22 Şubat sabahından herkese günaydın.
Yurt içinde gözler yarın gerçekleştirilecek olan Para Politikası Kurulu toplantısında. Yurt dışında ekonomik aktivite hakkındaki beklentileri şekillendiren PMI verileri açıklanmaya devam ediyor.
Bugün bültenimizin devamında editörümüz Emircan Yaman sizler için 1509 yılında İstanbul’da yaşanan büyük depremin etkilerini aktardı.
Günlük ruh gıdası dozunuz da her zamanki yerinde sizi bekliyor: Healing Songs
Olabildiğince keyifli okumalar.
EXANTEFinans dünyasındaki tüm önemli gelişmeler ve makro-iktisadi meseleler, derinlemesine bir perspektif ve sebep-sonuç ilişkileriyle her pazartesi ve cuma e-posta kutunda.
• Borsa İstanbul 100 endeksi günü 5.149,4 puanda yatay kapattı. İşlem hacmi 85,5 milyar TL olurken endekste haftalık getiri %14,3; aylık kayıp ise %6,2 oldu.
• Goldman Sachs, yarın gerçekleştirilecek olan Para Politikası Kurulu toplantısında politika faizinin sabit bırakılması ile 100 baz puan düşürülmesi olasılıklarını eşit gördüklerini açıkladı. Kurum, depremin ardından yeni genişletici politikaların devreye alınmasını beklediklerini de açıkladı.
• Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarımsal girdi fiyat endeksi verilerini açıkladı. Buna göre, tarımsal girdilerde 2022 yıl sonu fiyat artışı %103,1 oldu. Endeksin alt kalemlerinde en yüksek yıllık artış %120,1 ile bina bakım masraflarında izlenirken en düşük yıllık artış oranı %34,0 ile veteriner harcamalarında görülüyor. Veri setine göre enerji maliyetindeki yıllık artış %115,9; hayvan yemi maliyetlerindeki yıllık artış oranı ise %117,8 olarak ölçülmüş durumda.
• Hazine’nin toplam borç stoku ocak ayında 4,2 trilyon TL seviyesinde gerçekleşti. Söz konusu hacmin %65,3’lük kısmı ise döviz cinsinden borç stokundan oluşuyor. Toplam borç stoku bir önceki yılın ocak ayında 2,8 trilyon TL seviyesindeydi ve veriyle birlikte yıllık artış oranı %46,9 oldu.
• Hazine’nin alacakları ocak ayı sonu itibarıyla 20,7 milyar TL oldu. Söz konusu alacakların takriben %10’unun vadesinin geçtiğinin görüldüğü veri setinde alacakların %41,3’ünün mahalli idareler, %33,1’inin ise kamu iktisadi teşekkülleri kaynaklı olduğu görülüyor.
• Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), finansal hizmetler güven endeksi şubat ayı sonuçlarını açıkladı. Endeks, şubat ayında 145,7’den 141,3’e geriledi. Endeks böylelikle düşüş serisini ikinci aya taşıdı. Endeksin alt kalemlerinde hizmetlere olan talebin son üç ayda önceki aya göre düştüğü ancak beklentinin gelecek üç ayda dengelendiği görülüyor.
• TCMB’nin yayımladığı verilere göre, kredi ve banka kartı harcamaları, 10 Şubat ile biten haftada %19,1 oranında azaldı. Harcama grupları bazında telekomünikasyon harcamaları %17’lik artışla lider konumda yer alıyor. Akaryakıt ve market harcamaları haricindeki diğer tüm alt kalemlerde ise çok sert daralmalar yaşandı. Bu durum deprem felaketinin bir yansıması.
• Halkbank, 10 milyar TL olan kayıtlı sermaye tavanını 30 milyar TL yükseltmek için SPK ve BDDK’ya başvurduklarını açıkladı.
• Birleşik Kamu-İş Konfederasyonu, Halkın Enflasyonu Şubat 2023 isimli raporunda, gıda fiyatlarının 33 aydır aralıksız olarak arttığını, gıda fiyatlarında yıllık enflasyonu %136,3 olarak ölçtüklerini ve fiyat artışlarının ücret ayarlamalarının çok üzerinde gerçekleştiğini duyurdu.
