ile mensucat, %13,36 ile inşaat malzemeleri ve %7,27 ile madenler grupları oldu. 

•  Resmî Gazete’de yayımlanan Cumhurbaşkanı kararı ile 6 aya kadar vadeli mevduattan elde edilen faiz ve katılım bankalarından elde edilen kâr paylarına uygulanan stopaj oranı %5’ten %7,5’e yükseltildi. Bir yıla kadar vadeli olan mevduatlar için geçerli olan %5 ve bir yıldan uzun vadeli mevduatlar için geçerli olan %2,5’luk stopaj oranları ise korundu.

•  Nisan 2023’ten bu yana uygulanmakta olan 25 metreküplük (150 TL’lik) ücretsiz doğal gaz uygulaması dün itibarıyla sona erdi. Mayıs ayına ilişkin yeni fiyat tarife BOTAŞ tarafından yayımlandı.

•   Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, teknoloji sektöründe ve diğer stratejik sektörlerde faaliyet gösteren erken aşama girişimlerin desteklenmesi amacıyla kurulacak bir üst giriş sermayesi fonu oluşturma konusunda nihai aşamalara geldiklerini kaydetti. Fonun başlangıç büyüklüğünün 50 milyon USD tutarında olmasını öngördüklerini ifade eden Şimşek, ulusal ve uluslararası yatırımcılarca da katılım sağlanması durumunda belirtilen tutarın artabileceğini belirtti. 

"Kurulacak bu üst fonla stratejik sektörler ve teknoloji alanlarında faaliyet gösteren şirketlere yatırım yapacak girişim sermayesi fonlarına kaynak aktarılması sağlanacak. Özellikle kalkınma planları ile Orta Vadeli Program gibi politika metinlerinde önceliklendirilen sektörlere yatırım yapacak girişim sermayesi fonlarının desteklenmesi amaçlanıyor."

•   Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK), bankalara gönderdiği bir yazı ile temassız ödemeler için belirlenen üst sınırı yükseltti. Gönderilen yazıya göre 1 Temmuz 2024'ten itibaren yeni temassız ödeme üst sınırı 1500 TL olacak. 

YURT DIŞI PİYASALAR

•   ABD Merkez Bankası (Fed), Mayıs ayı Federal Açık Piyasa Komitesi (FOMC) toplantısında fonlama faizini %5,25-5,50 aralığında sabit tutma kararı aldı. Toplantının ardınan Fed tarafından yayımlanan karar metninde kararın oy birliğiyle alındığı ve faizlerin indirilmesi için çok fazla kanıta ihtiyaç duyulduğu ifade edilirken, bankanın bilanço küçültme hızının ise yavaşlatılacağı belirtildi.

  • 🗣️ Açıklamalar: Karar sonrasında açıklama yapan Fed Başkanı Jerome Powell, faiz indirimi için enflasyonun düşmekte olduğuna dair daha fazla güvene ihtiyaç duyduklarını ve birinci çeyrekte bunun için yeterince sebep göremediklerini söyledi. Enflasyon hedefine ulaşmak için ücretlerde büyümenin daha sürdürülebilir seviyelere gevşediğini görmelerinin gerektiğini söyleyen Powell, işgücü piyasasında beklenmedik bir gevşemenin faiz indirimi beklentilerini tekrardan ateşleyebileceğini de ifade etti.

"Enflasyonun düşüşe geçeceğine ilişkin güvenim öncekine göre daha düşük. Faizleri indirmeye ve indirmemeye giden patikalar var ve hangi yola gidileceği gelecek verilere bağlı."

•   ABD'de düzenlenen JOLTS anketinin sonuçlarına göre ülkede açık iş sayısı Nisan ayında bir önceki aya kıyasla 325 bin kişi azalışla 8 milyon 488 bine gerileyerek Şubat 2021'den bu yana en düşük seviyesini kaydetti. Açık iş sayısının bu dönemde 8 milyon 680 düzeyinde kaydedilmesi öngörülüyordu. 

  • 👉🏻 Öte yandan: ABD'de ADP tarafından hesaplanan özel sektör istihdamı, Nisan ayında 192 bin kişi ile beklentilerin üzerinde artış gösterdi. Piyasa beklentisi artışın 175 bin kişi olması yönündeydi. 

•   ABD'de ISM imalat PMI Nisan ayında bir önceki aya kıyasla 1,1 puan azalışla 49,2'ye gerileyerek piyasa beklentilerinin altında kaydedildi. Böylece ülkedeki imalat sektörüne ilişkin görünüm, Nisan ayında genişleme bölgesinden daralma bölgesine geçti. 

  •  📖 Ayrıntılar: Söz konusu dönemde üretim endeksi 3,3 puan azalışla 51,3 seviyesine gerilerken, istihdam endeksi 1,2 puan artışla 48,6'ya çıktı. Yeni sipariş endeksi ise 2,3 azalışla 49,1 seviyesine geriledi.

•   Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Fitch Ratings, Kosova'ya bağımsızlığını ilan ettiği 2008'den bu yana ilk kez kredi notu verdi. Verilen notun bütçe açığının gerilemesi, malî politikaların etkinliği ve ekonomik büyümeyi yansıttığı ifade edildi. 

