4 Haziran Salı sabahından herkese günaydın.
Bugün Türkiye ekonomisinin rasyonel politikalara dönüşünün birinci yıldönümü. Bu bir yıl içinde politikalarla birlikte ekonomik göstergelerde de pek çok değişim yaşansa da, politikaların bu yönde devam etmesi hâlinde ileriki yıllarda başta enflasyon olmak üzere pek çok göstergede daha büyük değişimler görmemiz olası hâle geldi diyebiliriz.
Bugün yurt içinde haber akışı açısından oldukça yoğun bir gün oldu. TÜİK tarafından açıklanan TÜFE ve Ticaret Bakanlığı tarafından açıklanan dış ticaret istatistikleri gündemin ana öğelerini oluşturdu. TÜFE'de muhtemelen zirvenin görülmüş olması, dış ticaret açığının ise %40'tan fazla gerilemesi göstergelerde bir miktar daha iyileşmenin işaretleri olabilir.
Günün Hikayesi'nde rasyonele dönüşün birinci yılında ekonomik göstergelerin ne yönde değiştiğini irdelediğimiz makalemizi bulabilirsiniz.
Günlük ruh gıdası dozunuz ise burada: Anniversary Music
İyi okumalar.
-Emircan
EXANTEFinans dünyasındaki tüm önemli gelişmeler ve makro-iktisadi meseleler, derinlemesine bir perspektif ve sebep-sonuç ilişkileriyle her pazartesi ve cuma e-posta kutunda.

Küresel piyasalarda son durum ve günlük değişimler.
Değerler piyasa kapanışının ardından Investing üzerinden sağlanmıştır.
• BIST 100 endeksi günü 115,1 milyar TL hacim ve %1,50 kazançla 10.556 puan seviyesinden tamamladı. Güne karışık bir açılışla başlayan ve öğle saatlerine kadar bu seyrini sürdüren endeks, öğleden sonra gelen güçlü alımlarla yönünü yukarı çevirdi ve haftaya pozitif bir başlangıç yapmış oldu.
- Endekste teknik olarak 10.380, 10.120 ve 9.850 puan seviyeleri destek noktalarıyken, 10.570,10.750 ve 10.950 puan seviyeleri ise direnç noktaları olarak öne çıkıyor.
- Endekste haftalık kayıp %0,94 seviyesinde olmakla birlikte, aylık kazanç %2,72, yılbaşından bu yana kazanç ise %41,32 seviyesinde.
- BIST 100'e dahil olan şirket payları arasından günün en çok kazananları sırasıyla %7,54 kazanç yaşayan Anadolu Efes (AEFES), %6,78 kazanç yaşayan Vakıfbank (VAKBN) ve %6,33 kazanç yaşayan Türkiye Sınai Kalkınma Bankası (TSKB) payları oldu.
- Gün içinde en çok öne çıkan sektörel endeksi %4,66 artış gösteren BIST Sigorta Endeksi (XSGRT) oldu. BIST Sanayi Endeksi’nin (XUSIN) %0,54 kazanç elde ettiği günde, BIST Bankacılık Endeksi (XBANK) ise %1,64 kazanç yaşadı.
• Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), Mayıs ayında manşet enflasyonun aylık bazda %3,37; yıllık bazda ise %75,45 seviyesinde gerçekleştiğini duyurdu. Böylece Mayıs ayında enflasyonda zirve kaydedilmiş oldu. Aynı dönemde gıda, enerji ve altın hariç TÜFE ise aylık bazda %3,76; yıllık bazda %74,98 artış gösterdi.
- 📖 Ayrıntılar: TÜİK verilerine göre Mayıs ayında TÜFE'yi oluşturan gruplar arasından aylık bazda en fazla artış gösteren grup %9,60 ile giyim ve ayakkabı olurken, yıllık bazda en çok artış gösteren grup ise %104,80 ile eğitim oldu. Söz konusu dönemde gıda grubu yıllık bazda %70,14 artış gösterirken, konut grubu %93,21, lokanta ve oteller grubu ise %92,94 arttı.
