TÜRKİYE
DÜNYA
PİYASALARDA BUGÜN
BUGÜNKÜ DESTEKÇİMİZ
EKONOMİ
İŞ DÜNYASI & FİNANS
TEKNOLOJİ & BİLİM
GÜNÜN HİKAYESİ
AYRILMADAN ÖNCE

📮 Rehine takasları, yeni genelge

İsrail ve Hamas arasında rehine takasları gerçekleşiyor. "Kadına Yönelik Şiddetle Mücadele ile İlgili Cumhurbaşkanlığı Genelgesi" Resmî Gazete'de yayımlandı. Plan ve Bütçe Komisyon'unda bakanlıkların bütçe görüşmeleri tamamlandı.
27 Kasım - TÜYAP
TÜYAP ile birlikte

Halı sektörünün küresel merkezi: CFE 2023-Carpet & Flooring Expo

Nedir? TÜYAP Fuarcılık Grubu tarafından, İstanbul Halı İhracatçılar Birliği (İHİB) ve Güneydoğu Anadolu Halı İhracatçılar Birliği (GAHİB) iş birliğiyle düzenlenecek Carpet & Flooring Expo - Halı ve Yer Kaplamaları Fuarı , dünyaya yüksek…

Daha fazlasını öğren →

Fotoğraf: Hurriyet Daily News

Fotoğraf: Hurriyet Daily News

Aposto Altı Otuz | 27 Kasım Pazartesi - Rehine takasları, yeni genelge

Aposto Gündem

Aposto Altı Otuz | 27 Kasım Pazartesi - Rehine takasları, yeni genelge

27 Kasım Pazartesi sabahından herkese günaydın! Bu hafta sıcaklıkların mevsim normallerinde seyretmesi bekleniyor. İstanbul'da bugün soğuk hava etkisini sürdürecek; sıcaklığın en düşük 1°C, en yüksek ise 5°C olacağı öngörülüyor. Meteoroloji Genel Müdürlüğü verilerine göre Ankara'da sıcaklık -6°C'ye kadar düşecek. İzmir'de ise 9 ila 14°C arasında değişecek. 

  • Günün hikayesi | Emircan Yaman, TBMM'nin gündemindeki enflasyon muhasebesi uygulamasının detaylarını yazdı.
  • Günün çalma listesi | Cazcı kedilerin tercihi: energic jazz

İyi okumalar, iyi haftalar!

Aposto Gündem

Aposto Gündem

Her sabah 06.30'da 5 dakikalık gündem özeti e-posta kutunda. Piyasalar, ekonomi, iş dünyası, politika, teknoloji ve hafta sonu ekleri; kısa, yalın, öz bir şekilde.

TÜRKİYE

• TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu'nda 36 gün süren bütçe görüşmeleri sona erdi. 2024 bütçe teklifinin Genel Kurul aşaması 11 Aralık'ta başlayacak ve 22 Aralık'ta sona erecek. 

  • Torba kanun: 11 Aralık’a kadar Meclis gündeminde ağırlıklı olarak ekonomiye ilişkin düzenlemeleri içeren 80 maddelik torba kanun teklifi olacak. Plan ve Bütçe Komisyonu'nda görüşülecek teklif, ardından Genel Kurul'a taşınacak. Teklifte, banka ve finans kurumlarında önümüzdeki iki yıl enflasyon muhasebesi uygulanmaması öngörülüyor. Detaylar Günün Hikayesi kanalında.

• Diyanet İşleri Başkanlığı'nın ödeneği 23,5 milyar liradan 91,8 milyar liraya çıkarıldı. Diyanet’in bütçesinin MİT ve savunma bütçelerinden fazla olması dikkat çekerken Cumhurbaşkanlığı’nın 2024 yılı bütçesi ise 12,2 milyar lira olarak öngörüldü.

• 25 Kasım Kadına Şiddetle Uluslararası Mücadele Günü dolayısıyla kadınlar ve kadın hakları savunucuları, başta İstanbul, Ankara ve İzmir olmak üzere birçok kentte biraraya geldi. Kadınlar, kadın cinayetlerini, şiddeti, İstanbul Sözleşmesi'nin feshedilmesini protesto etti; "Ölmek istemiyoruz" yazılı dövizler taşıdı. 

