7 Eylül Çarşamba sabahından herkese günaydın!
Yaklaşık 3 sene önce Aposto Gündem'in (evet o zamanlar ünlem de vardı) ilk sayısını gönderirken benzer bir heyecan içindeydik. Aradan geçen zaman boyunca heyecanınızı ve heyecanımızı koruyacak bir sürü iş yaptık, Exante en yenisi… Bir finans yayını olarak her sabah güne sizinle başlayacak, sabah trafiğinde fomosuz fakatsız yol arkadaşı olacak. Karşınızda ilk sayısıyla Exante.
- Bonus: Haftası toplantılarla geçenlere, Rockstar consultant at the Tuesday all-staff meeting
Keyifli okumalar!
EXANTEFinans dünyasındaki tüm önemli gelişmeler ve makro-iktisadi meseleler, derinlemesine bir perspektif ve sebep-sonuç ilişkileriyle her pazartesi ve cuma e-posta kutunda.
Küresel piyasalarda günlük kapanış değerleri
• Dün Borsa İstanbul’da rekorlar günüydü. BIST 100 endeksi 3.391 puanla tüm zamanların en yüksek kapanışını gerçekleştirdi. Endekste gün içinde ulaşılan 123 milyar TL’lik işlem hacmi de yeni bir rekor olarak kayda geçti.
• Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK) verilerine göre yabancı yatırımcı portföy değeri ağustos ayında 100,5 milyar TL’lik artışla 496,2 milyar TL’ye yükseldi. Ülkedeki yabancı yatırımcı sayısı ise aynı ayda 262 kişi artarak 13 bin 887 kişiye yükseldi.
• Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) yayımladığı veriye göre TÜFE bazlı reel efektif döviz kuru endeksi ağustos ayında 1,1 puan azalışla 52,8’e geriledi. Bu değer son 7 ayın en düşük seviyesi.
• Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Bilgin, EYT’liler için tek bir formül üzerinde çalıştıklarını ve sürecin aralık ayında gündeme gelebileceğini ifade etti.
• Bloomberg’in haberine göre, Hazine ve Maliye Bakanlığı Kredi Garanti Fonu (KGF) destekli yeni bir kredi paketi üzerinde çalışıyor.
- Cep Bilgisi: Kredi Garanti Fonu, Nisan 2020’de kurulan ve teminat yetersizliği sebebiyle krediye erişimde güçlük çeken KOBİ’lere destek olmayı hedefleyen bir mekanizmadır. Mekanizmanın hakim ortakları, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) ve T.C. Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı (KOSGEB)'dır. Mekanizmaya ayrıca ülkemizde faaliyet gösteren 29 banka da ortaktır.
• OECD Bölgesi yıllık manşet enflasyonu temmuz ayında yıllık %10,2 olarak açıklandı. Veriyle birlikte bölgedeki enflasyonda Kasım 2020’den bu yana ilk kez düşüş kaydedildi. Bölge genelinde enerji enflasyonu ise %35,3 seviyesinde.
- Cep Bilgisi: OECD (Organisation for Economic Co-operation and Development - Ekonomik Kalkınma ve İşbirliği Örgütü), merkezi Paris'te bulunan ve 38 üyeli bir işbirliği örgütüdür. Örgüt, temel olarak üye ülkeler ve gelişen ekonomilerde hanehalkının yaşam standartlarının iyileştirilmesini amaçlar. Ülkemiz örgütün 1961 yılındaki kurucu kadrosunda yer almaktadır.
• ABD Kaynak Yönetimi Enstitüsü (ISM) imalat PMI endeksi ağustos ayında 0,2 puan yükselişle 56,9 puana yükselerek beklentileri aştı. Piyasanın beklentisi, endeksin 55,1’e gerilemesi yönündeydi.
- Ne Demek? Veri, hızlı adımlarla faiz artıran Fed’in “resesyon yaşar mıyız?” endişesini azaltıyor.
- Hatırlatma dozu: S&P Global tarafından yayınlanan ABD imalat PMI endeksi verisi ise ağustos ayında 0,8 puan azalışla 51,5 seviyesine gerileyerek sektörde tam tersi bir görünüm vermişti.
• ABD merkezli yatırım bankası Goldman Sachs, Avrupa Birliği’nin enerji faturalarında 2023 yılına kadar 2 trilyon USD artış beklediğini duyurdu. Kurum analistleri, yaşanan enerji krizinin, 1970’te yaşanan petrol krizinden “daha derin” olacağını düşündüklerini aktardı.
- Cep Bilgisi: Dünya Bankası’nın verilerine göre, bölgenin ekonomik büyüklüğü geçen yıl sonu itibarıyla 17,1 trilyon USD seviyesinde. Enerji faturasındaki artışın boyutu, bölge ekonomisinin %12’sine yakın.
• Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Fitch Ratings, Rusya’dan gaz akışının tamamen durması halinde Avro Bölgesi’nde 2023 yılı büyümesinin, yaptıkları tahminin 1,5-2 puan altında gerçekleşebileceğini belirtti.
• Almanya’da fabrika siparişleri temmuz ayında bir önceki aya göre %1,1, bir önceki yılın aynı ayına göre ise %13,6 azaldı.
- Hatırlatma dozu: Ağustos ayında ülkede imalat PMI endeksi 0,2 puan düşüşle 49,1 seviyesine gerileyerek imalat sektöründe daralmaya işaret etmişti.
• Hollanda’da enflasyon ağustos ayında yıllık bazda %12 seviyesine yükselerek 47 yılın zirvesini gördü. Enflasyonun yükselmesinde en çok etkili olan harcama grubu ise yıllık bazda %151 artış kaydeden enerji harcamaları oldu.
• Bloomberg tarafından aktarılan bilgilere göre Birleşik Krallık Başbakanı Liz Truss, ülkedeki hanehalkı için 130 milyar, işletmeler için ise 40 milyar GBP tutarında bir enerji destek paketi planlaması yapıyor.
• Birleşik Krallık 10 yıllık gösterge tahvil faizi %3 seviyesinin üzerine çıkarak 2014 yılından bu yana en yüksek seviyesine ulaştı.
• Rusya’nın en büyük iki bankası olan Sberbank ve VTB, Çin Yuanı cinsinden kredi vermeye başlayacaklarını duyurdu. VTB CEO’su Andrey Kostin, halihazırda yuan kredilerine yönelik talebi kapsayan 450 milyar rublelik (7,3 milyar USD) 11 proje üzerinde çalıştıklarını aktardı.
Reel Efektif Döviz Kuru Son 7 Ayın En Düşüğünde
Türk lirasının reel değerini ifade eden reel efektif döviz kuru endeksi ağustos ayında TÜFE bazında 1,1 puan düşüşle 52,8 seviyesine geriledi. Böylece endekste son 7 ayın en düşük seviyesi kaydedilmiş oldu.
Reel efektif kur, nominal efektif kurun fiyat ve maliyet etkilerinden arındırılmış halidir. Nominal efektif kur ise, ilgili kurun seçili ülkelerdeki eşlenikleri karşısındaki ağırlıklı ortalama değeri olarak tanımlanabilir.
Bu karmaşık tanımı bir yana bırakacak olursak, Reel Efektif Döviz Kuru (REDK) kavramını, TL’nin ülkemizin ana ticaret ortaklarının para birimleri karşısındaki değerinin enflasyondan arındırılmış hali olarak özetlemek mümkün.
Ülkemizde bu hesaplama, arındırma aracı olarak TÜFE, ÜFE ve birim işgücü maliyeti kullanılarak yapılıyor. Manşet değer ise TÜFE bazlı REDK olarak kabul ediliyor.
Endekste eşik değer 100 ve bu değerin altı değersiz, üstü ise aşırı değerli para birimi olarak yorumlanıyor. Yani, 100’ün üzerindeki her değer TL’nin hedef yabancı para sepetine karşı aşırı değerli olduğu anlamına geliyor.
Yerel paranın ucuzlaması, teorik olarak ihracat potansiyelini artırdığı için ihracat tabanlı büyüme stratejisi izlenen ekonomilerde zaman zaman tercih edilebilen bir yöntem oluyor.
Ülkemizde REDK 100 seviyesine en yakın değerini yaklaşık altı yıl önce, 2016 yılının ekim ayında aldı. Bu dönemden sonra hep eşik değerin altında seyreden endeks, özellikle 2018 ve 2021 kur şoklarının ardından sert bir şekilde kırıldı. Endekste dip seviye 2021 yılının aralık ayındaki 47,8 oldu. Endeks, 2022 yılında ise 60 değerini henüz aşamadı.
Endeks, yıllık ortalama değerlere göre 2012 yılından bu yana düşüşte ve 2018 yılından bu yana her yıl en düşük ortalama değerin altına düşüyor.
Architecht’ten BDDK Yönetmeliğine Uygun Dijital Bankacılık Platformu
Architecht'ten Dijital Bankacılık Platformu
BDDK tarafından yayımlanan “Dijital Bankaların Faaliyet Esasları ile Servis Modeli Bankacılığı Hakkında Yönetmelik”, 1 Ocak 2022 itibarıyla şubesiz formatta, tamamen dijital kanallar üzerinden yeni nesil bir bankacılık deneyiminin önünü açtı.
