PİYASALARDA BUGÜN
EKONOMİ
İŞ DÜNYASI & FİNANS
Bugünkü Destekçimiz
POLİTİKA
TEKNOLOJİ & GİRİŞİM
KISA KISA
GÜNÜN HİKAYESİ
AYRILMADAN ÖNCE
GÜNÜN ÖNERİLERİ

🗞️ Nükleer devlet, onanan müebbet

Kuzey Kore, nükleer devlet statüsünü anayasaya ekledi. ABD'de Kongre, bütçe üzerinde anlaşmaya varamazsa; federal hükümet kısmen kapanacak. AYM, ek MTV'ye yönelik itirazı oybirliği ile reddetti.
29 Eylül - VTC enerji
VTC Enerji ile birlikte

VTC Enerji’den verimlilik için dijital çözümler: V-Sensor ve V-Forecast VTC Enerji Artan nüfus, gelişen teknoloji ve enerji tüketen cihaz sayısındaki artış, tüm sektörlerde olduğu gibi enerji sektöründe de dijitalleşmeyi kaçınılmaz hâle geldi. Günümüzde enerji üretim ve tüketim noktalarının yönetimi; dijital enerji yönetimi ve izleme yazılımlarıyla sağlanıyor. Sensörler sayesinde bir türbinden, barajdan, iletim hattından veya makineden gerçek zamanlı bilgi toplamak ve bu verileri anlamlı hâle getirmek mümkün. V-Sensor gibi yazılımlarla enerji anlık olarak izlenebiliyor, tüm üretim ve tüketim verileri tek bir ekrandan takip edilerek enerji verimliliği sağlanabiliyor. Verimsizliğin gerçek zamanlı tespit edilmesi, tesislerin performansını ve verimliliğini artırabilmeyi mümkün kılıyor. Yenilenebilir enerji kaynaklarının toplam enerji üretimindeki yeri son yıllarda giderek attı. Öyle ki bu kaynakların 2050 yılında küresel elektrik üretiminin yaklaşık %70’ini oluşturması bekleniyor. Yenilenebilir enerji kaynaklarının toplam enerji üretimindeki payının artması, V-Forecast gibi yapay zekâ tabanlı yazılımlarla enerji santrallerinin ne kadarlık bir enerji üretimi veya tüketimi yapacağını öngörmek oldukça önemli. V-Forecast sayesinde hem değişken talep hem de yenilenebilir kaynaklardan elektrik üretimi yüksek başarı oranıyla tahmin edilebiliyor. Enerji verimliliği konusunda dijitalleşmenin rolü giderek önem kazanırken siz de VTC Enerji ’nin V-Sensor ve V-Forecast çözümlerini keşfedebilirsiniz.

Daha fazlasını öğren

AA

Aposto Altı Otuz | 29 Eylül Cuma - Nükleer devlet, onanan müebbet

Aposto Gündem

Aposto Altı Otuz | 29 Eylül Cuma - Nükleer devlet, onanan müebbet

29 Eylül Cuma sabahından herkese günaydın. Göz açıp kapayıncaya dek geçen bir eylül ayını geride bırakıyoruz. Eylül son günlerinde olsa da sonbaharın kendisini hissettirmeye başlamasından ise bir hayli mutluyuz. Galata sokaklarında yeniden trençkotlar ve mevsimlik montlar görmek, kahvelerin soğuklardan sıcaklara dönüşünü izlemek de bir hayli sevindirici.

  • Günün hikayesi | İSO 500 araştırmasının sonuçlarına göre firmaların kârlılığı rekor kırarken; emeğin aldığı pay ise son yılların en düşük seviyesine geriledi.
  • Günün çalma listesi | Jazz in the Rain

İyi bültenler!

Aposto Gündem

Aposto Gündem

Her sabah 06.30'da 5 dakikalık gündem özeti e-posta kutunda. Piyasalar, ekonomi, iş dünyası, politika, teknoloji ve hafta sonu ekleri; kısa, yalın, öz bir şekilde.