Kadınlar, İstanbul'daki 25 Kasım eylemleri için Mecidiyeköy'de biraraya geldi | KaosGL/Twitter

  • Cumhurbaşkanı'nın mesajı: Cumhurbaşkanı Erdoğan 25 Kasım dolayısıyla yaptığı açıklamada Türkiye'nin, kadına şiddetle mücadeleye karşı uluslararası bir anlaşma olan İstanbul Sözleşmesi'nden çekilmesinin "en ufak olumsuz etkisi olmadığını" söyledi.
  • Genelge: 25 Kasım gecesi "Kadına Yönelik Şiddetle Mücadele ile İlgili Cumhurbaşkanlığı Genelgesi" Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Genelgede "Kadına Yönelik Şiddet İzleme Komitesi"nin adı, "Kadına Yönelik Şiddetle Mücadele Koordinasyon Kurulu" olarak değiştirildi. Genelgeye göre, 6284 sayılı Kanun kapsamında, şiddet uygulayanlara yönelik "öfke kontrolü, etkili iletişim ve stresle başa çıkma" hususlarında çalışmalar yapılacak. 

• "Ponzi" sistemiyle aralarında ünlü futbolcu ve iş insanlarının da bulunduğu 29 kişiyi BDDK raporuna göre 43 milyon 920 bin dolar ve 15 milyon 625 bin lira dolandırdığı gerekçesiyle 6 kişi ile birlikte tutuklu yargılanan bankacı Seçil Erzan’dan tehdit ve baskıyla para aldıkları belirlenen aralarında eski futbolcu Semih Kaya'nın da bulunduğu 11 kişiye "tefecilik", Denizbank yönetim kurulu üyesi Hakan Ateş’in de aralarında bulunduğu beş kişiye de "kişiyi hürriyetinden yoksun bırakma" suçundan soruşturma açıldığı ortaya çıktı.

  • İlk açıklama: Davada ismi geçen, hatta olaya ismi verilen eski Galatasaray Teknik Direktörü Fatih Terim ilk kez açıklamada bulundu. Terim "Ne alacağım vardır ne de vereceğim. Benim adımı karıştıranların aleyhine, tarihin en büyük hukuk savaşını başlatıyorum. Hazır olsunlar" dedi.
  • İddia: Gazeteci Fatih Altaylı, "Fatih Terim fonu"na ilişkin olarak bazı futbolcuların alacaklarını tahsis etmek için Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan destek istediklerini iddia etti.

• AK Parti'de yaklaşık 150 bin partilinin çevrimiçi oy kullanacağı ve belediye başkan adaylarının belirleneceği temayül yoklaması dün yapıldı. Gazete Duvar'ın haberine göre, partinin İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı için için iki aday konuşuluyor. 

  • Detaylar: İsimlerden birinin İçişleri Bakanı Ali Yerlikaya, diğerinin ise eski Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum olduğu belirtiliyor. Adayın önümüzdeki iki hafta içinde netleşmesi bekleniyor.
  • CHP'de hazırlık: CHP milletvekilleri 1-2-3 Aralık’ta Antalya’da kampta olacak. Kampın ana gündemi yerel seçim hazırlıkları olacak.

• Aydın'da üniversite öğrencisi Zeren Ertaş'ın asansörde sıkışarak hayatını kaybettiği olaya ilişkin hazırlanan bilirkişi raporu, savcılığa teslim edildi. Raporda asansörün bakımını üstlenen firmanın, kabinin kattan belirli bir mesafe uzaklaştığında hareketsiz kalmasını sağlayan emniyet düzeneğini (UCM) iptal etmesi nedeniyle ölümlü kazanın yaşanmasında asli kusurlu olduğu belirtildi.

• Müzisyen Onur Şener'in Ankara'da çaldığı bir mekanda öldürülmesiyle ilgili davada, istinaf mahkemesi yerel mahkemenin sanık İlker Karakaş'a verdiği 25 yıllık cezayı onadı; Ali Gündüz için indirim yaparak 12 yıl hapis cezası verdi ve delil yetersizliğinden beraat kararı verilen Semih Soyalp'e verilen hükmü kaldırarak "kasten yaralama sonucu ölüme neden olma" suçundan 10 yıl hapis cezası verdi.

