18 Ocak sabahından herkese merhaba,
Dün bir gözümüz Davos’ta bir gözümüz ise yerel gündemdeydi. EYT sürecine ilişkin detayların belirginleşmesi ve seçim takviminin öne çekilmesine dair mesajlar gündemin en önemli konularıydı.
Bugün bültenimizin devamında sizleri konut satış istatistiklerine ilişkin değerlendirmemiz bekliyor.
Günlük ruh gıdası dozunuz da her zamanki yerinde: 90s Soft Rock
Keyifli okumalar!
EXANTEFinans dünyasındaki tüm önemli gelişmeler ve makro-iktisadi meseleler, derinlemesine bir perspektif ve sebep-sonuç ilişkileriyle her pazartesi ve cuma e-posta kutunda.
• AK Parti Grup Başkanvekili Muhammet Emin Akbaşoğlu, emeklilikte yaşa takılanlar (EYT) düzenlemesine ilişkin, "Emeklilikte yaşa takılanlar düzenlemesini en geç haftaya Meclis'e sunmayı planlıyoruz. Maaşlar en geç mart ayında yatırılacak. Bu konuda en ufak bir tereddüt söz konusu değil" ifadelerini kullandı.
• Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), konut fiyat endeksinin kasım ayında aylık bazda %3,8; yıllık bazda ise %174,3 arttığını açıkladı. Yayımlanan veriye göre konut fiyatlarında en çok artış yıllık bazda %214,5 ile Antalya, Burdur ve Isparta bölgesinde gözlemlenirken, İstanbul'da artış %186,3 oldu.
🏡 Birim fiyatı: TCMB verilerine göre Türkiye genelinde metrekare birim fiyatı aralık ayında 16 bin 984 TL oldu. İstanbul'da ise bu fiyat 26 bin 904 TL olarak kaydedildi. Yani kasım ayında İstanbul'da 70 metrekare sıradan bir evin fiyatı 1 milyon 883 bin TL'ye yükselmiş oldu.
• TCMB, kasım ayında kısa vadeli dış borç stokunun yıl başından bu yana %19,6 artışla 145,4 milyar USD'ye çıktığını duyurdu. Borcun 27,6 milyar USD'lik kısmının kamu kesimine, 85,3 milyar USD'lik kısmının ise özel kesime ait olduğu belirtildi. Vadesine 1 yıl veya daha az kalmış dış borç stoku ise aynı ay içinde 189 milyar USD'ye ulaşarak rekor kırdı.
• Türk Metal Sanayicileri Sendikası (MESS) yönetimi ile metal işçilerinin örgütlü olduğu Türk-İş üyesi Türk Metal, DİSK üyesi bağlı Birleşik Metal-İş ve Hak-İş üyesi Özçelik-İş arasında ek zam talebiyle yapılan toplantıda, 180 bin metal işçisinin ücretlerine %34 oranında zam yapılması kararlaştırıldı.
• Netflix Türkiye abonelik ücretlerine zam yaptığını duyurdu. Yapılan zamla birlikte temel paket 45,99 TL'dan 63,99 TL'ye, standart paket 69,99 TL'den 97,99 TL'ye, özel paket fiyatı ise 93,99 TL'den 130,99 TL'ye yükseltildi. Yeni zamla birlikte şirket, abonelik ücretlerine 1 yıl içinde %138'e yakın zam yapmış oldu.
• Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, Sakarya Gaz Sahasındaki doğal gazın ulusal sisteme aktarımını sağlayacak ölçüm istasyonu ve boru hattının tamamlandığını açıkladı.
• Çin ekonomisinin 2022 yılında %3 büyüme kaydederek 18 trilyon USD seviyesine ulaştığı açıklandı. Ülkede ekonomik büyüme hükümetin %5,5'lik hedefinin altında kalırken, pandemi dönemi hariç 1976’dan bu yana en kötü performansı kaydetti. Ekonomik büyüme performansındaki zayıflamanın ülkede hala şiddetli bir şekilde süren covid-19 salgını ve hükümetin uyguladığı sıkı karantinalar nedeniyle gerçekleştiği düşünülüyor.
• ABD'de New York Fed imalat endeksi ocakta 22 puan düşüşle eksi 32,9 seviyesine gerileyerek pandemi şartlarının geçerli olduğu Mayıs 2020'den bu yana en düşük seviyesini kaydetti. Endeksin sıfırın altında yer alması sektörde daralmaya işaret ederken, açıklanan veri bölgedeki sektörde daralmanın derinleştiği şeklinde yorumlandı.
• PwC tarafından 4 bin 410 CEO'nun katılımıyla düzenlenen ankete göre CEO'ların %73'ü küresel ekonomik büyümenin gelecek 12 ay içerisinde daralmasını bekliyor. Bu veri, firma tarafından 2011 yılından bu yana düzenlenen ankette şimdiye kadar alınan en kötümser sonuç.