PİYASALARDA BUGÜN

Küresel piyasalarda son durum ve günlük değişimler.
Değerler piyasa kapanışının ardından Investing üzerinden sağlanmıştır.

BIST 100 endeksi günü 146,7 milyar liralık işlem hacmi ve %0,06 değer kazancıyla 8.218 puandan kapattı. Güne pozitif bir açılışla başlayan endeks öğleden sonra yapılan satışlarla bir miktar tökezlese de kapanışa yakın yapılan alımlarla yeniden dengeye kavuştu.

  • Endekste haftalık artış %2,73 düzeyinde olmakla birlikte; aylık kazanç %3,94; yılbaşından bu yana kazanç ise %49,18 seviyesinde.

Sektörler: Günün en çok değer kazanan sektörel endeksi %4,75 artış gösteren BIST Ulaştırma Endeksi (XULAS) oldu. BIST Bankacılık Endeksi (XBANK) günü %0,93 değer kazancıyla tamamlarken BIST Sanayi Endeksi (XUSIN) %0,92 azalış gösterdi.

Kazananlar: BIST 100’e dahil olan şirket payları arasında günün en çok kazananları sırasıyla Biotrend Enerji (BIOEN), Türk Hava Yolları (THYAO), Hektaş Ticaret (HEKTS), Aydem Enerji (AYDEM) ve Odaş Elektrik (ODAS) payları oldu.

İşlem görenler: BIST 100’e dahil şirket payları içinde günün en çok işlem hacmine sahip olanları sırasıyla Türk Hava Yolları (THYAO), Yapı Kredi (YKBNK), Tüpraş (TUPRS), Türkiye İş Bankası (ISCTR) ve Sasa Polyester (SASA) payları oldu.

ABD piyasaları yaklaşık bir haftadır süren düşüş serisini dün sonra erdirdi. S&P 500 endeksi günü %0,59 değer kazancıyla 4299 puandan kapatırken, Nasdaq Composite %0,83 kazançla 13.201 puandan, Dow Jones Industrial Average ise %0,35 kazançla 33.666 puandan kapattı.

EKONOMİ

AA

Ekonomi Koordinasyon Kurulu, Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz başkanlığında dördüncü kez toplandı. Kurul, TL cinsinden enstrümanların çeşitlendirilmesi ve yatırımcılar için daha cazip hale getirilmesi için yürütülen çalışmaları değerlendirdi, yastık altındaki altınların ekonomiye kazandırılmasına yönelik çalışma başlatılacağını duyurdu.

TCMB, politika faizinde 500 baz puan artış yapılan toplantıya ilişkin özetleri yayımladı. “Enflasyon beklentilerindeki mevcut seyir ve fiyatlama davranışlarındaki bozulmanın, enflasyon görünümüne dair yukarı yönlü riskleri canlı tuttuğu” ifade edildi.

TCMB'nin brüt rezervleri 22 Eylül haftasında %3,28 yükselerek 4 milyar dolar artışla 125,5 milyar dolara ulaştı. Brüt rezervler üst üste 15'inci haftada da artarak son 7 ayın en yüksek değerine yükseldi.

  • Dahası: Merkez'in net uluslararası rezervleri ise 6,7 milyar dolar artışla 24,3 milyar dolara çıktı. 3,8 milyar dolar artan döviz rezervi ise 83,3 milyar dolar olarak kaydedildi.

• BDDK verilerine göre 3,3 trilyon liraya gerileyen KKM'de önceki haftaya göre 2,1 milyar lira düşüş kaydedildi. 122,4 milyar dolar seviyesinde kaydedilen dolar cinsinden KKM’deki gerileme ise kısıtlı oldu.

TÜİK Ekonomik Güven Endeksi Eylül ayında %1,3 oranında artarak 95,4 değerini aldı. Veri eşik değerin altında kalmayı sürdürse de, yılın en düşük seviyesi olan 94,1’den toparlanmaya işaret etti.