  • Ne olmuştu? Müzisyen Onur Şener, Çankaya ilçesinde sahne aldığı eğlence mekanında, istek parçayı çalmadığı gerekçesiyle çıkan kavgada, boğazı cam bardakla kesilerek öldürülmüştü.

• Türkiye ve Birleşik Krallık savunma bakanları, Perşembe günü Ankara’da biraraya geldi. Görüşmede güvenlik ve savunma alanında işbirliğini daha da güçlendirmeyi amaçlayan bir niyet beyanı imzalandı ve Eurofighter savaş uçaklarının satışı konusu masaya yatırıldı.

  • Perspektif: BBC Türkçe’nin konuya ilişkin haberine göre Türkiye, ABD ile 2 yıldır müzakere edilen F-16 savaş uçağı alımının gerçekleşmemesi durumunda kendisine seçenek oluşturmaya çalışıyor; ancak Eurofighter'ın tedariki konusunda Almanya da sorun yaratıyor.
DÜNYA

• George Floyd'un ölümünden suçlu bulunan eski polis memuru Derek Chauvin’in hapishanede bıçaklanarak ağır şekilde yaralandığı aktarıldı. 

  • Ne olmuştu? Derek Chauvin adlı beyaz polis memuru, 25 Mayıs 2020'de yaklaşık 9 dakika boyunca dizini boynuna bastırdığı siyah ABD vatandaşı George Floyd'un ölümüne neden olmuştu. Olayın ardından ABD’de başlayan ırkçılık karşıtı “Black Lives Matter” hareketi, diğer ülkelere de yayılmıştı.

• Kiev Belediye Başkanı Vitali Kliçko, şehrin geçen yılki Rus işgalinden bu yana yaşanan en büyük insansız hava aracı (İHA) saldırısına uğradığını söyledi. Ukraynalı yetkililerin açıklamasına göre Kiev’e kuzey ve doğu istikametinden İran yapımı 75 İHA gönderildi, bu İHA’ların 74’ü düşürüldü. Saldırılarda en az 5 kişi yaralandı.

  • Su altı tüneli: Ukrayna güvenlik güçlerinin ulaştığı bilgilere göre, Rusya ve Çin Ukrayna'nın saldırılarından etkilenmeyecek ve Rusya'yı Kırım'a ulaşımını sağlayacak bir su altı tüneli inşa etmek için gizli görüşmeler yürütüyor. Tünelin Rusya ordusu için lojistik bir hat olarak kullanılması amaçlanıyor.

• İtalya'da üniversite öğrencisi Giulia Cecchettin'in eski sevgilisi tarafından öldürülmesi infial yarattı. Kadın cinayetlerinin ülkenin gündemine taşınmasının ardından parlamento, kadına şiddetle mücadele etmeyi hedefleyen bir yasa tasarısını oybirliğiyle kabul etti.

  • Ayrıca: Cinayetin ardından Eğitim Bakanlığı da cinsiyet temelli şiddeti önlemek için okullarda "maçoluk karşıtı" bir kampanya başlatılacağını duyurdu.

• İrlanda’nın başkenti Dublin’de Perşembe günü bir ilkokul önünde düzenlenen bıçaklı saldırıda 3'ü çocuk 5 kişi yaralandı. Olayın ardından şehir merkezinde düzenlenen protesto gösterilerinde araçlar ateşe verildi, mağazalar yağmalandı. İrlanda Başbakanı Leo Varadkar'ın "utanç verici" olarak nitelendirdiği protestolara ilişkin 34 kişi gözaltına alındı.

İsrail ile Hamas arasında gerçekleştirilen takasta serbest bırakılan rehineler sağlık kontrolüne götürülüyor | Wall Street Journal

• İsrail ile Hamas, Katar arabuluculuğunda ulaşılan anlaşmaya kapsamında Cuma günü ilk rehine takasını yaptı. Gazze’deki 13 İsrailli, 10 Taylandlı ve 1 Filipinli olmak üzere toplam 24 rehine serbest bırakıldı. İsrailli yetkililer, 24 rehinenin tamamının ülkeye ulaştığını bildirdi. İsrail hapishanelerinde tutuklu bulunan 39 Filistinli de Batı Şeria'da serbest bırakıldı.

