20 Kasım Pazartesi sabahından herkese günaydın.
- Bir duyurumuz var: Aposto Öneri Programı geri döndü. Daha önce Aposto’yu çevresiyle paylaşarak yeni okurlarla buluşmamızı sağlayan okurlarımıza yolladığımız Aposto ürünlerini çeşitlendirerek, Aposto Öneri Programını yeniden başlatıyoruz. Aposto’yu severek takip ediyorsanız, bizi arkadaşlarınızla paylaşarak Aposto logolu ürünler ve Aposto Üyelik planlarında özel indirimler kazanabilirsiniz.
- Peki programımız nasıl çalışıyor? Öncelikle size özel davet bağlantınızı Aposto'ya henüz abone olmamış kişilerle paylaşıyorsunuz ve Aposto’ya kaydolan her arkadaşınız için puan kazanıyorsunuz. Daha sonra kazandığınız puanlarla kataloğumuzdan seçtiğiniz ürünleri, size gönderiyoruz. Öneri Programının yeni döneminde Aposto logolu kupa, çanta, termos ve hoodie gibi ürünleri ve daha fazlasını okurlarımızla buluşturacağız. Programın detaylarını öğrenmek, davet bağlantınızı paylaşmak ve kazandığınız puanlarla hediyeler kazanmak için bu bağlantıyı ziyaret edebilirsiniz.
Keyifli okumalar,
İdil
Paretoİş dünyasından içgörü, sektör analizleri ve gelecek öngörüleri her pazartesi ve perşembe e-posta kutunuzda.
Kırmızı Bardak İsyanı: Sırada hangi sektörler var?
UAW, UPS ve Hollywood yazarlarının işçi hareketleri önemli kazanımlar sağladı, hemen ardından kervana Starbucks da katıldı. Sırada sağlık ve gıda hizmetleri ile eğitim sektörü çalışanları var.

ABD'de 200'ün üzerinde Starbucks şubesinde çalışan binlerce barista, 16 Kasım Perşembe günü şirketin 52 yıllık tarihindeki en büyük greve imza attı. 40 eyaletteki Starbucks şubelerini etkileyen iş bırakma eylemi, müşterilere tatil temalı kırmızı, yeniden kullanılabilir bardaklar hediye edilen ve yılın en yoğun günlerinden biri olan "Red Cup Day"e (Kırmızı Bardak Günü) denk getirildi. Starbucks Workers United, "Kırmızı Bardak İsyanı" olarak adlandırdığı eylemle Starbucks'ı ücretler, sosyal haklar gibi çalışma koşullarını belirleyecek iş sözleşmeleri için pazarlık yapmaya çağırdı.
Detaylar: Son iki yılda 360'ın üzerinde Starbucks şubesinde örgütlenen Starbucks Workers United sendikasının liderleri, şirketin işçilerin ilk sözleşmesi için pazarlık sürecini yasa dışı bir şekilde ertelediğini ve engellediğini söylüyor.
- Özellikle devasa sipariş yığılmalarıyla karşılaşılan büyük promosyon günlerinde, çalışanlar üzerindeki stresi azaltacak düzenlemeler yapılması talep ediliyor. Sendika, işçilerin Starbucks'ın gelecekteki promosyon günlerinde mobil siparişi kapatmasını da istiyor.
- Sendikaya göre, New York'ta sendikasız Starbucks çalışanları, işçi koruma yasalarını ihlal ettiği iddiasıyla şirket aleyhine suç duyurularında bulunuyor. 50'nin üzerinde mağazayı kapsayan yeni şikayetlerde, Starbucks'ın kentin Adil Çalışma Haftası Yasası'nı ihlal ettiği iddia ediliyor. 2017'de yürürlüğe giren yasa, işverenlerin fast-food çalışanlarına programlarını en az iki hafta önceden vermesini ya da vardiyalar için prim ödemesini gerektiriyor.

Neden önemli? Starbucks grevi; otomotiv, eğlence ve sağlık hizmetleri gibi diğer sektörlerde binlerce sendikalı işçinin iş bıraktığı ve rekor ücret artışlarıyla güçlü sendika sözleşmeleri kazandığı bir döneme denk geldi. United Auto Workers grevine ABD Başkanı Biden'ın da katıldığı göz önünde bulundurulursa, önümüzdeki dönemde işçi hareketlerinde bir yükseliş görmek şaşırtıcı olmayacak. UAW, UPS ve Hollywood yazarları sendikaları da bu yıl grevleri ya da grev tehdidini kullanarak önemli kazanımlar elde etti.
