20 Mayıs Pazartesi gününden herkese merhaba.
Üç aylık periyotlarla sizlere ulaştırdığımız Pareto Sağlık bültenimizin yeni sayısında klinik araştırmaları, Türkiye’nin klinik araştırmalara yaptığı yatırımı ve bu araştırmaların ülke ekonomisini büyütme potansiyelini mercek altına aldık. Bültenimizden ayrıca, Türkiye ve dünyadaki sağlık endüstrisinden en yeni haberleri ve sağlık alanındaki teknolojik gelişmeleri de okuyabilirsiniz.
- Not: Bu sayı, "Araştırmacı İlaç Firmaları Derneği (AIFD)" sponsorluğunda Türkiye'de klinik araştırmaların önemine dikkat çekmek üzere hazırlandı.
İyi okumalar, sağlıklı günler.
Doğa
Paretoİş dünyasından içgörü, sektör analizleri ve gelecek öngörüleri her pazartesi ve perşembe e-posta kutunuzda.
• İstanbul Büyükşehir Belediye (İBB) Başkanı Ekrem İmamoğlu, 16 Mayıs’tan itibaren ücretsiz HPV aşısı uygulamasına başlayacaklarını açıkladı. Karar kapsamında, İBB’ye ulaşan ilk dozlar için başvurular alınmaya başlandı. Uygulamadan faydalanmak isteyen 9-26 yaş arasındaki bireyler ve ebeveynleri, İBB’nin resmi internet sitesi üzerinden form doldurarak başvuru yapabilecek.
- Bilgi notu: 200’den fazla türü bulunan bir virüs olan HPV’nin, kadınlarda rahim ağzı kanserinin en yaygın nedenlerinden biri olduğu biliniyor. Araştırmalar, HPV aşısının yüksek riskli enfeksiyonları ve rahim ağzı kanserini %90'a yakın bir oranda önlediğini gösteriyor. Dünyada 100'den fazla ülkenin rutin aşılama programında halihazırda HPV aşısı yer alıyor.
- Bir adım geriden: Mart ayında Ankara Büyükşehir Belediyesi (ABB) de 9-30 yaş arasındaki kadınlar için ücretsiz HPV aşısı uygulamasını başlatacağını duyurmuştu. ABB, söz konusu duyuruyla Türkiye’de bir ilke imza atmıştı.
• ABD Gıda ve İlaç İdaresi (FDA), Nisan ayında enfekte olan bir işçiye ilişkin yaptığı bir açıklamada süt ürünleri işçilerinin “kuş gribi” olarak da bilinen H5N1 virüsü açısından yüksek risk altında olduğunu açıkladı. Kurum, bu işçileri koruyucu kıyafet giymeleri gerektiği konusunda uyardı.
- Ayrıntılar: Bu yıl ABD’de 9 eyalette 40’a yakın inek sürüsüne kuş gribi yayıldı. FDA, test ettiği her 5 ticari süt ürünü örneğinden birinde H5N1 parçacıkları tespit ettiğini açıkladı. Kurum, pastörize süt ve pişmiş dana eti tüketilmesinin güvenli olduğunu dile getirdi.
- Bilgi notu: Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), 2020’den bu yılın Şubat ayına kadar insanlarda yalnızca 26 kuş gribi vakası tespit etti.

• Genetiği değiştirilmiş domuz böbreği nakledilen ilk hasta, nakilden 2 ay sonra hayatını kaybetti. Ameliyatın yapıldığı Massachusetts General Hastanesi, Richard Slayman’ın ölümünün nakilden kaynaklandığına yönelik herhangi bir işaret bulamadıklarını dile getirdi.
- Ayrıntılar: 62 yaşındaki Slayman, Mart ayında yapılan nakilden önce son aşama böbrek hastasıydı. Slayman’da ayrıca, Tip 2 diyabet ve yüksek tansiyon rahatsızlığı da bulunuyordu. Domuz böbreği naklinden sonra hastanın artık diyalize ihtiyacı kalmadığı ve yeni organın oldukça iyi bir biçimde çalıştığı ifade edilmişti.
- Bir adım geriden: Daha önce iki hastaya, genetiği değiştirilmiş domuz kalbi de nakledilmişti. Fakat bu denemeler de başarısızlıkla sonuçlanmış ve hastalar nakilden kısa bir süre sonra hayatını kaybetmişti.