  • İkinci gün: İsrailli yetkililer, geçici ateşkesin ikinci gününde Hamas’ın 42 Filistinli esir karşılığında 14 rehineyi serbest bırakacağını açıkladı. Hamas'ın Cumartesi akşamı "İsrail’in ateşkesi deldiğini" öne sürerek rehinelerin serbest bırakılması planının ertelendiğini açıklamasının ardından, ikinci rehine takası arabulucuların müdahalesi ile gerçekleşebildi.
  • Üçüncü gün: Biden, Pazar günü yaptığı açıklamada Hamas'ın aralarında 13 İsrail, 4 de başka ülke vatandaşının bulunduğu 17 rehineyi serbest bıraktığını duyurdu. İsrail ise ilerleyen saatlerde 39 Filistinli'nin serbest bırakıldığını açıkladı.
  • Bilgi notu: İsrail ile Hamas arasında Katar'ın aracılık ettiği anlaşma, her bir İsrailli rehine karşılığında üç Filistinli tutuklunun serbest bırakılmasını öngörüyor.

• Pulitzer ödüllü sanat eleştirmeni Jerry Saltz'ın Refik Anadol'un sergisini vasat bulduğunu söylemesinin üzerine Anadol'un cevabı "Ben herkesim, sen hiç kimse değilsin" şeklinde oldu. 

  • Dahası: Anadol'un Saltz'ın kendisiyle hiç konuşmadığını ve atölyesini ziyaret etmediğini; bu yüzden de sözlerinin hiçbir anlamı olmadığını belirtmesi üzerine Saltz, tarafsız olmak için hakkında yazacağı sanatçılarla önceden görüşmediğini ifade etti.

• Avrupa Merkez Bankası (ECB) Başkanı Christine Lagarde, kendisini dinlemeyerek kriptoya yatırım yapan oğlunun yatırdığı miktarın yaklaşık %60'ını kaybettiğini açıkladı. 

  • Geniş açı: Kripto para sektörünün küresel çapta düzenlenmesi için çağrıda bulunan ECB, geçtiğimiz ay dijital avronun "hazırlık" aşamasında olduğunu; ancak piyasaya sürülmesinin iki yılı bulacağını bildirmişti.

• Denizcilik Genel Müdürlüğü, Aden Körfezi'nde iki Türk kaptanın görev yaptığı kimyasal yüklü bir tanker gemiyle irtibatın kesildiğini duyurdu. Bakanlık "Geminin kaçırıldığı değerlendirilmektedir" açıklamasında bulunurken, AA'nın haberinde geminin İsrail bağlantılı olduğu bildirildi. 

PİYASALARDA BUGÜN

Küresel piyasalarda son durum ve haftalık değişimler.
Değerler piyasa kapanışının ardından Investing üzerinden sağlanmıştır.

• BIST 100 endeksi haftayı totalde %1,36 artışla 7.959 puandan tamamladı. Hafta boyunca karışık bir seyir izleyen endeks, Salı günü tekrardan 8.000 puan seviyesinin üzerine çıksa da TCMB kararının ardından gelen satıcılı seyirle birlikte tekrardan 7.900 seviyelerine geri döndü.

Haftanın en çok öne çıkan alt endeksi BIST Finansal Kiralama ve Faktoring Endeksi (XFINK) oldu. Faktoring hisselerindeki yükselişten olumlu etkilenen endeks, haftayı %14,17 kazançla tamamlamayı başardı.

  • BIST 100'e dahil şirket payları arasından haftanın en çok kazandıranları sırasıyla %14,74 getiriyle Aselsan (ASELS), %13,91 getiriyle Tekfen Holding (TKFEN) ve %13,79 getiriyle Çimsa Çimento (CIMSA) payları oldu.

Borsadaki seyre ilişkin yorum yapan kıdemli analist Tuncay Turşucu, “Kısa vadede yükselen dipler ve endeksin 22 günlük ortalamasının üzerine yerleşiyor olması, kısa vadeli momentumun arttığını göstermekte. Teknik olarak olumlu bir hafta yaşayabiliriz. Endeksin 8.000 seviyesinin üzerine yerleşmesi durumunda yukarı hareket güçlenecektir” ifadelerini kullandı.

• ABD borsalarında bu hafta olumlu öncü göstergeler ve faiz artışı ihtimalinin neredeyse sıfırlanması etkili oldu. S&P 500 haftayı %1,10 artışla kapatırken, Dow Jones %1,22 artışla, Nasdaq Composite ise %1,06 artışla tamamladı.