- 👉🏻 Öte yandan: Beş aylık enflasyonun %22,72 seviyesinde gerçekleşmesi nedeniyle emekli maaşlarına %22,72'lik, memur maaşlarına ise %17,38 ara zam yapılacak.
- 🗣️ Açıklama: Enflasyon verilerini değerlendiren Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, "Geçmiş 12 ayın birikimli etkilerini içeren yıllık enflasyonda en yüksek seviyeyi bu ay gördük. Enflasyonla mücadelede geçiş dönemi böylece tamamlandı, dezenflasyon sürecine giriyoruz.
Enflasyonda kalıcı düşüş Haziran'da başlayacak. Yıllık enflasyon yüksek ihtimalle üçüncü çeyrek sonunda %50’nin altına gerileyecek" ifadelerini kullandı.
• Ticaret Bakanlığı tarafından yayımlanan öncü dış ticaret istatistiklerine göre, Mayıs ayında dış ticaret açığı yıllık bazda %47,8 azalışla 6,5 milyar USD'ye geriledi. Söz konusu dönemde ihracat yıllık bazda %11,4 artışla 24,1 milyar USD'ye yükselirken, ithalat %10,3 azalışla 30,6 milyar USD'ye geriledi. İhracatın ithalatı karşılama oranı ise 15,3 puan artışla %78,7'ye çıktı.
- Ayrıntılar: Bakanlık verilerine göre söz konusu dönemde tüketim malı ihracatı yıllık bazda %13,5 artışla 8,5 milyar USD'ye ulaşırken, ithalatı ise %19,8 artışla 4,9 milyar USD'ye yükseldi. Bu dönemde ara malı ithalatı ise %16,4 gerileyerek 21,1 milyar USD seviyesine indi.

Kaynak: Ticaret Bakanlığı
• NTV'ye konuşan Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, kamu ihaleleri ve vergi adaleti alanlarında reform yapmayı planladıklarını ifade ederek, "Vergide adalet ve etkinliği sağlayacak bir çalışmanın neredeyse son aşamasına geldik; hazirana yetişir mi bilmiyorum. Özellikle gelecek sene bütçe açığı çok net bir şekilde %3'ün altına inecek" açıklamasında bulundu.
- ➕ Ayrıca: Para piyasasındaki kaynağın aşırı sıcak bir kaynak olduğunu ve Orta Vadeli Program'ın sırtını sıcak para girişlerine dayamadığını söyleyen Şimşek, "Şu anda taahhüt veya taahhüte dönüşecek pozisyonları dikkate alırsanız 60 milyar doların üzerinde bir kaynağı önümüzdeki üç yıl içinde Türkiye'ye kanalize edecekler; Biz sırtımızı sıcak paraya dayamıyoruz" ifadelerini kullandı. Konut kirasında %25 sınırına ilişkin de konuşan Bakan Şimşek, "Bunu uzatacak bir düzenleme yapmazsak zaten ortadan kalkıyor; şu anda bir düzenleme yapma çalışmamız yok" dedi.
"Tarihte eşi benzeri görülmemiş bir kaynak girişi var. Aldığımız döviz karşılığı verdiğimiz TL'yi nasıl piyasadan geri çekeriz onunla uğraşıyoruz. Program bizim öngördüğümüzden çok daha iyi çalışıyor."
• İstanbul Sanayi Odası (İSO), Türkiye imalat PMI'ın Mayıs ayında aylık bazda 0,9 puan azalışla 48,3 seviyesine gerilediğini açıkladı. Endeks Ekim 2023'ten bu yana en düşük seviyesini kaydederken, ikinci ayında da eşik değer 50'nin altında kalarak imalat sektöründeki daralmanın derinleşerek sürdüğüne işaret etti.
"Mayıs ayında Türk imalat sektörünün karşılaştığı zorlu talep ortamı, toplam yeni siparişlerde ve ihracatta yavaşlamanın sürmesine yol açtı. Buna bağlı olarak firmalar üretim ve istihdam düzeylerini azalttı. Öte yandan hem girdi maliyetlerinin hem de nihai ürün fiyatlarının çok daha düşük oranlarda artması, enflasyonist baskıların mayıs ayında da hafiflemeye devam ettiğini gösterdi."