- Birleşik Otomobil İşçileri (UAW), Detroit'in üç büyük otomobil üreticisi Ford, General Motors ve Stellantis'e karşı benzeri görülmemiş bir grev düzenledi ve üç büyük anlaşmadan kazanımlarla çıktı. Bu anlaşmalar 150 bin işçi için ücretlerde en az %25'lik –bazı geçici işçiler için %168'e varan– artışın yanı sıra emeklilik katkı payları gibi sosyal hakları da artırmayı taahhüt etti. Eylül ayında başlayan grev, Ekim ayında sona erdi.
- ABD'nin en büyük sağlık kuruluşlarından Kaiser'in 75 bini aşkın personeli, ülke tarihinde sağlık çalışanlarını kapsayan en büyük grevi düzenledi. İmzalanan sözleşme, dört yıl boyunca toplam %21 oranında genel ücret artışını, performans paylaşım planı kapsamında çalışanlara daha fazla ödeme yapılmasını ve artan eğitim, öğretim ve toplu işe alım etkinlikleri de dahil olmak üzere personel krizinin ele alınmasına yönelik taahhütleri içeriyor. Hem grev hem de başarılı sonuç, Ekim ayı içerisinde tamamlandı.
- Writers Guild of America (WGA) grevi, 11 bin 500 üyesiyle Alliance of Motion Picture and Television Producers (AMPTP) ile anlaşmaya varılmasıyla sonuçlandı. Hollywood yazarlarının yapay zeka, veri şeffaflığı ve asgari çalışma koşulları ile ilgili üç yıllık iyileştirmeler üzerine el sıkışıldı. Mayıs ayında başlayan grev, Eylül ayında sona erdi.
- Teamsters sendikası, UPS teslimat şoförlerinin 5 yıllık bir dönem sonunda 170 bin dolar maaş ve sosyal haklar kazanmasını garanti altına aldı. Şirketin web sitesine göre, 443 bin UPS çalışanının %70'i bu sendika tarafından temsil ediliyor. Görüşmeler Temmuz ayında sona erdi ve son 60 yılın en büyük iş bırakma eylemine dönüşebilecek grevin önüne geçildi.

Ne dediler? İşgücü ve sendika uzmanları, ekonominin birçok işçinin daha fazla hak talep edebileceği şartları olgunlaştırdığını çünkü bazı şirketlerin son yıllarda elde ettiği rekor kârların daha fazla para anlamına geldiğini söylüyorlar. Ayrıca, son aylarda haberlere konu olan işçi eylemlerinin genellikle bulaşıcı olduğunu da ekliyorlar.
- Duke Üniversitesi Profesörü Matthew Johnson, "Gördüğümüz grevlerin çoğu yüksek kârlılıkların görüldüğü sektörlerde yaşanıyor. Bu durum sendikalaşmayı cazip hâle getiriyor çünkü sendikalar bu kârların bir kısmını işçilere ayırma konusunda daha iyi bir konuma sahip olabilir" açıklamasında bulundu.
- Düşük işsizlik oranları ve tüketici harcamalarındaki artış da sendikaların son dönemdeki kazanımlarında kilit rol oynadı. Virginia Commonwealth Üniversitesi Profesörü Victor Chen, işçilerin iş piyasasında başka seçenekleri olduğunu bildiğini ve şirketlerin müşteri talebini karşılamaya istekli olduğu durumlarda, koşulların genellikle sendikaların lehine olduğunu söyledi.
ABD'de çalışanların sadece %11'i bu tür eylemler yapabilecek bir sendika tarafından temsil ediliyor. İleriki dönemde, sendikaları harekete geçiren güçler, sendikasız çalışanları da sendikalaşmaya itebilir ya da sadece bir sonraki maaş pazarlığı esnasında ellerini güçlendirebilir. Birçok temsilci, önümüzdeki yıllarda otomotiv, sağlık, eğitim ve gıda hizmetleri sektörlerinde daha fazla çalışanın işverenlerinden daha fazlasını talep etmesini beklediklerini söyledi. Benzer bir hikaye, pandemi sonrasında hâlâ açık pozisyonları doldurmakta zorlanan öğretmenler, çocuk bakım uzmanları ve gıda hizmeti çalışanları da dahil olmak üzere diğer çalışanlar için de yaşanabilir.
Sonuç olarak: Ekonomik iklim, ABD genelinde sendikal faaliyetlerin artmasında çok önemli bir rol oynarken, kamuoyunun ve siyasilerin desteği de tablonun önemli parçaları oldu. İşçilerin hoşnutsuzluğunun arttığı ve ekonomik koşulların elverişli olduğu sektörler, sendikal faaliyetler için olgunlaşmış olabilir. ABD'deki işçi sendikaları son iki yılda taleplerinde daha cesur davranarak, enflasyonun neden olduğu harcama gücü kaybıyla mücadele etmek için daha yüksek ücretler ve daha iyi sosyal haklar için baskı yapıyor. Önümüzdeki süreçte bu durumun bulaşıcı etkisini gözlemlemeye devam edeceğiz gibi görünüyor.