  • Brent petrol OPEC+’ın petrolde arz kesintisini tartışacağı toplantıyı beklenmedik bir biçimde ertelemesinin ardından hafta ortasından itibaren düşüş trendine girdi. Petrol fiyatlarındaki düşüş Körfez ülkelerindeki borsa endekslerini de olumsuz etkiledi.
BUGÜNKÜ DESTEKÇİMİZ

Halı sektörünün küresel merkezi: CFE 2023-Carpet & Flooring Expo 


  • Nedir? TÜYAP Fuarcılık Grubu tarafından, İstanbul Halı İhracatçılar Birliği (İHİB) ve Güneydoğu Anadolu Halı İhracatçılar Birliği (GAHİB) iş birliğiyle düzenlenecek Carpet & Flooring Expo - Halı ve Yer Kaplamaları Fuarı, dünyaya yüksek kalitede halı ve tekstil zemin kaplamalarının ihracatını gerçekleştiren yerli üreticilerle, yerli ve yabancı sektör profesyonellerini yeni iş bağlantıları kurmak için bir araya getirmeye hazırlanıyor. Fuar 5 - 8 Aralık tarihlerinde İstanbul Fuar Merkezi’nde.
  • Neler var? Fuarda el yapımı halı ve kilimler; makine halısı; kilim ve paspaslar; seccade çeşitleri ve tekstil zemin kaplamaları sergilenecek. Ayrıca fuar kapsamında CARPET TALKS etkinlik programı düzenlenecek; Lidewij Edelkoort, Phil Pond, Ben Evans başta olmak üzere çeşitli konuşmacılar, sektörün trendleri ve sürdürülebilirlik gibi başlıklar altında söyleşi gerçekleştirecekler. “Trend Alanı”nda ise 2024 yılı trend halı materyalleri tanıtılacak.
  • Neden önemli? Halıda bir dünya markası olan Türkiye küresel halı ihracatının %17’sini üstleniyor. Türkiye’nin ticari hedeflerine önemli katkılar sunmayı hedefleyen fuar, sektörel yeniliklere sahne olacağı gibi farklı ihracat pazarları için de yeni kapılar aralamayı amaçlıyor.
  • Not almalı: Fuarın katılımcı ülkeleri arasında İran, Özbekistan, Azerbeycan, Çin, Hindistan, Birleşik Krallık, Rusya, Endonezya, Mısır, Ürdün, Ukrayna, Almanya yer alıyor. Halı sektörünü bir araya getirecek fuar için ücretsiz kaydınızı buradan oluşturabilirsiniz. Fuarın sınırlarını aşarak, İHİB ortaklığı ile düzenlediği Anadolu Halı ve Kilim sergisini de 4 Aralık’tan itibaren Beyoğlu Artizan’da ziyaret edebilirsiniz. 
EKONOMİ

• Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, Bloomberg'e verdiği röportajda, para politikasındaki normalleşmeyle birlikte herhangi bir teşvike ihtiyaç olmadan KKM’den çıkışın tamamlanacağına inandığını belirtti. Şimşek, "KKM’nin getirdiği en büyük teşvik vergi istisnasıdır. O konuda da önümüzdeki sene bir değerlendirme yapacağız" dedi.

• İstanbul Kongre Merkezi’ndeki Öğretmenler Günü Buluşması’nda konuşan Cumhurbaşkanı Erdoğan; çalışan emeklilere de 5 bin lira ikramiye verileceğini açıkladı. Erdoğan, "Böylece 15 milyon 120 bin emeklimizin tamamına bir defaya mahsus 5 bin liralık ödeme gerçekleştirmiş olacağız" dedi.

• TCMB, bankaların hafta içi saat 16.00 sonrası ve hafta sonu yapılan EFT/FAST işlemleri için %50'ye kadar daha yüksek ücret tahsil etmesi uygulamasını kaldırdı. 1 Aralık'tan itibaren saat ya da gün farkı olmaksızın tüm işlemlerde aynı ücret tarifesi uygulanacak.

