Spektrum Kuş Bakışı'ndan herkese merhaba!
Bu hafta gerçekleştirilen G20 Liderler Zirvesi ve COP26'da tartışılanları ve alınan kararları takip ettik.
Birleşik Krallık ile Fransa arasında "balıkçılık" krizi, İran ve ABD arasında da "tanker" gerilimi yaşandı.
İç politikadaysa Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın sağlık durumu konuşulurken enflasyon tüm gündemi değiştirdi.
İyi okumalar dileriz.
Bartu & İlkim
• Türkiye İstatistik Kurumu, ekim ayında enflasyonun %2,29 arttığını ve yıllık bazda %19,89'a ulaştığını duyurdu. Verilere göre ekimde aylık bazda Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) %2,39, Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi (Yİ-ÜFE) %5,24 arttı. Yurt içi üretici fiyatlarında yıllık enflasyon %46,31 oldu.
- ENAG verileri: Enflasyon Araştırma Grubu verilerine göreyse ekimde TÜFE %6,9 arttı. Yıllık tüketici fiyat endeksi artış oranıysa %49,87 oldu.
- Kılıçdaroğlu'dan tepki: CHP lideri Kemal Kılıçdaroğlu, "TÜİK "Enflasyon %19.89" demiş. Halk çarşı pazarda gerçeği net görüyor. Gerçek enflasyon %40'ın üzerinde. Şahsım ve şürekası ülkeyi bitirmeye kararlı ama unuttukları bir şey var. Biz varız ve buradayız. Benim en önemli meselem halkımın sofrasıdır. Bazı önemli adımlar atacağız." ifadeleriyle TÜİK'in sayılarına tepki gösterdi.

T24
• G20 Liderler Zirvesi, 30-31 Ekim tarihlerinde İtalya'nın başkenti Roma'da gerçekleştirildi.
- İklim krizi: Zirvenin sonuç bildirgesinde küresel ısınmayı sanayileşme öncesi döneme kıyasla 1,5°C ile sınırlama hedefi tekrarlandı. Sıfır karbon salımı için net tarih de belirlenemedi. Çevre aktivistleri, somut eylem planı çıkarılamamasına tepki gösterdi. BM Genel Sekreteri António Guterres, "Roma'yı umutlarım gerçekleşmeden terk ediyorum, ama en azından gömülmediler de" yorumunda bulundu.
- Kurumlar vergisi: Daha önce Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) tarafından kabul edilen %15'lik küresel asgari kurumlar vergisi uygulaması onaylandı. Asgari kurumlar vergisinin 2023'te devreye girmesi planlanıyor.
- Aşı kampanyası: Sonuç bildirgesinde 2021'in sonuna dek dünya nüfusunun en az %40'ının, 2022 ortasına kadar da yüzde 70'inin aşılanmış olması hedefi için eylem taahhüdünde bulunuldu.

AA
• Cumhurbaşkanı Erdoğan, G20 Liderler Zirvesi için gittiği Roma’da ABD Başkanı Joe Biden ile görüştü. 20 dakika olarak planlanan görüşme 70 dakika sürdü.
- Erdoğan’dan açıklamalar: Görüşmenin olumlu geçtiğini söyleyen Erdoğan, bakanlar düzeyinde daha sık görüşüleceğini ve "bugüne kadar olan sürecin böyle devam etmeyeceğini” söyledi. “F-35’ten kaynaklanan ödemenin daha iyi konuma taşınması, elimizdeki F-16’ların modernizasyonu ya da yeni F-16'ların alınmasının” gündeme geldiğini söyleyen Erdoğan, “Biden’ı olumlu gördüğünü” de ekledi.
- Beyaz Saray’dan açıklamalar: Beyaz Saray açıklamasında Biden’ın “yapıcı ilişkilerin sürdürülmesini istediği ve Türkiye’yi önemli bir NATO müttefiki olarak gördüğü” vurgulandı. Suriye’deki sürecin, Afganistan’a insani yardımın, Libya seçimlerinin, Doğu Akdeniz’in ve Güney Kafkasya’nın konuşulduğu, Rusya’dan S-400 füze sistemi alınması konusunda endişelerin dile getirildiği belirtildi. Biden’ın “demokrasi, hukukun üstünlüğü ve insan haklarına verdiği önemin” altı çizildi.