• Bloomberg HT tüketici güven endeksi Mayıs ayında bir önceki aya kıyasla %3,06 azalışla 66,1 seviyesine geriledi. Endeksteki gerilemede tüketicinin mevcut durum algısında ve gelecek 12 aya ilişkin beklentilerinde yaşanan kötüleşme hâli etkili oldu.
• Hazine, dün düzenlediği iki ihale ile toplam 56,6 milyar TL borçlandı. Düzenlenen ilk ihale olan 2 yıl vadeli 6 ayda bir kupon ödemeli devlet tahvili ihalesinde 42,8 milyar TL'lik borçlanma yapılırken, ortalama bileşik faiz %41,94 seviyesinde belirlendi. İkinci ihale olan 5 yıl vadeli TÜFE'ye endeksli devlet tahvili ihalesinde ise borçlanma 7,8 milyar TL, ortalama bileşik reel faiz ise %3,49 olarak seviyesinde gerçekleşti.
• ABD'de ISM nihai imalat PMI, Mayıs ayında bir önceki aya kıyasla 0,5 puan azalışla 48,7 seviyesine geriledi. Endeks böylece son üç aylık dönemin en düşük seviyesine gerilemiş olup, bir kez daha 50 eşik değerinin altında kalarak ülke imalat sektöründeki daralmanın sürdüğünü gösterdi.
- 📖 Ayrıntılar: Söz konusu dönemde PMI'ı oluşturan endeksler arasından yeni siparişler endeksi 3,7 puan azalışla 45,4'e gerileyerek Haziran 2022'den bu yana en düşük seviyesine indi. Aynı dönemde imalat endeksi ise 2,5 puan artışla 51,1'e yükselerek Ağustos 2022'den bu yana en yüksek seviyesine çıktı.
• Minneapolis Fed Başkanı Neel Kashkari, enflasyonu kontrol altına almadan faiz oranlarını düşürmenin ülkenin refahını temelden sarsmak anlamına geleceğini düşündüğünü söyleyerek, "Şu anda en iyi tahminim, enflasyonun gerçekten düşüş yolunda olduğuna bizi öyle ya da böyle ikna edecek daha fazla veri elde edene kadar faiz oranlarını uzun bir süre burada tutmamızdır" ifadelerini kullandı.
- 💾 Cep bilgisi: Kashkari Fed'in en şahin üyesi olarak biliniyor.
• Dun & Bradstreet tarafından hazırlanan Küresel İflas Raporu'nun 2023 sayısına göre 2023 yılında dünya genelinde şirket iflasları yıllık bazda %12,0 artışla son 10 yılın en yüksek seviyesine ulaştı. Raporda yer alan bulgulara göre 2023 yılında şirket iflaslarının en çok arttığı ülke %79 ile ABD olurken, onu %70 ile Kanada ve %56 ile Polonya takip etti. Söz konusu dönemde Türkiye'de iflas eden şirket sayısı ise %19 azaldı.
• Çin'de Caixin imalat PMI, Mayıs ayında bir önceki aya kıyasla 0,3 puan artışla 51,7 seviyesine yükselerek hem piyasa beklentilerinin üzerinde gerçekleşti hem de Haziran 2022'den bu yana en yüksek seviyesini kaydetti. Böylece ülkede imalat PMI 7 ay üst üste 50 eşik değerinin üzerinde kalarak imalat sektörünün genişleme yolunda olduğunu da göstermiş oldu.
Pluxee Hediye ile bayramda işverenler de çalışanlar da mutlu

Bayramın mutluluğunu çalışanlarıyla paylaşmak isteyen işverenler en doğru hediyeyi bulmak ve hediye transfer sürecini organize etmek için bir hayli zaman harcıyor. Hepsini geride bırakacak çözüm Pluxee’den geliyor.