• Reuters, Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek'in 3 ve 4 Ekim’de yatırımcı toplantıları düzenlemek için Londra’ya gideceğini bildirdi. Körfez ülkelerinde başlayan finansman ve yatırımcı görüşmeleri, bu ay ABD'deki yatırımcı toplantılarıyla devam etmişti.

TEPAV, Doğrudan Yatırımlar Bülteni'ni yayımladı. Buna göre, 2023'ün ikinci çeyreğinde doğrudan yabancı yatırım girişleri 2,2 milyar dolar, yurt dışına doğrudan yatırım çıkışları da 1,3 milyar dolar olurken; net girişler ise 0,9 milyar dolarlık seviyesi ile geçen yılki düzeyinin altında gerçekleşti.

  • Detaylar: Yurt dışına yapılan doğrudan yatırımlarda gayrimenkul sektörü %44,4 ile ilk sırayı alırken; Türkiye’de yapılan yabancı yatırımlarda imalat sektörü %25,9’luk payı ile ilk sırayı aldı.

• ABD merkezli yatırım bankası Goldman Sachs, "Türkiye yeniden oyuna dahil oluyor" başlıklı raporunda reel faizlerin yıl sonu itibarıyla pozitif bölgeye geçebileceğini, TL carry trade işlemlerinin de uzun yıllar sonra yeniden mümkün olabileceğini öngördü.

İŞ DÜNYASI & FİNANS

ABD Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu (SEC) Başkanı Gary Gensler, Bitcoin'in "menkul kıymet" olmadığını yinelerken kripto para birimini "emtia" olarak nitelendirmekten de kaçındı. 

  • Dahası: Kongre Üyesi Tom Emmer, Gensler'in kripto endüstrisine "saldırdığını" ve "kendi istekleri ve kişisel amaçları doğrultusunda rekabetçi sektöre zarar verdiğini" öne sürdü. Kongre Üyesi Warren Davidson da Gensler'e yönelik, "Biden yönetimi keşke sizi kovsaydı" ifadelerini kullandı.

TCMB, reeskont işlemlerinde uygulanacak iskonto ve avans faiz oranlarını 500 baz puan yükseltti. Vadesine en çok 3 ay kalan senetler karşılığında yapılacak reeskont işlemlerinde uygulanacak iskonto faiz oranı yıllık %30,75, avans işlemlerinde uygulanacak faiz oranı ise yıllık %31,75 oldu.

TCMB verilerine göre, faiz oranlarının yükselmesine karşın, 15 Eylül haftasında 13 haftalık yıllıklandırılmış kur etkisinden arındırılmış ticari kredi büyümesi yaklaşık 3 puan artışla %11,29'a çıktı.

• Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, "Elon Musk, Tesla'nın bazı tedarikçilerinin Türkiye'den olduğunu ve onların kalitelerinden çok memnun olduğunu belirtti" açıklamasında bulundu. Elon Musk'ı Türkiye'de görmek istediklerini belirten Kacır, "Gelirse başımızın üzerinde yeri var" dedi.

Arçelik Whirlpool'un Avrupa'daki ev aletleri işletmelerinin satın alımı için onay beklerken, Birleşik Krallık'ın Rekabet Kurumu (CMA) daha ayrıntılı bir inceleme yapılacağını açıkladı.

  • Detaylar: CMA, anlaşmanın başlıca beyaz eşyaların arzı konusunda seçenekleri azaltabileceğini ve Arçelik'in endişelerini gidermemesi durumunda faz 2 olarak nitelediği bir inceleme başlatılacağını belirtti.
Bugünkü Destekçimiz

VTC Enerji’den verimlilik için dijital çözümler: V-Sensor ve V-Forecast

VTC Enerji

VTC Enerji

Artan nüfus, gelişen teknoloji ve enerji tüketen cihaz sayısındaki artış, tüm sektörlerde olduğu gibi enerji sektöründe de dijitalleşmeyi kaçınılmaz hâle geldi.

Günümüzde enerji üretim ve tüketim noktalarının yönetimi; dijital enerji yönetimi ve izleme yazılımlarıyla sağlanıyor. Sensörler sayesinde bir türbinden, barajdan, iletim hattından veya makineden gerçek zamanlı bilgi toplamak ve bu verileri anlamlı hâle getirmek mümkün.