• Borsa İstanbul Genel Müdürü Korkmaz Ergun ve SPK Başkanı İbrahim Ömer Gönül, Uluslararası İşbirliği Platformu (UİP) tarafından bu yıl 14'üncüsü düzenlenen Boğaziçi Zirvesi kapsamında, "Sermaye Piyasalarında Finansman Kaynakları ve Reel Sektör" başlıklı oturuma katıldı.
- Borsa İstanbul Genel Müdürü Korkmaz Ergun, son 3 yılda 139 şirketin halka arzıyla 107 milyar TL kaynak sağlandığını kaydetti. Ergun, borsada 8 milyon yatırımcıya ulaştıklarını belirterek Türkiye’nin onda birinin borsa yatırımcısı olduğunu söyledi; bu oran birkaç sene önce yüzde bir oranındaydı.
"Borçlanma Araçları Piyasasının da da sektöre kaynak üretiyor. Son 3 yılda 1 trilyon TL'nin üzerinde kaynak borçlanma araçları ihracı yoluyla sektöre aktarıldı. Bu rakam sadece bu sene 400 milyar TL idi."
- SPK Başkanı İbrahim Ömer Gönül de borsada işlem gören şirket sayısının 529, toplam piyasa değerinin de yaklaşık 11 trilyon liraya ulaştığını bildirdi.
"16 Kasım itibarıyla 2023 içinde 45 şirketin halka arzı tamamlandı ve 63,5 milyar TL bu şirketlere fon sağlandı. Pay piyasası yatırımcı sayısı 8 milyonu geçti, uzun yıllardır bu sayı 1-1,5 milyon seviyesindeydi. Şu an Türkiye'de her 10 kişiden biri Borsa'da yatırımcı pozisyonuna geldi. Ekim sonu itibarıyla şirketler, yaklaşık 610 milyar TL borçlanma aracı ve kira sertifikası ihracı gerçekleştirdi. Aynı zamanda 376 adet emeklilik yatırım fonu, 1800'ün üzerinde yatırım fonu işlem görmekte. 82 adet yatırım ortaklığı, 60 adet portföy yönetim şirketi, 72 adet aracı kurum, 12 adet kitle fonlama platformu piyasada bulunmaktadır."
• Makine İhracatçıları Birliği (MAİB) tarafından paylaşılan makine imalat sanayi konsolide verilerine göre, yılın ilk 10 ayında Türkiye'nin serbest bölgeler dahil toplam makine ihracatı 23,4 milyar dolar oldu. Miktar bazında ihracatı %6,6 düşen sektör, kg başına ihracat ortalamasında %18'lik artışın etkisiyle gelirlerini artırdı.
• Çin Ticaret Bakanlığı tarafından açıklanan verilere göre, ülkenin Ocak-Ekim döneminde finansal olmayan doğrudan dış yatırımı yıllık bazda %17,3 artışla 736 milyar 200 milyon yuana ulaştı.
- Ek olarak: Bunlar arasında Çin işletmelerinin Kuşak ve Yol Girişimi iş birliğine katılan ülkelere yaptığı finansal olmayan doğrudan yatırım yıllık bazda %27 artışla 181 milyar 690 milyon yuana çıktı.
- Ayrıca: Veriler, Ocak-Ekim döneminde Çinli işletmelerin yurt dışında gerçekleştirdiği proje hacminin, geçen yılın aynı dönemine göre %8,3 artışla 856 milyar 880 milyon yuana ve yeni imzaladığı sözleşme hacminin 1 trilyon 83 milyar 70 milyon yuana ulaştığını gösteriyor.
🎧 Pareto Spot'un üçüncü sezonuna Spotify üzerinden ulaşabilirsiniz.
🎧 Aposto Radyo'nun gelecekte hayatımızı değiştirmesini, bakış açımızı ve vizyonlarımızı şekillendirmesini beklediğimiz teknolojilere ve endüstrilere odaklanan pop up serisi Dönüm Noktası'nın ilk bölümünde, Coinoxs CEO’su Can Azizoğlu ile blockchain alanındaki gelişmelerin hayatımıza etkisini konuştuk. Keyifli dinlemeler!
🔖 Okuma önerisi: Temiz enerji sektörü kalifiye eleman arıyor
📱 Son olarak: Pareto'nun LinkedIn hesabını takip etmeyi unutmayın!
Mutlu haftalar.