Nedir? Çalışanlarına bayram hediyesi vermek isteyen işverenlerin aradığı kolaylık Pluxee Hediye ile mümkün. Yemek kartı markası Sodexo Avantaj’dan, çalışan deneyimine odaklanan bir HR-tech markasına dönüşen Pluxee Türkiye, Pluxee Hediye ile işverenlere operasyonel kolaylık sağlarken %45 vergi avantajı da sunuyor.
Nasıl? Kurban Bayramı’nda bayram hediyesi vermek için zengin alternatifler sunan Pluxee Hediye, çeşitli markalardan oluşan ve herkese hitap eden hediye seçenekleriyle işverenlere çalışanın ihtiyacına yönelik paket oluşturma imkânı tanıyor. Böylece işverenler; fiyat araştırması, hediye tedariği ve teslimi gibi operasyonel süreçleri atlayarak tek faturayla çalışanlara bayram hediyesi verebiliyor. Çalışanlar ise hediye bakiyelerini ister kendi ihtiyaçları doğrultusunda isterlerse sevdikleriyle hediyeleşmek için online veya mağaza alışverişlerinde kullanabiliyor.
Çalışan bağlılığı ve yan haklar alanındaki çözümleriyle şirketlerin hayatını kolaylaştıran Pluxee’yi ziyaret edebilir, çalışanlarınızla bayramlaşmak için aradığınız çözümü onda bulabilirsiniz.
Rasyonele dönüşün bir yıllık karnesi
4 Haziran 2023’te görevi teslim alan Mehmet Şimşek, bakanlık koltuğuna tekrar oturduğunda kurduğu ilk cümlelerden biri “Türkiye’nin rasyonel zemine dönme dışında bir seçeneği kalmamıştır” oldu. Bunun üzerinden bugün itibarıyla tam bir yıl geçti. İTO Başkanı Şekib Avdagiç, TİM Başkan Vekili Çetin Tecdelioğlu ve İntegral Yatırım Araştırma Müdürü Seda Yalçınkaya Özer, rasyonele dönüşün bir yılına dair görüşlerini paylaştı.

Bundan bir yıl önce Türkiye ekonomisinde şimdikinin çok dışında, bambaşka bir görünüm vardı. Sona eren 28 Mayıs seçimlerinin ardından gözler yeni kabineye çevrilmişti ve herkes ekonominin dümeninin kime emanet edileceğini merak ediyordu. 2 Haziran akşamı, Hazine ve Maliye Bakanlığı koltuğuna 2018 yılında görevi bırakmış olan Mehmet Şimşek’in getirildiği duyuruldu. Şimşek, önceki görev süresince ortodoks politikaları benimsemiş bir isimdi.
4 Haziran 2023’te görevi teslim alan Mehmet Şimşek, aradan geçen beş yılın ardından bakanlık koltuğuna tekrar oturduğunda kurduğu ilk cümlelerden biri “Türkiye’nin rasyonel zemine dönme dışında bir seçeneği kalmamıştır” oldu.
Bu sözler üzerine kollar sıvandı. Bakanlık ve değişen TCMB yönetimi, ortodoks ekonomik anlayışa dayanan, rasyonel ve ekonomiyi soğutmaya yönelik bir program ortaya koydu ve bunu kararlılıkla uygulamaya başladı. Bunun üzerinden bugün itibarıyla tam bir yıl geçti.
Biz de bu yazımızda son bir yılda ekonomik göstergelerde yaşanan değişimleri ele aldık ve bir nevi rasyonele dönüşün bir yıllık karnesini çıkartmayı hedefledik.
Büyümenin yapısı değişirken, cari açık %48 daraldı
İncelemeye gayri safi yurtiçi hasıladan başlayalım. Mehmet Şimşek ve ekibinin görevine başlamasının ardından geçen üç çeyrekte Türkiye ekonomisi yıllık bazda sırasıyla %6,1, %4,0 ve %5,7 büyüyerek 1 trilyon 158 milyar USD’lik bir büyüklüğe ulaştı. Bu dönemde kişi başına GSYH de 13 bin 465 USD seviyesine yükseldi. Uygulanan ortodoks politikalar neticesinde büyümenin yapısı da değişime uğradı.