Müşterilerin geleneksel bankalarda hissettikleri güven, gizlilik ve kesintisiz hizmet kriterlerinin dijital bankalarca eksiksiz olarak sunulması müşteri kazanımı açısından oldukça kritik. Dolayısıyla sadece dijital kanallardan hizmet vermeleri nedeniyle uygulamanın hızlı ve kesintisiz çalışması, fraud ve diğer güvenlik açıklarına karşı yüksek önlemlerle donatılmış olması, düzenlemenin gerektirdiği gibi 7/24 kesintisiz hizmet vermesi teknolojik altyapılarında olmazsa olmaz kriterler arasında. Geleneksel bankalarla rekabet edebilmek için de kendini bu alanlarda kanıtlamış teknolojik çözümlerin dijital bankaların teknoloji seçiminde öncelik kazanmalı.
Tam bu noktada Architecht’in 30 yıllık bankacılık tecrübesiyle ulusal ve uluslararası alanda birçok banka ve finansal kuruluşa sunulan teknolojik altyapının gücüyle oluşturulan Dijital Bankacılık Platformu, tüm bu endişeleri ortadan kaldıracak bir teknolojik altyapı çözümü sunuyor.
Nasıl? Yüksek güvenlik önlemleri, gelişmiş antifraud sistemleri, tanım tabanlı yapısı ve kolay entegrasyon özellikleriyle BDDK’nın yönetmeliğinde tanımlanan dijital bankacılık için ihtiyaç duyulan teknolojik çözüm tamamen karşılanabiliyor.
Architecht Dijital Bankacılık Platformu hakkında detaylı bilgi ve demo talebi için burayı ziyaret edebilirsiniz.
S&P Global tarafından yayınlanan Avro Bölgesi İmalat PMI (Satın Alma Yöneticileri Endeksi), ağustos ayında 0,1 puanlık düşüşle 49,6 seviyesine geriledi. Böylece endeks, ağustos ayında 50 eşiğinin daha da altına düşerek, bölgede imalatta yaşanan daralmanın derinleştiğini gözler önüne serdi.
ABD’de ağustos ayı S&P Global imalat PMI 0,8 puan azalışla 51,5’e gerileyerek son 27 ayın en düşük seviyesini kaydetti. Konu ile ilgili görüş bildiren S&P Global Başekonomisti Chris Williamson, verilerin ekonomide “endişe verici bir bozulmaya” işaret ettiğini aktardı.
Dünyanın en büyük ikinci ekonomisi olan Çin’de de benzer bir sonuçla karşılaşıldı. Ağustos ayında Çin Caixin imalat PMI 0,9 puanlık düşüşle 49,5 seviyesine gerileyerek 50 eşiğinin altına indi. Böylece endeks, mayıs ayından bu yana ilk kez 50 seviyesinin altına düşerek sektörde daralma sinyalleri verdi.
S&P Global konuya ilişkin yayınladığı raporda ağustos ayında küresel imalatın daraldığını, 30 ülke içinde yalnızca 10 ülkenin endekslerinde yükseliş kaydedildiğini aktardı.
Ağustos ayında Almanya’da imalat PMI 0,2 puan düşüşle 49,1, İtalya’da 0,5 puan düşüşle 48, Polonya’da 1,2 puan düşüşle 40,9, Güney Kore’de 2,2 puan düşüşle 47,6, Tayvan’da ise 1,9 puan düşüşle 42,7 seviyesine gerileyerek küresel imalatta yaşanan daralmayı gözler önüne serdi.
Neden?
İmalatta yaşanan daralmanın en büyük sebebi olarak Rusya-Ukrayna savaşı neticesinde artan enerji fiyatları gösteriliyor. Avro Bölgesi üretici fiyat endeksi (ÜFE) verilerine göre üreticilerin yaptığı enerji harcamaları son 12 ayda %97,2 arttı. ABD ÜFE verisine göre ise üreticilerin kullandığı enerjinin fiyatı %36,8 artış gösterdi.
Yaşanmakta olan enerji krizinin yanı sıra merkez bankaları tarafından enflasyonla mücadele adına alınan agresif faiz artırımı kararları da ekonomide yavaşlamaya sebep oluyor. ABD Merkez Bankasının (Fed) faiz artırma trendine başlamasından bu yana ABD ekonomisi ilk çeyrekte %1,5, ikinci çeyrekte ise %0,6 daralarak teknik resesyona girdi.
Bu görünüm, özellikle büyük ekonomilerde enflasyon ve durgunluk fenomenlerinin aynı anda yaşanması (stagflasyon) endişelerini artırıyor.