• Avrupa Merkez Bankası (ECB) Başekonomisti Philip Lane, enflasyonun %2 hedefine inmesi için bankanın faizleri kısıtlayıcı seviyelere çıkarması gerektiğini ifade etti. Lane bu seviyeyi tespit etmek için deneyimlerinden yararlanacaklarını söyledi.
• İsveç Başbakanı Ulf Kristersson, Avrupa Parlementosu'na hitap ettiği konuşmasında, "AB ekonomik bir devdir. Buna rağmen tam ekonomik potansiyelimize ulaşamıyoruz. Üretkenliğimiz geride kalıyor. Bugün araştırma ve geliştirmeye ABD veya Çin'den önemli ölçüde daha az harcıyoruz ve yüksek enerji fiyatları yatırımları Avrupa'dan uzaklaştırabilir" ifadelerini kullandı.
• OPEC tarafından yayımlanan aylık petrol piyasası raporuna göre küresel petrol arzı aralık ayında bir önceki aya göre günlük 300 bin varil artışla 101,7 milyon varile yükseldi. Grubun petrol üretimi ise günlük 91 bin varil artarak 28,9 milyon varil seviyesinde gerçekleşti.
• Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Rusya ekonomisinin 2022 yılını beklentilerin üzerinde kapatacağını belirterek, "Rusya Ekonomik Kalkınma Bakanlığı rakamlarına göre, geçen yılın Ocak-Kasım döneminde ekonomi sadece yüzde 2,1 küçüldü. Yabancıların yanı sıra kendi bazı uzmanlarımız bile ekonomide yüzde 10 hatta 20 küçülme bekliyordu. 2022 geneli itibarıyla küçülmenin yüzde 2,5 düzeyinde gerçekleşmesini bekliyoruz” ifadelerini kullandı.
• Rusya Merkez Bankası ülkenin dış ticaret fazlasının 2022 yılında %66 artışla 282,3 milyar USD'ye çıktığını duyurdu. Dış ticaret fazlasında yaşanan artışın ülkenin ana ihracat ürünlerinin küresel değerinde yaşanan yükseliş nedeniyle kaydedildiği ifade edildi.
• Almanya'da ZEW ekonomik beklenti endeksi ocak ayında 40,2 puan artışla eksi 23,3’ten 16,9 seviyesine yükseldi. Böylece, endekste Şubat 2022’den bu yana ilk kez pozitif bir değer kaydedilmiş oldu.
Akbank destekleriyle: Attila Köksal ile Finansal Bakış’ta beşinci bölüm
“Uzun yıllar süren, dünyada eşi benzeri görülmemiş bir yüksek enflasyon ortamından geçmiş ve sayısız krizler, devalüasyonlar, terör olayları, darbeler ve darbe girişimleri, siyasi krizler görmüş Türkiye kanımca dev bir davranışsal finans laboratuvarıdır” diyen duayen yatırım uzmanı Attila Köksal, toplumun yatırım eğilimlerini incelemenin ve buradan elde edilecek çıkarımların kamusal politikaların belirlenmesinde ve bireylere emeklilik, sigorta, yatırım danışmanlığı ve varlık yönetimi hizmetlerinin daha sağlıklı verilmesinde fayda yaratacağının altını çizerek, bizleri Attila Köksal ile Finansal Bakış podcast serisinde beşinci bölümü dinlemeye davet ediyor.
Beşinci bölüm | Murat Sağman ile Türkiye’de yatırım ve tasarruf eğilimleri: Finansal konulardaki kararlarımızı verirken sosyal çevreden nasıl etkilendiğimizi; uyum, itaat, güven, bulaşma ve kitle davranışı gibi sosyal psikoloji kavramlarının incelendiği serinin dördüncü bölümünün ardından son bölümde Köksal, konuğu ekonomist Murat Sağman ile Türkiye’de halk genelinde görülen tasarruf, birikim ve yatırım eğilimlerini davranışsal finans gözlüğüyle inceliyor.
Aposto Radyo’nun Akbank destekleriyle hazırladığı Attila Köksal ile Finansal Bakış’ın yeni bölümlerine her hafta Aposto Radyo’dan ulaşabilirsiniz.
Konut satışlarında yatay seyir

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) aralık ayı konut satış verilerini açıkladı. Buna göre 2022 yılında satılan konut miktarı bir önceki yılın %0,4 altında kaldı.
Detaylarda neler var?
Konut satışları 2022 yılında 1 milyon 486 bin adet olarak gerçekleşti. Bu değer, bir önceki yıl 1 milyon 492 bin seviyesindeydi. Veri, yaşanan ekonomik çalkantıya rağmen toplam konut satışlarında bir önceki yılın hacminin korunduğuna işaret ediyor. Buna karşın satışların yapısı itibarıyla önemli sayılabilecek detaylar mevcut.