- Örneğin: 2023’ün birinci çeyreğinde özel tüketimin büyümeye sağladığı katkı 11,1 puanken, 2024’ün ilk çeyreğinde bu 5,5’e düştü. Aynı dönemde gayri safi sabit sermaye oluşumunun yani yatırımların sunduğu katkı ise 0,9 puandan 2,6 puana yükselirken, net ihracatın sağladığı 3,4 puanlık aşağı yönlü katkı, 1,6 puanlık yukarı yönlü katkıya dönüştü.

GSYH’nin yanı sıra işsizlik oranında da gözle görülür bir iyileşme sağlandı.
- Öncesi: Bakan Şimşek’in göreve gelmesinden hemen önceki ay olan Mayıs ayında işsizlik oranı %9,5, işsiz sayısı ise 3 milyon 328 bin kişi seviyesindeydi.
- Sonrası: TÜİK tarafından açıklanan son verilere göre ise işsizlik oranı %8,6’ya, işsiz sayısı ise 3 milyon 57 bin kişiye gerilemiş durumda. Bu dönemde istihdam oranının %49,5’le, işgücüne katılma oranının ise %54,2’ye tarihî zirveyi kaydettiğini de not etmekte fayda var.
Dış dengelerde de gözle görülür iyileşmelerin olduğu söylenebilir. TCMB tarafından yayımlanan son verilere göre Türkiye’nin yıllıklandırılmış cari açığı Mayıs 2023’teki seviyeye kıyasla %48,0 azalışla 31,2 milyar USD’ye, cari açık / GSYH oranı ise 2,73 puan azalışla %2,69’a geriledi. Bu dönemde yıllıklandırılmış dış ticaret açığı da altın ve ara malı ithalatındaki azalışların etkisiyle %28,7 gerileyerek 87,1 milyar USD’ye inse de, yıllıklandırılmış tüketim malı ithalatının yıllık bazda %36,9 artışla 51,7 milyar USD’ye çıkması dikkat edilmesi gereken başka bir konu.

Bunların yanı sıra enflasyon tarafında hâlâ istenen gelişmeler sağlanabilmiş değil. TÜİK verilerine göre 2023 yılının Mayıs ayında %39,59 seviyesinde gerçekleşen yıllık manşet enflasyon 2024 Mayıs’da %75,45’e çıkmış durumda. Bu yükselişte çoğunlukla bir yıl içinde 21,78’den 33,60’a giden sepet kur etkili olmuş olsa da, yüksek talep, katılaşan hizmet enflasyonu ve yüksek enerji fiyatları da yukarı yönlü baskı oluşturuyor.
- 💾 Cep bilgisi: TCMB’nin yıl sonu enflasyon beklentisi %38,0 seviyesinde, yine TCMB tarafından düzenlenen Piyasa Katılımcıları Anketi’nin son sonuçlarına göre ise piyasa yıl sonunu %43,6 ile tamamlamayı bekliyor.
Sepet kurun hızlı bir yükselişe geçmesinin sebeplerinden biri olarak TCMB’nin kamu bankaları aracılığıyla yaptığı döviz müdahalelerini azaltarak durdurması olarak gösterilebilir. Müdahalelerin durdurulması ve rezerv inşasına geçilmesi, TCMB’nin net döviz pozisyonunda 40 milyar USD’nin üzerinde iyileşme sağlayarak net uluslararası rezervleri -5,7 milyar USD’den 40,3 milyar USD’ye taşıdı. Bu dönemde swap hariç net rezervler ise -60 milyar USD seviyelerinden toparlanarak 4 yıl sonra ilk kez pozitif bölgeye geçti.
KKM stoku erirken, TL mevduat payı %50’ye yaklaşıyor
Rasyonel politikalara dönüş kapsamında TCMB, politika faizini kademeli ve peş peşe artışlarla %50,0 seviyesine kadar çıkardı. Politika faizinin yükseltilmesi ve kredi faizlerinde artışları sınırlayan makroihtiyati düzenlemelerin de kaldırılmasıyla piyasada faizler yükselişe geçti. TCMB verilerine göre ortalama 3 aya kadar vadeli mevduat faizi %61,77’ye yükselirken, ortalama tüketici kredisi faizi %84,85’e, ticari kredi faizi ise %63,83’e yükseldi.