V-Sensor gibi yazılımlarla enerji anlık olarak izlenebiliyor, tüm üretim ve tüketim verileri tek bir ekrandan takip edilerek enerji verimliliği sağlanabiliyor. Verimsizliğin gerçek zamanlı tespit edilmesi, tesislerin performansını ve verimliliğini artırabilmeyi mümkün kılıyor.

Yenilenebilir enerji kaynaklarının toplam enerji üretimindeki yeri son yıllarda giderek attı. Öyle ki bu kaynakların 2050 yılında küresel elektrik üretiminin yaklaşık %70’ini oluşturması bekleniyor. Yenilenebilir enerji kaynaklarının toplam enerji üretimindeki payının artması, V-Forecast gibi yapay zekâ tabanlı yazılımlarla enerji santrallerinin ne kadarlık bir enerji üretimi veya tüketimi yapacağını öngörmek oldukça önemli. V-Forecast sayesinde hem değişken talep hem de yenilenebilir kaynaklardan elektrik üretimi yüksek başarı oranıyla tahmin edilebiliyor. 

Enerji verimliliği konusunda dijitalleşmenin rolü giderek önem kazanırken siz de VTC Enerji’nin V-Sensor ve V-Forecast çözümlerini keşfedebilirsiniz. 

POLİTİKA

AP

• Kuzey Kore lideri Kim Jong Un, ülkesinin nükleer devlet statüsünün Anayasa'ya eklenerek değiştirilemez hâle getirildiğini açıkladı. Kim Jong Un, "Hiç kimsenin devletin temel yasasını çiğnemesine izin verilmeyecek" dedi.

  • Ne anlama geliyor? Güney Kore'deki Kuzey Kore Araştırmaları Üniversitesi Başkanı Yang Moon-jin AFP'ye yaptığı açıklamada Kuzey Kore’nin bu adımla ülkede "nükleer gücü kalıcı bir özellik hâline getirdiğini" ve "bunun Kuzey Kore'nin nükleer silahlardan arındırılması ihtimalini daha da uzak hâle getirdiğini" söyledi.

ABD'de federal hükümet, Kongre'nin daha geniş yeni bir bütçe üzerinde anlaşamaması hâlinde 2024 mali yılının başlangıcı olan 1 Ekim'den itibaren ‘kısmen’ kapanacak ve birçok hizmet verilemeyecek ya da gecikecek. 

  • Yorumlar: Uzmanlar, Demokratların kontrolündeki Senato ile Cumhuriyetçilerin yönetimindeki Temsilciler Meclisi arasındaki derin ayrışma nedeniyle Kongre'nin anlaşmaya varamama ihtimalinin yüksek olduğunu değerlendiriyor.

Dağlık Karabağ’daki Ermeni ayrılıkçıların lideri Samvel Şahramanyan, bağımsızlık mücadelesine resmen son verdi. Şahramanyan, Dağlık Karabağ Cumhuriyeti'nin 1 Ocak 2024'te feshedilmesini öngören kararnameyi imzaladı.

  • Bununla birlikte: Ermenistan, Dağlık Karabağ'ı terk ederek ülkeye göçen etnik Ermeni sayısının 65 bin 36'ya ulaşarak bölgedeki Ermeni nüfusunun yarısını aştığını duyurdu. Dağlık Karabağ'daki resmî Ermeni nüfusunun yaklaşık 120 bin olduğu belirtiliyor.

İtalya’da hükümet, ülkeye herhangi bir refakatçisi olmadan gelen düzensiz çocuk göçmenlerin yaşları hakkında kamu görevlilerine yalan söylemeleri hâlinde sınır dışı edilmelerini öngören bir kararnameyi kabul etti.

• CHP Grup Başkanı ve Genel Başkan adayı Özgür Özel’in 1 Ekim günü yeni yasama yılının açılışından sonra en geç 3 Ekim’de istifasını vereceği iddia edildi. 