Konut satışlarında İstanbul %17,5 ile lider konumunu sürdürüyor. İstanbul’u her zaman olduğu gibi Ankara ve İzmir takip ediyor. Ankara ve İzmir’de yapılan satışların toplamı ise İstanbul’da yapılan satışların yaklaşık 50.000 adet altında bulunuyor.
Verilere aylık bazda baktığımızda, aralık ayında yapılan satışların kasım ayı satışlarının %76,5 üzerinde olduğu görülüyor. Bu artış oranı 2022’de bir miktar fazla hissedilse de sektörel veriler aralık ayı satışlarında düzenli bir artış olduğunu ve hareketin temelde olduğunu gösteriyor. Yıllık bazda bakıldığında Aralık 2022’de yapılan satış miktarı ise bir önceki yılın aynı ayındaki satışların %8,2 altında bulunuyor.
Toplam satışların konut kredisi aracılığıyla gerçekleşme oranındaki düşüş ise devam ediyor. 2022 yılında %18,9 olarak gerçekleşen oran bir önceki yıl %19,7 seviyesindeydi. Burada, açıklanan konut kredisi kampanyalarına karşın yüksek seyreden faiz oranları ve krediye erişimde yaşanan güçlüklerin önemli bir payı var. Aralık ayında yapılan satışların ise sadece onda biri konut kredisi aracılığıyla gerçekleştirilmiş durumda.
💉 Hatırlatma dozu: Kredili (ipotekli) satışların toplam içindeki payı 2020 yılında %38,2 olarak gerçekleşmişti.
Veri setindeki önemli bir detay da yabancılara yapılan satışlar. 2022 yılında yabancılara yapılan 67.490 adet satış, toplam satışların %4,6’sını oluşturuyor ve zaman serisinin en yüksek değeri olarak kayda geçmiş durumda. Bu oran önceki yıl %4,0 seviyesindeydi. 2022 yılında Rusya Federasyonu uyruklu kişilere yapılan satış adedi yaklaşık iki kat artarken, mevcut seviye yabancı uyruklu kişilere yapılan yaklaşık her dört satıştan birine denk geliyor. Yabancıya satışlarda ilk sırada ise Antalya yer alıyor.
Talep ve fiyat durumu
Ülkemizde konut fiyatları küresel ortalamaların çok üzerinde bir reel artış trendinde bulunuyor. Geçtiğimiz günlerde ekonomi gündeminde yer bulan Knight Frank imzalı çalışma da bunu teyit eder nitelikte. Çalışmaya göre 2022 yılının ilk çeyreğinde konut fiyatlarının reel olarak en çok arttığı ülke açık ara farkla Türkiye olmuştu. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından yayımlanan konut fiyat endeksi çalışmasının kasım ayı sonuçları da konut fiyatlarının ülke genelinde nominal olarak %174,3; reel olaraksa %54,0 oranında arttığını gösteriyor.
Sonuç malum olmakla birlikte bu sonucu yaratan sebepleri bir araya getirmekte fayda var. Konut fiyatlarındaki artışın öncelikli sebebi şüphesiz ki enflasyon. TL’deki değer kaybı ile başlayan süreç, hemen her alanda olduğu gibi inşaat malzeme ve işçilik maliyetlerinde güçlü bir artışa yol açtı. TÜİK’in son verilerine göre, inşaat maliyetlerindeki yıllık artış oranı %117,1 seviyesinde bulunuyor. Yine de bu artış oranı reel anlamda yükselen fiyatları tam olarak açıklamaya yetmiyor. Bu noktada ise devreye tüketici davranışları ve toplumsal alışkanlıklar giriyor. Enflasyonist dönemlerde varlıklarını koruma içgüdüsüyle hareket eden hanehalkının yarattığı yüksek talep hem sıfır hem de ikinci el konut fiyatlarında artışa yol açıyor. Bunun yanında, ekonomi yönetimi tarafından teşvik edilen konut sahibi olma eğilimi ve salgın döneminden bu yana devrede bulunan kredi paketleri de bu talebi canlı tutuyor. Son dönemde kredili satış hacmi düşmekle birlikte talebi destekleyen bu görünüme hem TL’deki değer kaybının hem de vatandaşlık opsiyonu gibi avantajların tetiklediği yabancı talebi de eklendiğinde fiyatlama mekanizmasında bozulmalar görülüyor.
İçinde bulunduğumuz dönemde yaşanan “fiyatlarda balon olup olmadığı” tartışması ise bir süre daha (en azından maliyet enflasyonu baskısı ortadan kalkana dek) gündemdeki yerini koruyacak. Buna karşın, tarihsel olarak da teyit edilebileceği üzere fiyatların aşağı yönlü güçlü katılığı fenomeni sebebiyle fiyatlarda bir kırılma yaşanması olası görünmüyor.
Bu görünüme karşın, yerel talepte henüz bir kırılma görülmemesi ve artan dış talebin de destekleyici etkisi satış verilerinde bozulmaya yol açmıyor.




