KENTTE YAŞAM
İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ
BESİN EKOSİSTEMİ
400 PPM

🍍 Popülerleşen yeme alışkanlıkları ve küreselleşen besinler

Temsil edilen yemek alışkanlıkları ve küreselleşen besinler iklim değişikliğiyle nasıl ilişkileniyor?
Yeme alışkanlıkları, yemek tercihleri ve iklim değişikliği

Yeme alışkanlıkları, yemek tercihleri ve iklim değişikliği

Merhaba. Bugünün gündeminde yeme alışkanlıklarımızın iklim değişikliğiyle bağını irdelemek var. Çeşitli beslenme alışkanlıkları, yeme bozuklukları spektrumuna ulaştığı gibi popülerleşen diyetler de küreselleşen besinleri tetikliyor ve karşımıza beklemediğimiz çevresel problemler çıkıyor.

Daha önce bu konunun alt başlığı olarak bağımsızlaştırma terimine odaklanmıştık. Aktarmak istediğimiz, bu durumun sadece toprakları ve kaynakları geri almak anlamında kullanılmadığı, aynı zamanda dilimizi, kültürel ifadelerimizi, bilincimizi ve hatta yeme alışkanlıklarımızı geri kazanmak anlamına da geldiğiydi. Adaleti sağlama, yanlışları onarma ve tarihsel haksızlıkları tanıma ihtiyacını içeren bu konuya besinler özelinde baktığımızda sömürgeciliğin derin etkilerini yenmek ve daha adil ve eşit bir dünya inşa etmek için, bağımsızlaştırmanın kritik bir adım olduğunu dile getirmiştik. Bugün bu konuya daha geniş bir yerden bakıp yeme kültürüne etkisiyle ilgili yeni bir perspektifle bakmaya çalışacağız.

İllüstrasyon: Giuseppe Ramos G


Angst’ın derlediği haberleri takip etmek, Alara Demirel’in kaleme aldığı Popülerleşen yeme alışkanlıkları ve küreselleşen besinler başlıklı yazıyı okumak için bugünkü sayıyı okuyabilirsiniz. 

İçindekiler

  • Kentte yaşam: İSKİ’den su tasarrufu kararı
  • İklim değişikliği: Güney Amerika’da kış mevsimi sıcak geçiyor
  • Besin ekosistemi: Temsil edilen yemek alışkanlıkları ve küreselleşen besinler iklim değişikliğiyle nasıl ilişkileniyor?
  • 400 PPM: Sentez ve ileri okuma önerisi

İyi okumalar,
Angst ekibi

Angst

Angst

Her cumartesi iklimden sağlığa, modadan psikolojiye yeni dünyanın anksiyete yaratan konularına serinkanlı bir mesafeyle çözümler sunuyoruz.

KENTTE YAŞAM

İSKİ’den su tasarrufu kararı

Kuraklığa önlem olarak perlatör verilecek.

İSKİ’den su tasarrufu kararı

İstanbul’da devam eden kuraklık nedeniyle İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi (İSKİ), yüksek su tüketimine sahip abonelere musluklarına eklenmek üzere su tasarruf aparatı dağıtacağını açıkladı.

  • Bir adım geri: İstanbul barajlarının doluluk oranı, İSKİ verilerine göre %35,94’e düştü ve son 9 yılın en düşük oranını gösterdi.
  • Alınan önlem: Perlatör adlı su tasarruf aparatı, aylık 20 metreküp ve üzeri su kullanan abonelerin musluklarına takılacak. İSKİ Genel Müdür Yardımcısı Solmaz, bu aparatın yaklaşık %40 tasarruf sağladığını belirtiyor.
  • Bir ayrıntı: Kullanıcıların başlangıçta yeni aparatı yavaş su akışı nedeniyle yadırgayabileceği ifade ediliyor.
Hikâyeyi paylaşmak için:
İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ

Güney Amerika’da kış mevsimi sıcak geçiyor

Kış olmasına karşın sıcaklık 38 santigrat derecenin üstüne ulaştı.

Güney Amerika’da kış mevsimi sıcak geçiyor

Güney Amerika’da kış mevsimi olmasına rağmen, Şili, Arjantin ve yakın bölgelerde aşırı sıcaklar hissediliyor. Son haftalarda bölge sıradışı sıcak hava dalgalarıyla karşılaştı. 

  • Güncel durum: Bu hafta başında yaşanan sıcaklık artışı, yıl boyu kaydedilen en yoğun dönem oldu ve sıcaklık, Şili’de Ağustos ayının rekorunu kırarak 38 santigrat derecenin üzerine çıktı.