• İngiltere’deki Addenbrooke’s Hastanesi’nde gen terapisi uygulanan 1,5 yaşındaki Opal Sandy, nadir görülen genetik rahatsızlığı nedeniyle kaybettiği işitme duyusunu geri kazandı. Bu gelişmeyle birlikte Sandy, dünya çapında gen tedavisi uygulanan ilk insan oldu. Sandy’nin artık en hafif sesleri bile harici bir işitme cihazına ihtiyaç duymadan rahatlıkla duyabileceği dile getirildi.
- Bununla birlikte: Hastanede yürütülen deneme çalışmalarının başarıyla sonuçlanması nedeniyle İspanya ve ABD’de de işitme engelli çocuklara benzer bir tedavi uygulanacak. Araştırmacılar, gen tedavisi uygulanan çocukların durumlarını 5 yıl boyunca takip edecek.
• Danimarka Teknik Üniversitesi ve Lund Üniversitesi araştırmacıları, insan bağırsağında bulunan Akkermansia muciniphila bakterisi kullanılarak kan bağışı için evrensel bir kan grubu oluşturulabileceğini tespit etti. Söz konusu bakteri, bağırsaktaki tüm mikroorganizmaların %3’ünü oluşturuyor.
- Ayrıntılar: Rapora göre kan bağışı sırasında, esasen uzun şeker molekülü dizileri donörün kan grubunu alıcıyla uyumsuz hâle getiriyor. Akkermansia muciniphila bakterisi ise bu şeker dizilerini parçalayabilen enzimler barındırıyor.
• Nottingham Üniversitesi araştırmacıları, üç boyutlu baskı teknolojisini kullanarak üretilecek bir tür ilaç tableti üzerinde çalışmaya başladı. Hasta ihtiyacına göre kişiselleştirilerek oluşturulacak tabletler, bünyesinde birden fazla ilaç barındıracak ve bunları günün belirli zamanlarında bedende serbest bırakacak. Böylece hastalar, yalnızca tek bir tablet yutarak doğru zamanda doğru ilacı alabilecek.
- Ayrıntılar: Nottingham Üniversitesi araştırmacıları, tableti üretebilmek için “Çok Malzemeli Mürekkep Püskürtmeli 3D Baskı (MM-IJ3DP)” adını verdikleri bir üç boyutlu baskı tekniği üzerinde çalışıyor. Bu teknik, karmaşık iç yapılara sahip özelleştirilmiş tabletler üretilmesine olanak tanıyor.
• Bilim insanları, görme kaybına engel olmayı amaçlayan yeni bir akıllı kontakt lens geliştirdi. Lens, kablosuz bir biçimde göz tansiyonunu anlık olarak takip ediyor ve yüksek veya düşük göz tansiyonu ya da göz tansiyonunda tespit edilen düzensizlikler hakkında uyarılarda bulunuyor. Uzmanlar, lens aracılığıyla geri dönüşü olmayan görme bozukluklarına neden olabilen rahatsızlıkların erken teşhis edilmesini sağlamayı hedefliyor.
- Ek olarak: Lens, göz içerisindeki sıcaklık değişimlerini de anlık olarak ölçebiliyor. Laboratuvar testleri sırasında domuz gözünde de test edilen lens, 10-49 derece arasındaki sıcaklıklarda sorunsuz bir biçimde çalışabiliyor.
• Hastanelerde “Onaylı Randevu Sistemi”, 13 Mayıs Pazartesi itibarıyla resmen başladı. Artık devlet hastaneleri ve resmî sağlık kurumlarından alınan randevularda hastaların, randevu tarihinden 1 gün önce saat 20.00’ye kadar onay işlemini tamamlaması gerekecek. Randevu onayı, Merkezi Hekim Randevu Sistemi (MHRS) veya ALO 182 çağrı merkezi üzerinden yapılabilecek. Onaylanmayan randevular otomatik olarak iptal edilecek.
- Ayrıntılar: Randevu onayı, 3 gün ve sonrası için alınan randevularda zorunlu olacak. 2 gün içinde alınan randevularda ise muayene doğrudan onaylanmış sayılacak. Hastalar, muayene tarihinden 1 gün öncesine kadar onaylı randevularını iptal edebilecek.
- Öte yandan: Onaylı randevusuna gitmeyen kişiler, 15 gün boyunca aynı branştan randevu alamayacak. 65 yaş üstü kişiler ve kanser hastaları ise yeni sistemden muaf olacak.
• Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), Resmi Gazete’de yayımladığı yeni bir tebliğ ile toplam 47 ilacı daha geri ödeme listesine aldığını duyurdu. Söz konusu ilaçların 8'inin yenilikçi kanser ilacı, 21'inin alerji aşısı, 2'sinin büyüme hormonu, 3'ünün dirençli uyuz ilacı, 3'ünün atopik dermatit ilacı, 2'sinin diyabet ilacı ve 3'ünün psikoleptik/antidepresan ilaç olduğu belirtildi. Tebliğ ayrıca, ilaçlardan 10’unun yerli üretim olduğuna işaret etti.
- Bununla birlikte: SGK, 12 kanser ilacının ödeme alanını genişleterek bu ilaçları yeni tedavi seçeneği olarak hastaların erişimine sundu.
• AstraZeneca, “Vaxzevria” adlı COVID-19 aşısını tüm dünyada geri çektiğini açıkladı. İngiltere ve İsveç merkezli ilaç şirketi, kararın tamamen ticari olduğuna işaret ederek satışlarındaki düşüşü ve yeni varyantları hedefleyen diğer aşıları gerekçe gösterdi.
- Bilgi notu: AstraZeneca, Oxford Üniversitesi araştırmacıları ile birlikte geliştirdiği COVID-19 aşısını virüsün patlak verdiği dönemde hızlı bir şekilde piyasaya sürmüştü. Şirketin açıklamasına göre aşı, kullanıma girdiği ilk yılda 6,5 milyondan fazla hayat kurtardı ve küresel olarak 3 milyarın üzerinde doz tedarik edildi.
- Perde arkası: Toplumun büyük bir çoğunluğunun Pfizer ve BioNTech tarafından üretilen mRNA aşısına yönelmesi, COVID-19 kısıtlamalarının dünya çapında azalması ve "Vaxzevria" aşısında nadir görülen bir kan pıhtılaşması sorunu bulunması, AstraZeneca’nın satışlarında düşüş gözlemlemesine neden olmuştu.
• DSÖ, Takeda Pharmaceuticals'ın dang humması aşısı Qdenga’yı resmî olarak onayladı. Üç aylık aralıklarla iki doz hâlinde verilecek olan aşı, yüksek enfeksiyon oranlarına sahip bölgelerde 6-16 yaş arasındaki çocuklarda kullanılacak.
- Bir adım geriden: Qdenga, hâlihazırda Endonezya, Tayland, Arjantin ve Brezilya’nın da içlerinde bulunduğu bazı ülkelerde ve Avrupa Birliği’nde onaylanmıştı.
- Bilgi Notu: Şiddetli grip benzeri semptomlara neden olan Dang humması, tropikal bölgelerde endemik olarak görülüyor ve sivrisinek ısırmasıyla yayılan bir virüsten kaynaklanıyor. Birleşmiş Milletler’in hazırladığı bir rapora göre, geçen yıl 5 milyon dang humması vakası tespit edildi ve hastalık, rekor bir biçimde 5 binden fazla kişinin ölümüne neden oldu.
• Pfizer ve AstraZeneca, Fransa’daki operasyonlarına yaklaşık 1 milyar dolar yatırım yapacaklarını açıkladı. ABD merkezli Pfizer, Fransa’daki Ar-Ge çalışmalarını güçlendirmek için 585,5 milyon dolarlık bir bütçe ayırdığına işaret etti. AstraZeneca ise Dunkirk’teki mevcut tesisine 388 milyon dolar yatırım yapacak.
Klinik araştırmalar, ülke ekonomisini büyütüyor
Klinik araştırmalar, temelde ilaçların güvenli ve etkili olup olmadığını anlamak için yapılsa da başka "yan etkileri" de var. Hastaların yenilikçi tedavilere erken erişmesini sağlayan bu araştırmalar ayrıca ülke ekonomisini de büyüterek ekonomik sıçrama potansiyeli yaratıyor.

Yenilikçi ilaçlara yönelik araştırma-geliştirme (Ar-Ge) süreci, henüz tedavisi bulunmamış hastalıklara çare bulmaktan mevcut tedavileri geliştirerek daha etkili, daha güvenli hâle getirmeye ve yan etkileri azaltmaya, sağlık sisteminin en önemli parçalarından. Bu süreç temel olarak ilaç keşfi, klinik öncesi araştırma ve klinik araştırma aşamalarından oluşuyor. Son adımdaki klinik araştırmalar, ortalama 6-7 yıl sürüyor ve yeni ilaçlara yapılan Ar-Ge yatırımının yaklaşık yarısını oluşturuyor.