  • 💾 Cep bilgisi: Böylece Kosova'nın ilk kredi notu, Türkiye'nin mevcut kredi notu seviyesi olan B+'nın bir üst kademesinde belirlenmiş oldu. 

•   ABD'de 30 yıl vadeli mortgage faizleri 26 Nisan ile sona eren haftada bir önceki haftaya kıyasla 0,05 puan artışla %7,29 seviyesine yükseldi. Söz konusu haftada mortgage kredisi başvuruları ise %2,3 oranında azalış gösterdi. 

BUGÜNKÜ DESTEKÇİMİZ

Geri sayım başladı: GYİAD Sürdürülebilirlik Zirvesi

Nedir? Genç Yönetici ve İş İnsanları Derneği’nin (GYİAD) bu yıl ilk kez düzenleyeceği Sürdürülebilirlik Zirvesi’nde, son yıllarda çevresel sorunlardan daha geniş bir perspektife taşınarak ekonomik ve sosyal boyutlarıyla da tartışılan sürdürülebilirlik kavramı önemli konuşmacıların katılımıyla ele alınacak.

Nerede ve ne zaman? 9 Mayıs Perşembe günü DasDas’ta. 

Neden gitmeli? Sürdürülebilirliğin günümüzde doğal kaynakları korumanın yanı sıra sosyal adalet, ekonomik kalkınma ve insan refahını da içeren kapsamlı bir yaklaşım olarak ele alınması gerekliliğini vurgulayan etkinlikte, genç iş dünyasının konuya nasıl yaklaşması gerektiği, gelecek yılların liderlerinin sürdürülebilirlik ilkelerini benimseyerek iş stratejilerine ve politikalarına nasıl dahil edebileceği tartışılacak. 

Kimler var? Açılış konuşmasını GYİAD Yönetim Kurulu Başkanı Mustafa Özer’in yapacağı etkinliğin moderatörlüğünü GYİAD Sürdürülebilirlik Çalışma Grubu Eş Başkanı Gökçen Müftüoğlu Çapa gerçekleştirecek. Mazars Türkiye CEO’su ve Kurumsal Sürdürülebilirlik Elçisi İzel Levi Coşkun’un “Süreklilikten Sürdürülebilirliğe”, Başarı ve Yönetim Yazarı Mümin Sekman’ın “Sürdürülebilir Başarı” adlı konuşmalarının ardından, GYİAD  Sürdürülebilirlik Çalışma Grubu Eş Başkanı Melis Topal’ın moderatörlüğünde devam edecek panelde İhtiyaç Haritası Kurucu Ortağı ve Oyuncu Mert Fırat; Beslenme ve Sağlıklı Yaşam Uzmanı ve Formeo Doya Doya Yaşam Kurucu Ortağı Elvan Odabaşı; Muhtaroğlu Holding Dış Ticaret Direktörü ve Sürdürülebilirlik Lideri Melis Muhtaroğlu yer alacak. Ardından program Teknoloji ve  Sürdürülebilirlik İletişimcisi Sertaç Doğanay’ın “Teknolojide Sürdürülebilirlik” konulu konuşmasıyla devam edecek.  

Not almalı: Sürdürülebilirlik kavramının iş dünyasından sanata, sosyal girişimcilikten gıda ve teknolojiye kadar tüm yönleriyle ele alınacağı zirve hakkında detaylı bilgi ve biletlere şuradan ulaşabilirsiniz. 

GÜNÜN HİKAYESİ

'Mayıs ayında zirve ve hızlı bir dezenflasyon süreci': Peki nasıl?

“Enflasyonda Mayıs ayında zirveyi gördükten sonra hızlı bir dezenflasyon sürecine gireceğiz” cümlesi son zamanlarda hem ekonomi yönetimi hem de ekonomistlerden belki de en sık duyduğumuz cümle. Peki bu cümlenin altında yatan rasyonel ne?

'Mayıs ayında zirve ve hızlı bir dezenflasyon süreci': Peki nasıl?

Baz etkisi kavramı temel olarak iki dönem arasındaki değişimin, ilk bacakta (baz) yaşanan aşırı bir durumun sonraki dönemde ölçülen değişimin sapmasına yol açması olarak özetlenebilir. 

  • Bir örnek: Bu karmaşık ifadeyi bir örnekle açmak faydalı olacaktır. Mesela bir ürünün fiyatını T-2 döneminde 100; T-1 döneminde 220, T döneminde ise 264 TL olarak kabul edelim. Buradan hareketle, ürün fiyatının T-1 döneminde yıllık bazda %120; T döneminde ise yine yıllık bazda %20 oranında arttığını göreceğiz. T döneminde yaşanan %20’lik artış, yıllık fiyat artışında sert bir düşüş yaşanmış görüntüsünü vermekle birlikte birikimli toplamda artış %144 seviyesinde oluşuyor. Söz konusu hesaplama, matematiksel olarak doğru olmakla birlikte yorumlanması için bazı dokunuşlara ihtiyaç duyuyor.