• 26'ncı Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı (COP26), 31 Ekim’de İskoçya’nın Glasgow kentinde başladı. “Dünya için son şans” olarak tanımlanan, liderler, şirketler ve aktivistlerin katıldığı 12 Kasım’a dek sürecek konferansta ülkelerin 2050 hedeflerini açıklaması ve Paris İklim Anlaşması hedeflerinin sağlanması için şimdiye dek yapılanları paylaşması bekleniyor.
- Genel Sekreter'den: Uluslararası alanda "tehlikeli düzeyde güvensizlik" olduğunu söyleyen ve COP26'nın bu durumun üstesinden gelmeye yardımcı olmasını umduğunu dile getiren Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri António Guterres, dünyanın iklim felaketine hızla ilerlediği konusunda uyararak G20 ülkelerinin yoksul ülkelere bu konuda yardım etmek için daha fazlasını yapması gerektiğini söyledi.
- Ülkelerden söz: Konferansta aralarında Brezilya, Kanada, Çin, Rusya, Türkiye ve ABD’nin de bulunduğu 100’den fazla ülke, 2030’a dek ormansızlaşmayı sona erdirme ve verilen zararı tersine çevirme sözü verdi.
- Biden'dan Çin yorumu: Çin Devlet Başkanı Şi Cinping'in G20 ve COP26'ya katılmamasını "büyük hata" olarak değerlendiren ABD Başkanı Joe Biden, Çin'in iklim sorunundan "uzaklaştığını" söyledi.
- Erdoğan gitmedi: Cumhurbaşkanı Erdoğan, “güvenlik talepleri yerine getirilmediği için Glasgow’a gitmediğini” açıkladı. İBB Sözcüsü Murat Ongun, İBB Başkanı Ekrem İmamoğlu'nun COP26'da iki ayrı panelde konuşarak İstanbul'u temsil edeceğini duyurdu.

Getty Images
• 2 Kasım günü Twitter’da Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın yürümekte güçlük çektiği anların görüntüleri paylaşıldı, sağlık durumunun kötüleştiği hatta hayatını kaybettiği iddia edildi.
- Gazeteci Orhan Uğuroğlu ertesi gün, “Teyit ettim. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın dünden bu yana gelişen herhangi sağlık sorunu kesinlikle yok... AKP grup toplantıları 2 haftada bir yapılıyor... Grup toplantısının da iptali söz konusu değil." notunu yayımladı. 3 Kasım günü İletişim Başkanı Fahrettin Altun da havalimanında yürüyen Erdoğan’ın görüntülerini “dosta güven, düşmana korku” mesajıyla paylaştı.
- Emniyet Genel Müdürlüğü, “manipülatif paylaşımlarda bulunduğu” gerekçesiyle 30 kişi hakkında işlem başlattı. Erdoğan da sağlığı hakkındaki iddialar için suç duyurusunda bulundu.

• İstanbul Büyükşehir Belediyesi, 750 minibüs ve 250 taksi-dolmuşu taksiye dönüştürdü. İBB Başkanı Ekrem İmamoğlu, “Bu taksi sorununun çözümünü engelleyen akıl, hangi akıl ise ben o akılla kararlı bir şekilde mücadele etmeye devam edeceğim.” dedi.
- Bir adım geriden: İBB'nin 5 bin yeni taksi teklifi UKOME tarafından 10 kez reddedilmişti.