TL mevduat faizinin beklenen enflasyonun üzerinde reel getiri sunması ve döviz kurlarının sakin seyretmesi nedeniyle birikimlerini değerlendirmek isteyen vatandaşlar—özellikle seçimlerden sonra—vadeli mevduata yöneldi ve toplam mevduatlar içindeki KKM hariç TL mevduat payı %47,86’ya kadar yükseldi. Bundan bir yıl önce bu TL mevduatlar toplam mevduatlar içinden %34,87’lik bir pay alıyordu.
Bu dönemde TCMB’nin rahatça rezerv birikimi yapabilmek için KKM’den TL mevduata dönüşüm hedefi getirmesi ise KKM stokunun erimesini sağladı. Kurlarda yaşanan artış sonucunda yapılan kur farkı ödemeleriyle Ağustos 2023’te 3,4 trilyon TL ile zirveyi gören toplam KKM stoku, Mayıs 2024 itibarıyla 2,16 trilyon TL’ye kadar geriledi.
Aynı dönemde portföy girişleri de hızlandı. Düşen kredi risk primi (CDS), kredi notlarının artırılması, programın istikrarlı bir biçimde sürdürülmesi, mevduat ve DİBS faizlerinin yüksek olması, ayrıca döviz kurlarının da seçim sonrasında nispeten sakin seyretmesi nedeniyle yabancı yatırımcılar için TL’de carry trade fırsatı öne çıktı. TCMB verilerine göre 2023 Haziran’a girildiğinde eksi 3,4 milyar USD seviyesinde olan yıllıklandırılmış yabancı portföy girişleri, 2024 Haziran’a girildiğinde 12,9 milyar USD’ye çıktı. Bu sırada Türkiye’nin 5 yıllık CDS priminin 720 bps’den 260 bps’ye kadar düşmesi ise Türk firmalarının ve devletin yurt dışında çıktığı eurobond ihraçlarını hızlandırdı.
İş dünyası ne düşünüyor?
Konuyla ilgili Aposto’ya görüşlerini aktaran İstanbul Ticaret Odası (İTO) Başkanı Şekib Avdagiç, genel olarak ihracatın ve yatırımlar kaleminin ekonomik büyümeye katkısına odaklandıklarını, net ihracat ve yatırımlardaki büyüme oranının GSYH büyümesinin üzerinde olmasını önemsediklerini ve Türkiye’nin net ihracatla yatırımlara dayanarak büyüme oranlarını muhafaza etmesi gerektiğini söyledi.
TCMB rezervlerinin artış göstermesini de takdirle karşıladıklarını söyleyen Avdagiç, bunun yanı sıra döviz kurları ile enflasyonun belirli bir korelasyon içinde artış göstermesi gerektiğini düşündüklerini, aksi takdirde ihracatçıların zor durumda kaldığını ve maliyetlerini karşılayacak bir kura ihtiyaç duyduklarını ifade etti.
Konuyla ilgili Aposto’ya konuşan Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) Başkan Vekili ve İstanbul Demir ve Demir Dışı Metaller İhracatçıları Birliği (İDDMİB) Başkanı Çetin Tecdelioğlu, TCMB’nin faiz oranlarını artırarak sıkı bir para politikası uygulamasının tüketim ve yatırımları frenleyebileceğini, ancak bunun enflasyonu düşürmek için etkili bir araç olduğunu kaydetti. Son dönemde Türkiye'ye yabancı sermaye girişlerinde artışlar gözlemlediklerini söyleyen Tecdelioğlu, bunun ülkenin ekonomik potansiyeline duyulan güvenin bir göstergesi olduğunu söyledi.
“Enflasyonun kontrol altına alınması, ekonomik istikrar için hayati öneme sahip. Sonuç olarak, bu gelişmeler, Türkiye'nin ekonomik yönetimindeki dinamizmi ve enflasyonla mücadeledeki kararlılığı yansıtıyor.”