  • Detaylar: BirGün’den Nurcan Gökdemir'in haberine göre, istifa kararına ilişkin bir dizi görüşme yapan Özel, ağırlıklı bir sonuç alamadı; ancak yine de görevini bırakmaya karar verdi.

• Yargıtay 3. Ceza Dairesi, Gezi Parkı davasında Osman Kavala'ya verilen ağırlaştırılmış müebbet hapis ve TİP Hatay Milletvekili seçilen Can Atalay ile Tayfun Kahraman, Mine Özerden ve Çiğdem Mater Utku'ya verilen 18'er yıllık hapis cezalarını onadı.

  • Dahası: Daire, Ali Hakan Altınay, Yiğit Ali Ekmekçi ve Ayşe Mücella Yapıcı hakkında verilen 18'er yıl hapis cezalarını ise bozarak Altınay ile Yapıcı'nın adli kontrol hükümleri uygulanarak tahliyesine karar verdi.
TEKNOLOJİ & GİRİŞİM

Meta Connect 2023 etkinliğinde Meta, Ray-Ban ile birlikte geliştirdiği akıllı gözlükleri tanıttı. Selefine göre daha gelişmiş bir kameraya sahip olan, Meta AI ile senkronize bir şekilde çalışan ve kullanıcıların Instagram'da gönderi paylaşıp canlı yayın açabilmesini mümkün kılan 299 dolarlık akıllı gözlük, 17 Ekim'de satışa sunulacak.

  • Dahası: Meta, etkinlikte Haziran ayında duyurduğu karma gerçeklik başlığı Meta Quest 3'e dair yeni detaylar da paylaştı. Kablo ya da batarya gerektirmeden çalışabilen ve tüm Xbox Game Pass oyunlarına erişim sunan Quest 3, 10 Ekim'de 499 dolara satışa sunulacak.
  • Öte yandan: Meta, etkinlik kapsamında yeni yapay zeka araçlarını da tanıttı. Buna göre, Meta'nın yeni yapay zeka asistanı Meta AI Studio'ya WhatsApp, Messenger ve Instagram üzerinden ulaşılabilecek ve geliştiriciler, Meta'nın mesajlaşma platformlarında kullanılmak üzere kendi yapay zekalarını oluşturabilecek.

OpenAI, kullanıma sunulduğundan bu yana 2021 yılına kadarki verilere erişimi olan ChatGPT'nin artık internetteki güncel verilere ulaşabildiği duyurdu. Şu an için sadece Plus ve Enterprise kullanıcılarına sunulan özellik, yakında herkes için yayımlanacak.

Conter-Strike 2, CS:GO'nun yayımlanmasından 11 yıl sonra yayınlandı. Geliştirilmiş sis bombaları, yeniden tasarlanmış haritalar ve geliştirilmiş ağ özellikleri gibi bazı önemli güncellemelerle gelen CS2'yi Steam'den ücretsiz indirmek mümkün.

Electronic Arts (EA), geçen yıl piyasaya sürülen FIFA 23 dahil tüm FIFA oyunlarını PlayStation 5, Xbox, Switch, Steam ve Epic Games mağazalarından kaldırdı. EA'nın FIFA lisansından vazgeçmesinin ardından bu yılın başlarında yeniden markalaşan serinin sıradaki oyunu EA Sports FC 24 ise bugün yayımlanacak.

KISA KISA

• Harry Potter film serisinde Albus Dumbledore rolünü canlandıran ünlü oyuncu Sir Michael Gambon, 82 yaşında hayata gözlerini yumdu.

Altın Portakal Film Festivali, 22 Eylül'de festivalin Ulusal Belgesel Yarışma seçkisinden çıkarılan "Kanun Hükmü" adlı belgeselin seçkiye geri alındığını duyurdu. Kararın ardından Kültür ve Turizm Bakanlığı festivalden çekildi; belgesel seçkiden yeniden çıkarıldı.

AYM, ek MTV alınmasını öngören yasal düzenlemenin iptali istemini oy birliğiyle reddetti. İlk taksit dönemi geride kalan ek Motorlu Taşıtlar Vergisi'nin ikinci taksidi Kasım ayında ödenecek.