Yani klinik araştırmalar, yenilikçi ilaçlara yönelik Ar-Ge sürecinin en önemli aşamalarından biri. Bu araştırmalarda ilaçlar gönüllüler üzerinde deneniyor; güvenli ve etkili olup olmadığı böylece doğrulanmış oluyor. Bir ilacın ruhsatlandırılma gereklilikleri doğrultusunda temel olarak üç klinik araştırma fazı yürütülüyor:
- Faz I araştırmalar, genellikle sağlıklı insanlarda ilacın güvenli olup olmadığını ve doz aralıklarını değerlendirmek için yapılıyor.
- Faz II araştırmalar, hedeflenen hastalığa sahip gönüllü hastalarda ilacın güvenliğiyle birlikte etkisini de değerlendirmek için yürütülüyor.
- Faz III araştırmalar ise hedeflenen hastalığa sahip daha büyük bir popülasyonda ilacın güvenli ve etkili olup olmadığını test etmek için yürütülüyor.
Klinik araştırma, daha hızlı erişim demek
Klinik araştırmaların en önemli katkısı, hastaların yenilikçi tedavilere erken erişimindeki olumlu etkisi. Klinik araştırmalara katılan gönüllüler, en yenilikçi tedavilere erken ve ücretsiz erişim sağlama imkanı buluyor.
- Bu yenilikçi tedavilere dair araştırmaların onkoloji, hematoloji ve nadir hastalıklar gibi daha pek çok kritik alanda yapıldığı düşünüldüğünde klinik araştırmaların Türkiye’deki hastalar için umut verici bir alan olduğu ortaya çıkıyor. Hasta gönüllüler, klinik araştırmalar sayesinde araştırma ilacından fayda gördüğü takdirde bu tedaviye, ilgili ürün ülkemizde erişilebilir olana kadar ücretsiz erişme hakkına sahip oluyor.
Klinik araştırmaya katılan gönüllülerin araştırmayla ilgili tüm tetkik ve tedavileri, destekleyici tarafından karşılanıyor. Bu durum, Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) üzerindeki mali ilaç ve tetkik yükünü azaltıyor.
Klinik araştırmalar, Türkiye’deki bilimsel gelişime de önemli katkı sunuyor ve küresel bilgi birikimin Türkiye’ye aktarılmasını hızlandırıyor. Ülkemizdeki hekimler, bu araştırmalara dahil olarak mesleki deneyimlerini artırabiliyor ve uluslararası seçkin dergilerde bilimsel makalesi yayımlanan yazarlar arasında yer alabiliyor.
AIFD, klinik araştırma yatırımlarında 4 milyar liraya yaklaştı
Klinik araştırmaların küresel trendleri incelendiğinde, en fazla aktif araştırma sayısına sahip bölgelerin Kuzey Amerika, Avrupa ve Doğu Asya (Çin ve Güney Kore liderliğinde) olduğu görülüyor.
Endüstri destekli aktif klinik araştırmaların yarısından fazlasının yürütüldüğü ABD, liderliği elinde bulundururken onu sırasıyla Çin, İspanya, Fransa, İngiltere ve Kanada takip ediyor. Klinik araştırmalarda öne çıkan ülkelerin, aynı zamanda küresel ilaç üretiminde ve pazarında da öncü ülkeler olması dikkat çekici.
Nerede yapılıyor? Klinik araştırmalar, araştırma gönüllülerinin güvenliğini sağlamaya, araştırmanın sağlıklı bir şekilde yürütülebilmesine, takibine ve gereğinde acil tıbbi tedavi yapılabilmesine elverişli ve araştırmanın vasfına uygun personel, teçhizat ve laboratuvar imkanlarına sahip üniversite sağlık uygulama ve araştırma merkezleri, üniversitelere bağlı onaylanmış araştırma geliştirme merkezleri ve bakanlıkların eğitim ve araştırma hastanelerinde tercihen klinik araştırma yapmak üzere tasarlanmış mekanlarda yapılabiliyor.
- Ayrıca: Klinik araştırmalar, bu tip merkezlerin ve hastanelerin koordinatörlüğünde veya idari sorumluluğunda olmak kaydıyla, belirtilen niteliklere haiz diğer sağlık kurum ve kuruluşlarında da yapılabiliyor.