Güney Amerika’nın güneyini yüksek basınç kontrol ediyor
Kaynak: Climate Reanalyzer


  • Uzman görüşü: 1 Ağustos tarihinde Buenos Aires’te ortalama sıcaklık 14 dereceyken salı günü 30 dereceyi aştı. Hava tarihçisi Maximiliano Herrera, "Güney Amerika, dünyanın şahit olduğu en aşırı olaylardan birini yaşıyor," dedi.
  • Bu arada: Avustralya, Afrika ve bazı ada bölgelerinde de normalin üstünde kış sıcaklıkları gözlendi. Bilim insanlarına göre, bu sıcak ve sürekli yüksek basınç bölgeleri, iklim değişikliğiyle daha olası hâle gelmişti.
Hikâyeyi paylaşmak için:
BESİN EKOSİSTEMİ

Popülerleşen yeme alışkanlıkları ve küreselleşen besinler

Temsil edilen yemek alışkanlıkları ve küreselleşen besinler iklim değişikliğiyle nasıl ilişkileniyor?

Popülerleşen yeme alışkanlıkları ve küreselleşen besinler

Yeme alışkanlıklarına ve yemek tercihlerine uzaktan bir bakış atıldığında ve bir ilişkiler bağı olarak ele alındığında, çevresel etkilerimizin ne kadar büyük olduğunu fark etmek zor olmuyor. Oldukça basit algılanan tabaklar bile, durumun iklim kriziyle nasıl bağlantılı olduğunu gösteren birkaç öğeye sahip.

Hayvansal ürünler tüketmek: Örneğin, yumurtası alınan tavuk, beslenmek için yem tüketiyor. Bu yemlerin üretimi, taşınması ve tavuklara verilmesi sürecinde fosil yakıtların tüketilmesi gerekebiliyor. Ek olarak hayvansal ürünlerin üretimi, metan gibi sera gazı emisyonlarına neden olabiliyor. Eh, bunlar da oldukça yüksek karbon ayak izine sahip.

Lojistik: Mesela kullanmayı tercih ettiğimiz yeşil biberler nereden geliyor? Eğer bölgeden değilse taşınması için fosil yakıtlar tüketilmiş olması pek mümkün. Hatta gıda maddelerinin dünyanın bir ucundan diğer ucuna taşınması, karbon ayak izimizi büyük ölçüde artırıyor.

Tarım: Tarım esnasında kullanılan gübre ve sulama yöntemleri, su tüketimini artırabiliyor ve sera gazı emisyonlarına katkıda bulunabiliyor. Aşırı sulama da oldukça tehlikeli.

İllüstrasyon: Visual Generation


Yeme alışkanlıklarını değiştiren bireyin çözümü

Bu adımları dallandırmaya gerek olmadan gıda tercihlerinin iklim krizi üzerindeki etkisini görebiliyoruz. Bu etkiyi azaltacak seçenekler de içerik üreticileri arasında oldukça yaygın temsile sahip.

  1. Vejetaryen veya vegan diyet uygulamak: Hayvansal ürün tüketimini azaltarak veya tamamen bırakarak sera gazı emisyonlarını büyük ölçüde azaltabiliyoruz. 
  2. Yerel ürün tüketimi: Yerel olarak yetiştirilen gıdaları tercih ederek taşıma sırasında oluşan emisyonları azaltabiliyoruz.
  3. Sürdürülebilir tarım: Organik veya sürdürülebilir tarım yöntemleriyle yetiştirilen ürünleri tercih ederek doğal kaynakları koruyabiliyor ve emisyonları azaltabiliyoruz.

Ayrıca doğal olarak konu, gündelik hayat tüketimlerimizle direkt ilişikli olduğu için de, yeme bozukluklarını da kapsayan bir spektrumda türlü temsillere sahip. Yaygın akım medya, aşırı diyet temsillerini vegan beslenmenin sağlıksız oluşu iddiası için kullanırken bireysel çözüm yöntemlerini de bu gözden irdelemek gerekiyor.

Zhanna Samsonova


Aşırı diyet temsilleri 

39 yaşındaki Zhanna Samsonova, çiğ tropik meyve diyetinin faydalarını savunan ve Instagram ve TikTok’ta bu alışkanlığını sık sık paylaşan, Zhanna D’Art olarak tanınan bir influencer’dı. Altı yıldır su içmediğini, sadece meyve ve sebze suları tükettiğini ifade ediyordu. Ancak aşırı diyeti, zamanla sağlığına zarar vermeye başladı ve 21 Temmuz 2023’te Malezya’da hayatını kaybetti. 

Resmî ölüm sebebi hâlâ açıklanmasa da arkadaşları onun malnütrisyondan öldüğüne inanıyor. Bir arkadaşı, Samsonova’nın Sri Lanka’da seyahat ederken sağlık durumunun kötüleşmeye başladığını, ancak tıbbi yardım almayı reddettiğini de söylüyor. Samsonova’nın ölüm haberinin ardından, sosyal medya kullanıcıları arasında aşırı diyetinin bir yeme bozukluğu olduğu tartışmaları da tekrar konuşulmaya başlandı.