• Uluslararası Organize Suç İnisiyatifi’nin Küresel Organize Suç Endeksi 2023 raporunda Türkiye’nin skoru 10 üzerinden 7,03 oldu. Bu puanla dünyada 14'üncü sırada bulunan Türkiye, Avrupa’da ise birinci oldu.

• Hollanda’da Toplumcu Reform Partisi'nin (SGP) sunduğu, köpeğinin dışkısını sokakta bırakanları tespit edebilmek için DNA veri tabanı oluşturulması önergesi kabul edildi. Muhalefet üyeleri kararı, "Tüm belediyeyi utandıran kötü, modası geçmiş bir 1 Nisan şakası" olarak nitelendirdi.

ABD, İsrail’i vize muafiyeti tanıdığı ülkeler listesine aldığını duyurdu.

GÜNÜN HİKAYESİ

Kârlı zirve: İSO 500’de emeğin payı eridi

İSO 500 araştırmasının sonuçlarına göre firmaların kârlılığı rekor kırarken; emeğin aldığı pay ise son yılların en düşük seviyesine geriledi.

İstanbul Sanayi Odası (İSO), İSO 500 araştırmasının sonuçları ile 2022 yılında Türkiye’nin en büyük 500 sanayi kuruluşunun listesini yayımladı. Yayımlanan sonuçlara göre 2022 yılında İSO 500 firmalarının üretimden satışları %119 artışla tarihin en yüksek seviyesine ulaşırken, ödenen maaş ve ücretlerin net katma değerden aldığı pay %26,9 ile son yılların en düşük seviyesine geriledi.

  • Nedir? Üretimden satışlar, imalat sürecinden geçirilmeden alındığı gibi satılan malları (ticari malları) kapsamayan satışlar olarak tanımlanıyor.

Yayımlanan listeye göre 2022 yılının en büyük sanayi kuruluşu 10 yıldan uzun süredir olduğu gibi bu yıl da Tüpraş oldu. 2022 yılında 418,3 milyar liralık üretimden satış gerçekleştiren ve toplam üretimden satışların %9,3’ünü tek başına karşılayan Tüpraş’ı, 189,1 milyar liralık üretimden satış ile Star Rafineri izledi. Star Rafineri’yi 140 milyar liralık üretimden satışla Ford Otosan, 87,7 milyar liralık üretimden satışla İstanbul Altın Rafinerisi, 69,4 milyar liralık üretimden satışla Ereğli Demir Çelik ve 66,9 milyar liralık üretimden satışla İskenderun Demir Çelik takip etti.

2022 yılında en büyük 500 firmanın üretimden satışları yıllık bazda %119 artışla 4 trilyon 438 milyar liraya ulaşarak rekor kırdı. Aynı dönemde firmaların vergi öncesi kârı %80,6 artışla 519,7 milyar liraya, özkaynakları %123,8 artışla 1 trilyon 396 milyon liraya, aktif toplamı %83,4 artışla 3 trilyon 908 milyar liraya ulaştı. İSO 500’ün gayri safi yurt içi hasıladan aldığı pay ise bu dönemde %7,2’ye ulaşarak bugüne kadarki en yüksek seviyesine çıktı.

2022 yılında İSO 500’ün toplam ihracattan aldığı pay  97,9 milyar dolarlık ihracatla %38,5 seviyesine yükseldi. İSO 500’e dahil olan firmaların sektör dağılımlarına göre yılın en çok ihracat yapan sektörü ise 23,5 milyar dolarlık ihracatla otomotiv sektörü oldu. Otomotiv sektörünü 18,6 milyar dolarlık ihracatla ana metal sanayi ve 8,7 milyar dolarlık ihracatla elektrikli teçhizat imalatı sektörü izledi. 