• ABD’de imalat PMI endeksi 46,9’dan 47,1’e yükseldi. Endekste artış piyasa beklentilerinin üzerinde gerçekleşse de eşik değer altındaki seyir genel yönelimin yavaşlama yönünde olduğunu hala teyit ediyor. Hizmet sektörü PMI verisi ise 47,2’lik beklentilere karşın 50,5 ile yeniden eşik değerin üzerine çıktı. Bu verilerle birlikte bileşik PMI endeksi 3,4 puan artışla 50,2 oldu.
• Avro Bölgesi’nde bileşik PMI 50,3’ten 52,3’e yükseldi. Eşik değerin 50 olduğu ve bu seviyenin üzerindeki değerlerin pozitif görünümü temsil ettiği endeksteki yükseliş bölgedeki ekonomik aktivitenin sert faiz artırımlarına karşın hala canlı olduğuna işaret ediyor. Beklentilerin üzerinde gelen veri, Avrupa Merkez Bankası’nın (ECB) 50’şer puanlık faiz artırımı serisine devam etme ihtimalini güçlendiriyor.
💾 Cep bilgisi: Endeksin alt kalemlerinde, imalat PMI’ın 48,8’den 48,5’e gerilediği ancak hizmetler PMI’ın 50,8’den 53,0’e yükseldiği görülüyor. Böylelikle, imalat tarafında beklentiler karşılanmazken, hizmetler endeksinde beklentiler aşıldı.
➕ Ayrıca: Bileşik PMI, Avrupa’nın en büyük ekonomisi olan Almanya’da da 51,1 ile haziran ayından bu yana ilk kez eşik değeri geçti. İmalat PMI endeksinin eşik değerin altındaki seyrini sürdürdüğü ülkede güçlü hizmet aktivitesi endeksi yukarı taşıyor.
🪞 Yansıma: AB ekonomilerinde sert bir durgunluk ikliminin yumuşamasının pek çok piyasada yansımaları izleniyor. Örneğin, karbon sıfırlama işlemleri için uygulanan vadeli referans karbon fiyatları tarihte ilk kez 100 EUR seviyesini aşarak rekor kırdı.
• Goldman Sachs, ECB’nin halihazırda %2,5 seviyesinde bulunan politika faizini %3,5 seviyesine çektikten sonra izleme sürecine gireceğini tahmin ettiklerini açıkladı. Bu tahmin, başkan dahil ECB yetkililerinden son dönemde gelen şahin mesajlar ile uyumlu olarak değerlendirilebilir.
➕ Ayrıca: ECB Yönetim Konseyi üyesi ve Finlandiya Merkez Bankası Başkanı Olli Rehn, ECB’nin faiz artırımlarına devam etmesini beklediğini ve faiz oranlarında zirvenin haziran ayında görülmesinin muhtemel olduğunu söyledi. Rehn, para politikasında erken gevşemenin risklerine dikkat çeken isimlerin başında geliyor.
• Avrupa Birliği, İran’a uyguladığı yaptırımların kapsamını genişletti. Yaptırımların kapsamına 32 şahıs ile 2 tüzel kişi eklenirken, gerekçe insan hakları ihlalleri olarak açıklandı. Yaptırımlar, seyahat engelleri ve fonlama yasakları gibi maddeleri kapsıyor.
• Almanya’da yatırımcı güveni büyük bir resesyon beklentisinin yumuşaması paralelinde beklentilerin çok üzerinde iyileşerek 16,9’dan 28,1’e yükseldi. Verideki sert düzeltmenin sebeplerinden biri de enflasyon görünümündeki yumuşama olarak kabul ediliyor.
💾 Cep bilgisi: Kısaca ZEW endeksi olarak bilinen çalışma, altı aylık zaman zarfı içinde Alman ekonomisi için iyimser olan analistlerin yüzde payı ile kötümser olan analistlerin yüzde payı arasındaki farkın hesaplanması ile oluşturuluyor. Endeksteki pozitif değerler iyimser eğilime işaret ediyor.