Kim yapıyor? Türkiye'de endüstri destekli klinik araştırmalar, büyük ölçüde çokuluslu ilaç şirketleri tarafından yürütülüyor. Araştırmalar, etik kurul onayı ve Sağlık Bakanlığı ile Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu’nun (TİTCK) izni sonrasında hayata geçirilebiliyor.
- Klinik Araştırmalar Portalı üzerinden Türkiye’de yürütülen klinik araştırmalarla ilgili bilgilere ulaşılabiliyor.
Rakamlar: Yeni ilaçlara ve tedavilere yönelik Ar-Ge çalışmaları, uzun süre yüksek maliyete yol açması ve yatırımın geri dönüşü açısından yüksek risk barındırması sebebiyle ilaç değer zincirinin en önemli halkası olarak karşımıza çıkıyor.
İlaç şirketlerinin dünya çapındaki reçeteli ilaç satış gelirlerinin yaklaşık beşte birini ayırdığı Ar-Ge yatırımlarının, küresel olarak yıllık 180 milyar dolar seviyesinde olduğu ve bu yatırımın %61,6’sının klinik araştırmalara tahsis edildiği biliniyor.
Ülkemizin, pazar büyüklüğünde en önemli paya sahip olan Ar-Ge yatırımlarından aldığı payı artırma potansiyeli mevcut. Türkiye’deki klinik araştırma potansiyeli ve dünyadaki pazarın büyüklüğü dikkate alındığında hâlihazırda sadece Araştırmacı İlaç Firmaları Derneği (AIFD) üyelerinin yaptığı yatırımlarla Türkiye’ye giren yaklaşık 239 milyon dolar değerindeki yabancı yatırımın, Yeni Ekonomi Programı’nın temel hedeflerinden biri olan makroekonomik dengeye doğrudan katkıda bulunduğu görüyoruz.
Bunu ilk aşamada 500 milyon dolara, ikinci aşamada ise 1 milyar dolara çıkarmak için planlama ve ekosistem oluşturma ihtiyacı olduğu görülüyor.
2022 yılında 669 klinik araştırma yürüten AIFD üyelerinin aynı yıl içindeki klinik araştırma yatırımları, 3,9 milyar liraya ulaştı.
Ekonomik sıçrama da sağlayabilir
Türkiye, 2022 yılı itibarıyla yaklaşık 7,7 milyar dolarlık ilaç pazarı büyüklüğüne ulaştı. Ülkemiz, bu pazar büyüklüğüyle küresel ilaç pazarında 22. sırada yer alıyor. 2026 yılında ise listenin 17. sırasında olmamız bekleniyor. Küresel pazar ise 1,4 milyar dolar satış hacmine ulaştı.
Türkiye, aktif klinik araştırma sıralamasında 21. sırada yer alıyor. 2019 yılında aynı sıralamada 26. sırada yer alan ülkemiz, 2023 yılı sıralamasında 5 sıra yukarı sıçradı. Bu yükselme, Kalkınma Planı’nda da hedeflendiği üzere Türkiye’de yürütülen klinik araştırma sayılarının artırılmasına yönelik alınan aksiyonların gerçek yaşama yansıdığını gösteriyor.
Öte yandan: Aktif klinik araştırma sayıları, ülkelerin nüfusuna ya da Gayri Safi Yurtiçi Hasıla’sına oranlandığında ise ülkemizin sıralamada gerilediği görülüyor. Oysa ki ülkemizin büyük bir klinik araştırma potansiyeli taşıdığı, gerek politika belgeleri gerekse raporlarla ortaya koyuluyor.
Coğrafi konumu, nüfusu, hastalık çeşitliliği, sağlık hizmetleri altyapısı, üniversite ve eğitim araştırma hastanelerindeki nitelikli insan gücü ve uluslararası düzenlemeler ile uyumlu mevzuatı ile ülkemizin, küresel klinik araştırma yatırımından aldığı payı artırmak için önemli bir büyüme potansiyeline sahip olduğu aşikar.
Endüstri destekli klinik araştırmaların büyük ölçüde çokuluslu ilaç şirketleri tarafından yürütüldüğü Türkiye gibi ülkelerde, klinik araştırmalar sağlık, bilim ve hasta açısından oluşturduğu olumlu kazanımların yanı sıra ülkeye giren finansal değer, yarattığı istihdam ve yaşanan ekonomik hareketlilik bakımından da önemli bir doğrudan yabancı yatırım olarak görülebilir.