• Mevsim etkilerinden arındırılmış güven endeksi, hizmet sektörü için Kasım'da aylık bazda 2,7 puan düşüşle 110,9 değerini alırken, perakende ticaret sektöründeyse 2,2 puan gerilemeyle 111,7 olarak kaydedildi. İnşaat sektörü güven endeksi ise aynı dönemde 0,9 puanlık artışla 91'e yükseldi ancak eşik değerin altında kaldı.

  • Öte yandan: Türkiye genelinde Ocak-Ekim döneminde 2,4 milyon gayrimenkul el değiştirdi. Arsa, tarla ve ticari gayrimenkul satışları 1,4 milyon adetle tüm zamanların Ocak-Ekim rekorunu kırdı. Satışların yaklaşık 1 milyon adedini ise konut satışları oluşturdu.

• Çin, Kuşak ve Yol Girişimi'nin gelecek 10 yıllık eylem planını açıkladı. Buna göre Çin hükümeti, büyük ölçekli altyapı yatırımlarının yanında daha küçük ölçekli ve inovasyon odaklı projelere de yönelecek ve yatırımların finansmanında ulusal para birimi yuanın kullanımını artırmaya öncelik verecek.

İŞ DÜNYASI & FİNANS

• 25 Kasım tarihli Cumhurbaşkanı Kararı ile, anonim ve limited şirketlerde asgari sermaye tutarı artırıldı.

  • Detaylar: 1 Ocak 2024 tarihinden itibaren anonim şirketler en az 250 bin lira, limited şirketler ise 50 bin lira sermayeyle kurulabilecek. Sermayesi belirtilen tutarın altında olan mevcut şirketler içinse sermaye artırımı zorunluluğu bulunmuyor.

• TESK Genel Başkanı Bendevi Palandöken, "Perakende Yasası"na ilişkin düzenlemelerin bir an evvel hayata geçirilmesini ve haksız rekabetin önlenmesi için zincir marketlere birtakım yasal zorunluluklar getirilmesini talep etti.

Nissan Qashqai e-Power | Motor1

• Nissan, Birleşik Krallık'taki Sunderland fabrikasında Nissan Qashqai, JUKE ve LEAF modellerinin %100 elektrikli versiyonlarının üretileceğini açıkladı. Şirketin üretim planı üç gigafabrika ve 3 milyar sterline ulaşan yatırımdan oluşacak.

• Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, aracı bankalar kanalıyla sağlanan finansal imkanlardan yararlanmak için başvuru yapacak projelere ilişkin stratejik öncelik kriterlerini belirledi. Başvurular, yılda en az bir kere toplanacak teknik komite tarafından puanlanacak ve çıktılar, başvuru sahibi yatırımcıya bildirilecek.

TEKNOLOJİ & BİLİM

• İtalya'nın veri koruma otoritesi, yapay zeka algoritmalarının eğitiminde kullanılan kişisel verilerin çevrimiçi olarak toplanmasına yönelik soruşturma başlattı. Soruşturma kapsamında, çevrimiçi internet sitelerinin yapay zeka algoritmalarının kişisel verileri toplamasının önüne geçmek için "yeterli önlem alıp almadığı" incelenecek.

• The New York Times tarafından incelenen şirket içi belgelere göre, X'in (eski adıyla Twitter) reklam geliri bu yıl 75 milyon dolar kadar azalabilir. 

  • Perspektif: Elon Musk'ın antisemitist yorumları desteklemesinin ardından IBM, Apple, Airbnb, Lionsgate, Netflix, Uber ve Disney dahil 100'ü aşkın şirketin platformda reklam vermeyi durdurduğu bildirilmişti.

• YouTube, platform üzerinden arcade oyunlar oynanmasını mümkün kılan "Playables" özelliğini Premium kullanıcılar için kullanıma sundu. YouTube şu anda Playables ile 37 oyuna erişim imkanı sağlıyor.

• 30 yılı aşkın süre okyanus tabanına saplanmış halde duran dünyanın en büyük buzdağı hareket etmeye başladı. A23a adındaki buzdağı 1986'da Antarktika kıyısından ayrılmasının ardından hızla Weddell Denizi'ne yerleşmiş ve bir buz adası hâline gelmişti.

GÜNÜN HİKAYESİ

Kara göründü: Enflasyon muhasebesi uygulamaya giriyor

Uzun süredir tartışılan ve şirketler tarafından uygulanması istenen enflasyon muhasebesi nihayet uygulamaya giriyor. Ancak finans sektörü bu uygulamanın dışında bırakılacak.