• Uluslararası Para Fonu (IMF) Başkanı Kristalina Georgieva, Ukrayna’nın IMF’den büyük bir destek alabileceğini ifade etti. Ülke ekonomisinin kademeli şekilde toparlanacağına inandıklarını ifade eden başkan, IMF’nin gereken desteği vermeye devam edeceğini söyledi.
Şirket aracı kiralamak artık çok kolay: Filomingo

Filomingo ile istediğinizi seçerek anında harekete geçebilirsiniz
Filomingo, Türkiye’de bir ilki gerçekleştirerek uzun dönem araç kiralamayı tamamen online ortama taşıyor.
Sunduğu hızlı ve kolay kiralama deneyimiyle fark yaratan filomingo.com.tr’de kullanıcılar istediği 0 KM aracı ve ek hizmetleri seçerek anında teklif oluşturabiliyor. Findeks ile finansal değerlendirme sürecini dakikalar içerisinde tamamlayarak istediği araca en hızlı ve kolay yoldan ulaşabiliyor.
- Tüm hizmetlerini müşteri memnuniyeti odağıyla tasarlayan Filomingo’da 0 KM araçlar 12, 24 ve 36 aylık sürelerle kiralanabiliyor.
- Filomingo meslek gruplarına özel çözümler ve danışmanlık hizmeti sunuyor.
- Filomingo’dan araç kiralamak isteyen kullanıcılar, kiralama işlemlerini tercihlerine göre online ortamda veya Filomingo Müşteri Danışmanı’ndan destek alarak gerçekleştirebiliyor.
Neden araç kiralama?
- 2023’te güncellenen düzenlemeyle aylık kira bedelinin 17.000 TL’ye kadar olan kısmı gider olarak gösterilebiliyor. Bu durum, ciddi bir vergi avantajı sağlıyor.
- Araç satın almak yerine kiralayanlar trafik sigortası, MTV, kasko, lastik gibi masraflara ve operasyonel yüklere bütçe ve zaman ayırmak zorunda kalmıyor.
- Aracın muayene, periyodik bakım gibi operasyonel giderlerini kiralama şirketi karşılıyor.
Siz de Filomingo güvencesiyle ihtiyacınıza en uygun çözümü bulmak ve detaylı bilgi almak için bu bağlantıyı ziyaret ederek form doldurabilirsiniz.
1509 İstanbul depremi: Kıyamet-i Suğra
"Küçük Kıyamet" olarak da adlandırılan 1509 İstanbul depreminde neler oldu?

Kahramanmaraş ve çevre illerde yaşanan felaket, bir süredir derin dondurucuda yer alan büyük İstanbul depremine ilişkin tartışmaların yeniden alevlenmesine yol açtı. Tarihin en önemli kentlerinden biri olan İstanbul, deprem konusunda derin yaralar taşıyan bir metropol. Bu yaraların en tazesi olmasa da en çok iz bırakanı ise bundan 514 yıl önce açıldı.
Kıyamet-i Suğra
Osmanlı İmparatorluğu’nun başkenti İstanbul, 10 Eylül 1509’da oldukça güçlü bir depremle sarsıldı. Sabaha karşı meydana gelen depremin 160 bin nüfuslu şehir üzerindeki etkisi oldukça yıkıcı oldu. Şehirde binden fazla bina yıkıldı, 13 bin insan hayatını kaybetti, 10 binden fazla insan yaralandı. Fatih Camii ve henüz yeni tamamlanmış olan Bayezid Camii çok ağır hasar aldı. Anadolu ve Rumeli Hisarları, Kız Kulesi, Bozdoğan Kemeri ciddi hasar gördü. İstanbul surlarında yer alan 49 burç ya yıkıldı ya da önemli ölçüde hasara uğradı. Ayasofya’nın fethin ardından yapılan minareleri yıkılırken, onlarca cami ve kilise tahrip oldu.
Sultan II. Bayezid’in ikamet etmekte olduğu Topkapı Sarayı da ağır hasar gören yapılar arasındaydı. Hatta öyle ki sultan, enkaz altında kalmaktan sabah namazına kalkması sayesinde kurtulabildi. Çünkü deprem, sultan abdest almak için odasını terk ettiğinde gerçekleşmiş ve deprem sırasında sultanın odası yerle bir olmuştu.