T24
• Lübnan Enformasyon Bakanı George Kordahi'nin bakan olmadan bir ay önce televizyon programında Yemen'deki savaşın "nafile" olduğunu söylemesi ve Husilerin nefsi müdafaa yaptıklarını belirtmesi Lübnan ve Körfez ülkeleri arasında diplomatik krize neden oldu.
- Diplomatik kriz: Kordahi'nin sözlerini "aşağılayıcı" olarak niteleyen Suudi Arabistan, Lübnan'daki büyükelçisini geri çağırdı ve Lübnan'dan ithalatı yasakladı. Suudi Arabistan'ı Kuveyt, Bahreyn, Birleşik Arap Emirlikleri ve Yemen de takip etti.
- Yanıt: Lübnan Cumhurbaşkanı Mişel Avn, Suudi Arabistan'la "en iyi ilişkileri" kurmaya istekli olduklarını dile getirdi. Lübnan'daki kabine konuyla ilgili özel toplantı düzenledi.
- Tepkiler: ABD Dışişleri Bakanlığı tarafları diplomatik kanalları açık tutmaya çağırdı. Arap Birliği Lübnan-Körfez ilişkilerinin bozulmasından endişe duyduğunu söyledi.

BBC Türkçe
• Osman Kavala, tutukluğunun dördüncü yılını doldurdu. Açıklama yayımlayan Kavala, “Hayatının dört yılını kaybederken memleket sorunu hâline geldiğini” söyledi. “Yaşadıklarının yargıdaki problemlerle yüzleşilmesine katkıda bulunduğunu” belirten Kavala; karanlık ve kötü bir insan olarak tasvir edildiğini ve kendi gerçekliğinin tahrif edildiğini dile getirdi.
- Büyükelçi krizi: Kavala, kendisine yönelik suçlamaları ve Soros'la ilgili iddiaları reddetti. 10 büyükelçinin açıklamasının Türkiye'de ciddiye alınmadığının altını çizen Kavala, "Büyükelçilerin girişimi faydalı oldu, çünkü bu kapsamda insan haklarının sadece Türkiye'nin bir iç meselesi olmadığını, uluslararası ilişkilerde de bir rol oynadığını göstermiş oldu." dedi.
- Vicdan meselesi: CHP lideri Kemal Kılıçdaroğlu, Kavala ve eski HDP Eş Genel Başkanı Selahattin Demirtaş'ın tutuklu olmasına "Haksız yere içeride tutulan Demirtaş ve Kavala var, benim vicdanım kabul etmiyor." diye tepki gösterdi.

• Birleşik Krallık, Brexit sonrası balıkçılık konusunda Birleşik Krallık ve Manş Adaları'na karşı yapılan orantısız tehditleri açıklamak için Fransa'daki büyükelçisini geri çağırdı. Açıklama, Fransa Başbakanı Jean Castex'in "müzakereye açık olduklarını" duyurmasından sonra geldi. İki ülke, Birleşik Krallık ve Manş Adaları çevresindeki sularda balıkçılık lisansları konusunda anlaşmazlık yaşıyor.
- G20 Liderler Zirvesi'nde bir araya gelen Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ve Birleşik Krallık Başbakanı Boris Johnson'ın Manş Denizi'nde gerçekleşen balıkçılık faaliyetleri konusunda bir ilerleme kaydedemediği belirtildi. AFP'nin haberine göre Birleşik Krallık, gerginliği azaltma adımlarının Fransa'dan gelmesi gerektiğini söyledi.

• İran devlet televizyonu, ABD'nin Umman Denizi'nde bir İran petrol tankerine el koymaya çalıştığını ancak başarısız olduğunu duyurdu.
- Detaylar: Haberde, ABD’nin tankere el koyup, petrolünü başka bir gemiye yükledikten sonra tankeri bilinmeyen noktaya götürdüğü öne sürüldü. Ayrıca İran Devrim Muhafızları Ordusu da el konulan tankere helikopterle operasyon gerçekleştirdi ve ABD’nin helikopter ve savaş gemisiyle müdahale çabasına karşın tankeri İran karasularına yönlendirdi.
- ABD’den yalanlama: İsmi açıklanmayan bir ABD Savunma Bakanlığı yetkilisi, olayın gerçeği yansıtmadığını, geçen hafta da Devrim Muhafızları’nın uluslararası sularda seyir hâlindeki tanker gemisine yasa dışı olarak çıktığının görüldüğünü; ancak müdahale etmediklerini öne sürdü.

AA