Kara göründü: Enflasyon muhasebesi uygulamaya giriyor

Ekonomiye dair düzenlemeleri içeren "Bazı Kanun ve Kanun Hükmündeki Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi", Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Başkanlığı'na sunuldu. Yasa teklifinde vergi istisnalarına ve amortisman sürelerine ilişkin düzenlemelerin yanı sıra enflasyon muhasebesine ilişkin düzenlemeler de yer alıyor. Vergi Usul Kanunu’nda yer alan ve uzun süredir tartışılan bir seçenek olan enflasyon muhasebesi, bazı alanlarda faaliyet gösteren şirketler dışarıda bırakılmak üzere önümüzdeki yıl uygulamaya girecek. 

2022 yılında şirket bilançolarında enflasyon muhasebesi uygulanması için gerekli şartlar oluşmuş, fakat yapılan bir düzenlemeyle bu uygulama sonraki bir tarihe ertelenmişti. Hazine ve Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) tarafından yayımlanan son tebliğ taslağına göreyse bir erteleme olmaması hâlinde enflasyon muhasebesi 1 Ocak 2024'te yürürlüğe girecek.

Enflasyon muhasebesi nedir?

Enflasyon muhasebesi, firmaların mali tablolarındaki bazı kalemlerin, yerel paranın satın alma gücündeki azalmaya göre yeniden düzenlemeye tabi tutulmasına denir. Muhasebe, firmaların parasal olmayan varlıklarının enflasyon etkisinden arındırılarak, güncel değeri üzerinden yeniden hesaplanması yoluyla yapılır. Firmaların dahil olduğu vergi matrahları da oluşan bu yeni değerlemeye göre belirlenir. 

Enflasyon muhasebesi, firmaların tablolarındaki kâr/zarar dahil tüm kalemlerin enflasyondan arındırılması anlamına gelmediği gibi, muhasebeye tabi tutulan firmaların daha az vergi ödeyeceği anlamına da gelmez. Bazı firmalar muhasebe sonrasında, bilanço yapılarına göre daha fazla vergi ödemek durumunda kalabilir. 

Vergi Usul Kanunu’nun 298. maddesine göre, gelir ve kurumlar vergisi mükellefleri fiyat endeksindeki artışın (Yİ-ÜFE) son 36 aylık dönemde %100'den ve son 12 aylık dönemde %10'dan fazla olması halinde mali tabloların enflasyon düzeltmesine tabi tutulması zorunludur. Söz konusu şartlardan yalnızca bir tanesinin geçerli olması durumunda ise enflasyon muhasebesi uygulanmaz.

Uzmanlar ne diyor?

Konuyla ilgili Aposto’ya görüşlerini aktaran BDO Türkiye Şirket Ortağı ve Yeminli Mali Müşavir Emrah Akın, “Enflasyon muhasebesi aslında şirketlerin bilançolarının enflasyonun yarattığı tahribattan arındırılması anlamına geliyor. Bunu arındırırken bilançonun hem aktif hem pasif tarafıyla değerlendiriyorsunuz. Dolayısıyla enflasyon muhasebesi bazı şirketlere daha fazla gelir yazma olanağı, bazı şirketlere de daha fazla gider yazma olanağı yaratıyor” ifadelerini kullandı. 

Düzeltmenin şirketleri farklı şekillerde etkileyebileceğini söyleyen Akın, özkaynağı ve sermayesi güçlü olan şirketlerin düzeltmeden olumlu, sermaye yerine borç kullanımı yüksek olan şirketlerin ise olumsuz etkilenebileceğini ifade etti.

“Eğer sermayesi, özkaynağı güçlü bir şirketseniz o zaman sizin şirketinizin daha çok gider yazması gerekir, şirketinizin vergi matrahı düşer. Bunun en güzel örneği bankalardır, finans kurumlarıdır. Bunun dışında Türkiye’deki şirketlerin büyük çoğunluğu borçla finanse edilen şirketler. Bu tip şirketler için de bir gelir yazma durumu yaratacak enflasyon muhasebesi. Dolayısıyla borçla finanse edilen şirketler için enflasyon muhasebesi artı bir vergi ödeme yükümlülüğü getirecek.”