“Son dönemde Türkiye'de ihracat konusunda yeni yaklaşımların ve perspektiflerin önemi giderek artıyor” ifadelerini kullanan Çetin Tecdelioğlu, Türkiye’de ihracatın sürdürülebilir bir biçimde büyüyebilmesi için döviz kurlarında istikrarın sağlanması, maliyetlerin kontrol altına alınması ve üretim altyapısını güçlendirecek uzun vadeli stratejilere odaklanılması gerektiğini söyleyerek, “Özellikle, belirli sektörler dışında dövizin artışını istemenin diğer sektörlere zarar verebileceği gerçeğini göz önünde bulundurmalıyız. Örneğin, döviz kurlarındaki artış, dış ticarette belirli sektörler için rekabet avantajı sağlayabilirken, diğer sektörler için maliyetleri artırabilir ve rekabet gücünü azaltabilir” dedi.
“İlginç bir nokta olarak, son dönemde döviz kurlarındaki artışla birlikte Türkiye'nin ihracatının %50 arttığını görüyoruz. Ancak, bu artışın önemli bir kısmı döviz kurundaki değerlenmenin sonucu olarak ortaya çıkıyor. Aslında miktar olarak değil de değer olarak bir artış söz konusu oluyor ki bu da sürdürülebilir değil. Diğer yandan da döviz kurundaki artış, ihracat gelirlerini artırırken, aynı zamanda ithal girdi maliyetlerini de artırıyor. Bu da enflasyonu tetikleyebiliyor.”
Ülke ihracatının bölgedeki jeopolitik gerilimler ve istikrarsızlıklara rağmen artış gösteriyor olmasının Türkiye'nin ekonomik direncini ve dış ticaretteki çeşitliliğini gösterdiğini de ifade eden Tecdelioğlu şöyle konuştu:
“Bu süreçte, Türkiye'nin dış ticaretteki çeşitliliği ve pazarlara erişim stratejileri önemli bir rol oynuyor. Ülke, sadece yakın coğrafyasındaki değil, aynı zamanda dünya genelindeki pazarlara da odaklanarak ihracatını çeşitlendiriyor. Ayrıca, hükümetin ve iş dünyasının aktif dış politika ve ticaret diplomasisi de Türkiye'nin ihracatını destekleyen faktörler arasında yer alıyor.”
Konuyla ilgili Aposto’ya konuşan İntegral Yatırım Araştırma Müdürü Seda Yalçınkaya Özer ise 2023’ün yılının ilk yarısı ile ikinci yarısında alınan politika kararlarında büyük farklılıklar bulunduğunu, ikinci yarıda faiz artırım dönüsü, makroihtiyati tedbirlerde sadeleşme ve KKM stokunu azaltma gibi politikaların uygulandığını ifade ederek şöyle konuştu:
“Genel olarak yılın ikinci yarısında ortodoks politikalara geçiş için uygun zemin hazırlandı. Burada en temel unsur sadeleşme ve normalleşme olarak öne çıkarıldı. Yeni ekonomi politikası ve sadeleşme adımları, Türkiye’nin yeni bir hikaye yazmasını destekledi. 2023 yılında uluslararası kredi derecelendirme kuruluşlarından not artırımı ve sıcak para gelebileceği beklentisi arttı.”
2024 yılında oluşan beklentilerin sonuçlarının alınmaya başladığını da kaydeden Özer, “Kredi derecelendirme kuruluşlarından not artırımı gelmeye başladı. Bunun, yıl genelinde sürmesine yönelik güçlü beklentiler bulunuyor. Hem genel hem de yerel seçimler sıkı para politikasının yanında sıkı maliye politikalarını görmemizi ötelese de burada oluşan tasarruf paketinin etkilerini izliyor olacağız. Bunlarla birlikte Merkez Bankası’nın sterilizasyon kapsamında likidite sıkılaştırma adımları piyasada hissedilmeye başladı. Aynı zamanda, ortodoks politikaların yanında daha şeffaf bir ekonomi politikası oluştu diyebiliriz” ifadelerini kullandı.