Mayıs ve baz etkisi

Yukarıda kısaca özetlenen baz etkisi kavramı yıllık değişimleri manşet değerlere taşınan endeks ölçümleri için zaman zaman gündem konusu olabiliyor. 3 Haziran Pazartesi sabahı saat 10.00’da öğreneceğimiz Mayıs ayı enflasyonu da tam olarak bu konunun odağında yer alıyor. Bunun nedenini gösterebilmek adına TÜİK tarafından yayımlanan enflasyon veri setine göz atmak yeterli olacaktır.

Yukarıdaki tabloda görüldüğü üzere 2023 Mayıs ayında açıklanan aylık enflasyon oranı %0,04 seviyesinde yer alıyor. Yani Mayıs 2023 döneminde enflasyon sepetine konu mallarda ortalama fiyat artışı sıfıra yakın olarak ölçülmüş durumda (bunda, o dönem açıklanan doğalgaz sübvansiyonunun etkisi çok büyük).

Haziran ayı başında öğreneceğimiz Mayıs 2024 enflasyon verisi ile birlikte yıllık enflasyon (manşet enflasyon) hesaplamasında %0,04’lük değere karşılık (beklentilere göre değişmekle birlikte) %3,0-%3,5 gibi bir aylık enflasyon değeri görmemiz çok olası. Bu da yıllık enflasyon hesaplamasında manşet değeri zirveye taşıyacak. Yapılan hesaplamalar, yıllık enflasyonda %70-75 aralığında bir değeri göreceğimize işaret ediyor.

Mayıs ayında olumsuz yönde çalışacak baz etkisi ilerleyen dönemlerde ise (özellikle Temmuz ve Ağustos aylarında) tam ters yönde çalışacak. Bu dönemlerde aylık %9+’luk değerlerin yerine bunların yaklaşık üçte biri kadar aylık enflasyon değerleri ile birlikte yıllık enflasyonda çok hızlı bir gerileme göreceğiz.

Çok kaba bir hesaplama ile endekse giren ve çıkan değerlerin manşet enflasyon üzerinde yaratacağı etkiyi gösterebiliriz. Yarın açıklanacak Nisan ayı enflasyonu dahil olmak üzere, önümüzdeki aylarda %2,5’lik bir aylık enflasyonla karşılaşmamız durumunda yıllık manşet enflasyonu aşağıdaki şekliyle göreceğiz:

Baz etkisinin manşet sonuçlara nasıl yansıdığını göstermek amacıyla hazırlanan ve bu sebeple geleceğe yönelik aylık enflasyon değerinin sabit bırakıldığı bu tablo aşağıdaki şekilde de görselleştirilebilir:

Sonuç olarak

Sonuç olarak, baz etkisi endeks değişimleri üzerinde büyük etkisi olan bir matematiksel gerçekliktir. Burada ortaya çıkacak sonuçlar irdelenmeden kabul edilmemeli ve yorumlar da bu çerçevede yapılmalıdır. 

İçinden geçtiğimiz parasal sıkılaşma süreci ve gecikmeli etkileri uzun zamandır beklenen dezenflasyon sürecinin temellerini atmakla birlikte yaz aylarında verilerle de göreceğimiz “rahatlama” tamamen bu duruma bağlanamaz. 

Öte yandan, para politikasının yeterince sıkı olmaması ve genişletici maliye politikaları sebebiyle enflasyonun sadece baz etkisi sayesinde düşeceği tezi de bütünüyle doğru kabul edilemez. Bu noktada, PPK metinlerinde de sıklıkla kendine yer bulan “politika adımlarının gecikmeli etkileri” ifadesi kesinlikle gözden kaçırılmamalı zira atılan sıkılaştırıcı adımlar ve verilen mesajlar yılın ikinci yarısından sonra beklenen soğumanın temelini oluşturuyor. 

Dip toplamda, manşet enflasyonda Mayıs ayında zirveyi, yaz aylarında ise hızlı bir gerileme göreceğimiz gerçeği baki. Bu sonuçta hem baz etkisinin hem de sıkılaştırıcı adımların etkisinin olduğu da kabul edilmesi gereken başka bir gerçek. Bu iki unsurun yarattığı etkilerin ağırlıkları başka tartışma ve hesaplamaların konusu olmakla birlikte, yakın zamanda içinden geçeceğimiz süreçte bir siyah-beyaz durumunun söz konusu olmadığı temel çıpa olmalı. 

Hikâyeyi paylaşmak için:

Kaydet

Okuma listesine ekle

Paylaş

EXANTE

EXANTE

Finans dünyasındaki tüm önemli gelişmeler ve makro-iktisadi meseleler, derinlemesine bir perspektif ve sebep-sonuç ilişkileriyle her pazartesi ve cuma e-posta kutunda.

YAZARLAR

EXANTE

EXANTE

Finans dünyasındaki tüm önemli gelişmeler ve makro-iktisadi meseleler, derinlemesine bir perspektif ve sebep-sonuç ilişkileriyle her pazartesi ve cuma e-posta kutunda.

İLGİLİ OKUMALAR

Bağlantıyı kopyala

Paylaş

Yayına git

Geri bildirim ver

Hata bildir