Sistemin ötesine geçen temsiller: Öte yandan, yine toplum tarafından aşırı sıfatı kullanılarak irdelenebilecek başka bir diyet temsili de Beslenme devrimi: Sömürgeleştirilmemiş bir mutfak başlıklı yazıda incelediğimiz gastronomi antropoloğu Claudia Serrato’ya ait. Araştırmacı, göçmen dedesinin yerli bir diyetten daha “modern” bir Amerikan diyetine geçtiğinde kalp sorunları ve diğer gıdalarla ilgili hastalıklardan muzdarip olduğunu görmüş; böylece yeme alışkanlıklarındaki sömürgeci zihniyeti sorgulamaya ve onları bağımsızlaştırmanın yollarını aramaya başlamış.

Bir süper gıda olarak kinoa


İklim değişikliğiyle paralel sonuçlar: Dengesiz gıda ve tarım politikaları 

Bütün bu temsillerin beslenme alışkanlıkları ötesinde sunduğu durum, sosyal bilimler bağlamında bir başka disiplinle daha birleşiyor: iklim çalışmaları. Bu noktada küreselleşen besinlerden biri olan kinoayı mercek altına alabiliriz. Besinin çağdaş yeme alışkanlıklarındaki rolünü göz önüne alınca bu mantığı incelemek kolaylaşıyor.

Tarihsel süreç: Kinoa, küreselleşmenin eşlikçisi olarak, dayanıklılığı ve besleyiciliği sayesinde Birleşmiş Milletler tarafından iklim zorlukları karşısında bir süper kahraman olarak lanse edilmesiyle ivme kazanıyor. Yıllarca Güney Amerika’nın besin savaşçısı olarak görev yapan kinoa, 1970’lerde bir grup seçkin vejetaryenin himayesinde Batı’ya sıçramış. 

Popülerliğin sonuçları: 2013’te kinoa talebinde adeta bir sıçrama yaşanıyor. Bu patlama, NASA’nın kinoayı uzaydaki astronotların diyetine dâhil etme çabalarıyla balıyor. Ancak asıl momentum, Birleşmiş Milletler’in 2013’ü "Uluslararası Kinoa Yılı" olarak ilan etmesiyle geliyor. Kinoaya olan global talebin patlaması, yerel Peru pazarında fiyatların roketleşmesiyle sonuçlanıyor. Birçok Perulu, bir zamanlar mutfaklarının anahtarı olan bu tahıla erişememeye başlıyor; yüksek fiyatlara rağmen, Peru’da kinoa üretimi katlanıyor. Ancak, yerel alım gücündeki artışla birlikte, tüketim alışkanlıklarındaki değişim de dikkat çekici hâle geliyor. Küresel talebi karşılamak için, çiftçiler bazı kinoa çeşitlerini terk ederken aşırı ekin nedeniyle toprak fakirleşiyor ve çölleşme belirtileri gösteriyor.

Sonuç olarak, kinoanın küreselleşme serüveni, durumun bir toplumun ekosistemi, ekonomisi, diyeti ve biyoçeşitliliği üzerinde nasıl dalgalar yaratabileceğine dair bir vaka çalışması sunuyor. Bu, dolaylı bir şekilde, sosyal medya etkisiyle temsile sahip diyet tercihlerinin arkasındaki mantığa da denk düşüyor—tüketebileceğimizi biliyor olmak, her zaman bunun arkasından gitmek için yeterli bir sebep olmayabilir. Küçük beslenme kararlarımız bir şekilde yalnızca kendimize değil, ekosisteme de bu şekilde etki edebiliyor.

Hikâyeyi paylaşmak için:
400 PPM

Gitmeden bir öneri: Ağustos 2021’de Bodrum, Milas ve Marmaris’teki orman yangınlarının ardından bölgede görevli gazeteci Fırat Fıstık’la konuşmuştuk. Orman yangınlarının "doğanın döngüsü" olmanın ötesinde yönetişimsel sorunlar sebebiyle politik bir mesele hâline gelmesi, iklim aciliyetinin bu denli "acil" bir mesele olduğunun vahametinin toplumda fark edilmesi ve meseleyi bir doğa olayından öte sosyopolitik bir mesele hâline getirmesi mercek altına alınmıştı. Buradan inceleyebilirsiniz.

Angst ekibi olarak iklim değişikliğiyle yaşanılan gerçeklikte çözüm olarak tartışılan durumlara çeşitli bakış açılarını irdelemeye edeceğiz.

Her cuma buluşmak üzere,
Angst ekibi

Kaydet

Okuma listesine ekle

Paylaş

Angst

Angst

Her cumartesi iklimden sağlığa, modadan psikolojiye yeni dünyanın anksiyete yaratan konularına serinkanlı bir mesafeyle çözümler sunuyoruz.

YAZARLAR

Angst

Angst

Her cumartesi iklimden sağlığa, modadan psikolojiye yeni dünyanın anksiyete yaratan konularına serinkanlı bir mesafeyle çözümler sunuyoruz.

İLGİLİ OKUMALAR

Bağlantıyı kopyala

Paylaş

Yayına git

Geri bildirim ver

Hata bildir