2022 yılında en çok ihracat yapan İSO 500 firmaları ise sırasıyla 7,4 milyar dolarlık ihracatla Tüpraş, 6,2 milyar dolarlık ihracatla Ford Otosan, 3,4 milyar dolarlık ihracatla Toyota Otomotiv, 2,5 milyar dolarlık ihracatla Oyak-Renault ve 2,3 milyar dolarlık ihracatla Arçelik oldu. 

Tekstil imalatı, giyim imalatı, mobilya, ağaç ürünleri, kauçuk ve plastik, bilgisayarlar ve optik ürünlerin imalatı, mücevherat ve diğer imalatlar sektörlerinin yıllık ihracatları ise yıllık bazda azalış gösterdi.  

İSO 500 firmalarının toplam borçları 2022 yılında yıllık bazda %66,6 artış gösterse de ödenen faizlerin artış hızı %104,7’den %46,9’a geriledi. Bu dönemde İSO 500 firmalarının borçlar/özkaynak oranı ise %241,5’ten %179,8’e gerileyerek 2017 yılından bu yana en düşük seviyesini kaydetti.

Net katma değerin faktör gelirlerine göre dağılımına bakıldığındaysa emeğin payının son yılların en düşük seviyesine gerilediği, sermayenin payının ise en yüksek seviyesine yükseldiği görüldü. 2022 yılında net katma değerden milli gelir anlamında kârın aldığı pay %39,7’den %54,5’e yükselirken, ödenen maaş ve ücretlerin payı %32,2’den %26,9’a geriledi. Ödenen faizlerin aldığı pay ise %28,1’den %18,6’ya düştü.

AR-GE ve Teknoloji

2022 yılında AR-GE harcaması yapan İSO 500 firmalarının sayısı 263’ten 260’a gerilerken, firmaların toplam AR-GE harcamalarıysa nominal olarak %81,8 artışla 16,3 milyar TL düzeyine ulaştı. Yİ-ÜFE’den arındırıldığında firmaların AR-GE harcamalarının 2021 yılına kıyasla reel olarak %8 oranında azaldığı görüldü. Firmaların AR-GE harcamalarının üretimden satışlara oranı ise yine aynı dönemde %0,44’ten %0,36’ya indi.

En çok AR-GE harcaması yapan sektörler sırasıyla 7,1 milyar liralık harcamayla otomotiv sektörü, 2,1 milyar liralık harcamayla elektrikli teçhizat imalatı sektörü ve 1,5 milyar liralık harcamayla bilgisayarların, elektronik ve optik ürünlerin imalatı sektörü oldu. 

Teknoloji dağılımı bazında bakıldığındaysa geleneksel trendde büyük bir değişim yaşanmadığı görüldü. Düşük yoğunluklu sanayilerin toplam katma değerden aldığı pay %33,3’ten %28,9’a gerilerken, orta düşük teknoloji yoğunluklu sanayilerin aldığı pay %32,4’ten %37,7’ye, yüksek teknoloji yoğunluklu sanayilerin payı ise %6,1’den %6,2’ye yükseldi. Orta yüksek teknoloji yoğunluklu sanayilerin payı ise %28,3’ten %27,2’ye geriledi. 

Yorumlar

Uzmanlar İSO 500 araştırmasının 2022 sonuçlarını İstanbul Sanayi Odası’nın Eylül ayı olağan toplantısında ve toplantının ardından düzenlenen panelde değerlendirdi. Toplantının açılışında konuşma yapan İSO Yönetim Kurulu Başkanı Erdal Bahçıvan konuşmasında 2023 yılında gittikçe sıkılaşan parasal koşulların altını çizerek bu yılın geçtiğimiz kıyasla daha zorlu geçebileceğine işaret etti:

“Araştırmamız sanayimizin zorlu bir yılı güçlü bir performansla tamamladığının bir kanıtı niteliğindedir. Zira sanayi devlerimizin birçok temel göstergede azımsanmayacak iyileşmelere imza attığı görülüyor. Ancak dünyada yaşanan gelişmeler ve mevcut ekonomik şartlar göz önüne alındığında 2023’ün sanayicilere çok daha zorlu koşullar sunduğunu bize gösteriyor. Özellikle yeni siparişler ve yeni ihracat siparişleri gibi alt kalemlerde yaşanan sert düşüşler önümüzdeki aylara ilişkin iyimserliği sınırlıyor.”