Akın muhasebenin geçerli olacağı tarih aralıklarına da dikkat çekerek, “Burada da şu ayrımı yapmak lazım; 31 Aralık 2023’te yapacağımız değerleme vergi doğurmayacak. Enflasyon değerlemesinin vergi etkisi 2024 yılının sonunda yapılacak değerlemede ortaya çıkacak” ifadelerini kullandı.

Bankalar kapsama alınmayacak

TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu'nda milletvekillerinden gelen soruları yanıtlayan Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, enflasyon muhasebesine geçileceğini söylemiş, ancak "Belki finans kuruluşlarına ayrımcılık yapacağız, onları kapsama almayacağız" diye konuşmuştu. TBMM Başkanlığı’na sunulan yasa teklifindeyse, 2024 ve 2025 yıllarında banka ve finans kuruluşları için enflasyon muhasebesi uygulanmamasına dair maddeler yer aldı.

Bankaların enflasyon muhasebesinin dışında tutulmasıyla ilgili yorum yapan Emrah Akın, “Enflasyon düzeltmesini bankalar ve finans kurumları için de uygularsak, özkaynak yapısının kuvvetliliği dolayısıyla orada büyük bir vergi kaybı olacak. Geleneksel olarak şunu da söyleyebiliriz; Türkiye’de en çok vergi ödeyen 100 kurumlar vergisi mükellefine bakarsak ilk 10’dakilerin 8'i genelde bankalardır zaten. Türkiye’deki kurumlar vergisinin çok büyük bir kısmını bankalar ve finans sektöründen alıyoruz. Dolayısıyla Maliye Bakanlığı enflasyon muhasebesiyle bunu kaybetmek istemeyecektir” dedi.

Reuters’ın bankacılık kaynaklarına dayandırdığı haberine göre bankalar, mali tablolarının enflasyon muhasebesine tabi tutulmasını istemiş, ancak Hazine’den, “70-80 milyar liralık vergi gelirinden vazgeçemeyiz. Bu yüzden bankaların enflasyon muhasebesi uygulamasının mümkünatı yok” yanıtını almıştı. 

Bankaların kârı düşük çıkabilir

Konuyla ilgili görüşlerini Aposto’ya aktaran Uludağ Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Filiz Eryılmaz ise, uygulanacak enflasyon muhasebesinin gayrimenkul ve duran varlık gibi parasal olmayan varlıkları yüksek olan firmaları olumlu, parasal varlıkları güçlü olan firmaları ise olumsuz etkileyeceğini ifade etti.

Enflasyon muhasebesi uygulanması durumunda banka kârlarının düşük çıkabileceğini söyleyen Eryılmaz, sözlerini “Çoğu banka enflasyon muhasebesine hazır olduğu için beklenildiği kadar olumsuz etki yaratmayabilir görüşüne daha yakınım” diyerek noktaladı.

Hikâyeyi paylaşmak için:
AYRILMADAN ÖNCE

Bugün neler okuduk?

  • apéro | Mustafa Kahramanoğlu'yla: Kültürel bağlamda şarap evleri
  • Angst | Sürdürülebilir kent tarımı: 1990’lardan sonra Küba örneği
  • Zappa Zamanlar | Biraz kişisel, biraz toplumsal bir hikaye: Netflix, DVD'ler ve rastlantısallığın kaybı
  • Ozan Gündoğdu | İşsizlik artacak, kiralar yükselecek
  • Politico | Why Turkey being at the center of the Eric Adams scandal is not surprising

Sosyal medyada neler konuşuldu?

Kaydet

Okuma listesine ekle

Paylaş

Aposto Gündem

Aposto Gündem

Her sabah 06.30'da 5 dakikalık gündem özeti e-posta kutunda. Piyasalar, ekonomi, iş dünyası, politika, teknoloji ve hafta sonu ekleri; kısa, yalın, öz bir şekilde.

YAZARLAR

Aposto Gündem

Aposto Gündem

Her sabah 06.30'da 5 dakikalık gündem özeti e-posta kutunda. Piyasalar, ekonomi, iş dünyası, politika, teknoloji ve hafta sonu ekleri; kısa, yalın, öz bir şekilde.

İLGİLİ OKUMALAR

Bağlantıyı kopyala

Paylaş

Yayına git

Geri bildirim ver

Hata bildir