Depremin ardından bir de tsunami tehlikesi baş gösterdi. 6 metreye ulaşan dalgalar Ceneviz Surları’nı aşarak şehrin içine girdi. Galata bölgesinde onlarca ev sular altında kaldı, bazıları ise denize karıştı.
Deprem öylesine büyüktü ki Rumeli’den, Viyana’dan hatta ve hatta Mısır’dan dahi hissedildi. O dönem Mısır’a hükmeden Memlük Devleti’nin kayıtlarında, depremin bölgede bıraktığı izler hakkında raporlar yer aldı.
Kimi bilim insanları bu depremin büyüklüğünü 7.2 olarak hesaplarken, kimileri ise depremin 8 büyüklüğünde gerçekleştiğini söylemektedir. Dönemin kaynakları ise bu depremi “Kıyamet-i Suğra” yani Küçük Kıyamet olarak adlandırmaktadır. Hatta öyle ki deprem sonucunda toprak üzerinde su ve kum fışkırtan dev yarıkların oluştuğu ve insanların bu yarıkların içine düştüğü tasvir edilmektedir.
Yeniden inşa süreci
Sultan II. Bayezid depremin ardından yaklaşık 15 gün Gülhane’de bir çadırda kaldıktan sonra devletin eski başkenti olan Edirne’ye gitti. Buradan şehrin yeniden imar edilmesini emreden sultan, Mimar Hayreddin’in nezaretinde yaklaşık 66 bin işçi, 11 bin kalfa ve 3 bin inşaat ustası görevlendirdi. Her 20 haneden bir kişi yeniden inşa sürecine dahil olmak adına göreve çağrıldı. İnşa edilecek yeni binaların ahşaptan yapılması kararlaştırılırken, taştan ev yapılması ise yasaklandı.
Olağanüstü inşaat maliyetlerinin giderilmesi adına birtakım ek vergiler konuldu. “Avarız” adı verilen olağanüstü vergi ile birlikte her haneden 22 Osmanlı gümüş akçesi toplanması kararlaştırıldı. Avarız vergisi nedeniyle Rumeli eyaletinde toplam 622 bin haneden 13,6 milyon akçe toplanırken, Anadolu eyaletinde ise 502 bin haneden toplam 11,1 milyon akçe toplandı. Totalde toplanan 24,7 milyon gümüş akçenin o dönemki toplam vergi gelirlerinin yaklaşık %10’una karşılık geldiği tahmin ediliyor.
Bütün bu hazırlıklara rağmen yeniden inşa süreci 41 gün boyunca devam eden artçı sarsıntılar ve artçıların ardından bastıran kış mevsimi nedeniyle sekteye uğradı. Çalışmalara ancak 1510 yılının Mart ayında başlanabildi. Fakat geç başlanılmış olmasına rağmen çalışmalar 64 gün gibi kısa bir sürede tamamlandı ve haziran ayında inşaat iskeleleri söküldü. Bazı küçük ölçekli yapıların yeniden inşasının ise 1511’e kadar bekletildiği konusunda kayıtlar bulunuyor.
Ya bugün?
İstanbul bugün resmi kayıtlara göre 16 milyonluk nüfusuyla ülkenin beşte birine ev sahipliği yapan bir mega kent. TÜSİAD, TÜRKONFED ve SEDEFED tarafından hazırlanan İstanbul Depremi Senaryosu: İş Dünyası Raporu’na göre İstanbul ulusal sanayi üretiminin %40'ını, vergi gelirlerinin %46’sını, ihracatın ise yaklaşık yarısını tek başına karşılamaktadır. Raporda bu nedenle İstanbul’da yaşanabilecek büyük bir depremin faturasının 25 ile 300 milyar USD arasında olabileceği tahmin ediliyor. Bu sebeple, İstanbul’da benzer bir felaketin yaşanması hem ekonomik hem de beşeri anlamda altından kalkılması çok zor bir yük doğuracaktır.
Bu sebeple, olası kayıpları asgari seviyeye çekebilmek adına çalışmaya hemen bugün, Kahramanmaraş ve çevre illerde yaşanan kayıpların acısı hala çok tazeyken başlamamız gerekiyor.