Toplantının ardından düzenlenen panelde İSO 500 sonuçlarını değerlendiren Marmara Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Burak Arzova, 2023 yılına ilişkin açıklanacak sonuçlarda kredi maliyetlerinin yüksek kalması nedeniyle firmaların özkaynaklarını daha fazla kullandığı bir sonuç görüleceğini tahmin ettiğini ve hane halkı tüketiminin gerilemesi dolayısıyla satışların 2022 yılındaki kadar yüksek olmayabileceğini belirtti.

Piri Reis Üniversitesi Rektör Yardımcısı Erhan Aslanoğlu ise panelde İSO 500 sonuçlarıyla ilgili yaptığı değerlendirmesinde şu ifadeleri kullandı;

Yüksek enflasyon ortamının firmaların kârlılıklarını ve büyümelerini olumsuz etkilediğini görüyoruz. Ancak şirketlerin kârlılığını artırması gerekiyor ki sanayicilerimiz gelecekte yatırımlarına kaynak ayırabilsin. Çünkü dünyadaki rakiplerimiz büyük yatırımlar için kaynak ayırabiliyor ve bizim önümüze geçiyor. Ancak uygulanan para politikasının bizim kaynak bulmamızı zorlaştırdığı görülüyor. Bizim bu dengesizliği düzeltmeye gitmemiz gerekiyor. Bu sorunu çözmek için faizin yükseldiği ve iç talebin hissedilir bir şekilde yavaşladığı bir sürece hazırlıklı olmamız gerekiyor.


adfa

Hikâyeyi paylaşmak için:
AYRILMADAN ÖNCE

🧐 Bugün neler okuduk?

  • Quando | Bilim dünyası, sentetik embriyolar ile neyi başarmak istiyor?
  • Journo | Sığınmacı paylaşımlarına tutuklamalar: Nefret suçu mu, ifade özgürlüğü mü?
  • BBC Türkçe | Gezi Parkı davasında Yargıtay'ın kararına tepkiler ne oldu?
  • Mehmet Gün | Erdoğan bürokratlara anayasa taslağı yazdırmış, kimsenin haberi yok
  • CNBC | The #1 rule highly successful people follow to be happier at work

🗣 Sosyal medyada neler konuşuldu?

GÜNÜN ÖNERİLERİ

 DESTEKLİYORUZ 

📌 Geleceğini tasarlayan akademi Google @oyunveuygulama Akademisi, üçüncü yılı için başvuruları almaya devam ediyor. Yapay zekâ ile güçlendirilmiş oyun ve uygulama geliştirmek isteyen 18-29 yaş arasındaki gençler için tasarlanan Akademi hakkında detaylı bilgiye buradan ulaşabilirsiniz. Google Türkiye, Girişimcilik Vakfı ve T3 Girişim Merkezi işbirliğinde hayata geçirilen Oyun ve Uygulama Akademisi dijital ekonominin büyümesine, gençlerin dijital becerilerinin gelişmesine, teknoloji sektöründe istihdamın artmasına ve teknoloji odaklı girişimlerin çoğalmasına katkı sağlama hedefiyle 1 Aralık’ta başlayacak. Son başvuru tarihi: 15 Ekim.

Kaydet

Okuma listesine ekle

Paylaş

Aposto Gündem

Aposto Gündem

Her sabah 06.30'da 5 dakikalık gündem özeti e-posta kutunda. Piyasalar, ekonomi, iş dünyası, politika, teknoloji ve hafta sonu ekleri; kısa, yalın, öz bir şekilde.

YAZARLAR

Aposto Gündem

Her sabah 06.30'da 5 dakikalık gündem özeti e-posta kutunda. Piyasalar, ekonomi, iş dünyası, politika, teknoloji ve hafta sonu ekleri; kısa, yalın, öz bir şekilde.

İLGİLİ BAŞLIKLAR

İLGİLİ OKUMALAR

0%

;