12. Kalkınma Planı için 12 adım
Klinik araştırmaların önemi ve ülkemizin bu alandaki potansiyelinin yaşama geçirilmesi ihtiyacı, kamu politika belgelerinde özellikle vurgulanmıştır. 11. Kalkınma Planı’nda “Türkiye’nin klinik çalışmalarda bölgesel lider olması” hedefine, 2023’ün son çeyreğinde yayımlanan 12. Kalkınma Planı’nda da yer verilmiştir.
IQVIA, AIFD’nin talebiyle tüm paydaşların katkılarını alarak bir yol haritası niteliğindeki “Türkiye İçin Klinik Araştırma Stratejisinin Faydaları” başlıklı raporunu kapsamlı bir hazırlık sürecinin ardından 2020 yılında yayımladı. Klinik araştırma stratejisi oluşturmanın Türkiye açısından potansiyel faydalarını inceleyen rapor, söz konusu stratejinin devletin ekonomik kalkınma, yeniliği ve Ar-Ge'yi teşvik etme, daha fazla katma değer yaratma, dış ticaret açığını azaltma ve tabii en önemlisi daha sağlıklı bir toplumu destekleme hedeflerine ulaşmasına olanak tanıyacağını vurguluyor.
Nasıl? Rapor, böylesi bir stratejinin nasıl başarılı bir şekilde uygulanacağına dair 12 temel politika önerisini de içeriyor. Bahsi geçen 12 önerinin uygulamaya konması için 2020 yılının Aralık ayından bu yana “Klinik Araştırmalar Eylem Planı Çekirdek Grubu” içinde yer alan paydaşlar düzenli olarak biraraya geliyor.
Raporda Türkiye’de klinik araştırmaların artırılması amacıyla, farklı fırsat alanlarına yönelik 12 öneri şöyle sıralanıyor:
- Merkezî bir hasta veri tabanı oluşturma
- Hasta sevk sistemi tasarlama
- Kamuoyu farkındalığı yaratma
- Dokümantasyon ve etik kurul başvurusunu kolaylaştırma ve merkezî hâle getirme
- Etik inceleme standartlarının uygulanmasını sağlama
- Araştırmacı ağı oluşturma
- Daha geniş bir kurum yelpazesinde kapasiteyi artırma
- Örgün eğitim, akademik teşvikler ve kariyer geliştirme fırsatları sunma
- Ar-Ge yönetmeliklerini gözden geçirme
- Özel personele sahip klinik araştırma merkezleri kurma
- Sağlık kurumlarındaki muhasebe sistemlerini iyileştirme
- Türkiye’de klinik araştırma yapmaları için şirketlere yönelik teşvikleri artırma
Sağlık için birlikte: Araştırmacı İlaç Firmaları Derneği (AIFD)

Bugün 20 Mayıs Klinik Araştırmalar Günü. Türkiye’deki hastaların yenilikçi ilaç ve tedavilere erişimi için çalışan Araştırmacı İlaç Firmaları Derneği (AIFD)’nin girişimiyle, araştırma şirketi IQVIA tarafından 2020 yılında hazırlanan “Türkiye İçin Klinik Araştırma Stratejisinin Faydaları” başlıklı rapor, bugünün önemini ortaya koyuyor.
Neden önemli?
Klinik araştırmaların önemi ve Türkiye’nin bu alandaki potansiyelinin hayata geçirilmesi ihtiyacı, kamu politika belgelerinde özellikle vurgulanıyor. 11. Kalkınma Planı’nda “Türkiye’nin klinik çalışmalarda bölgesel lider olması” hedefiyle kendisine yer bulan klinik araştırmalara, 2023’ün son çeyreğinde yayımlanan 12. Kalkınma Planı’nda da yer veriliyor.
Türkiye İçin Klinik Araştırma Stratejisinin Faydaları Raporu, Türkiye'nin klinik araştırma stratejisi oluşturmanın potansiyel faydalarını ele alırken bu stratejinin ülkenin ekonomik büyümesini, yenilikçiliği ve Ar-Ge'yi desteklemek, katma değeri artırmak, dış ticaret açığını düşürmek ve en önemlisi daha sağlıklı bir toplum oluşturmak gibi hedeflerine ulaşmasını sağlayacağını belirtiyor. Bu stratejinin başarılı bir şekilde nasıl uygulanabileceğine dair 12 temel politika önerisi sunuyor. Belirtilen bu politika önerilerinin hayata geçirilmesi için 2020 Aralık ayından başlayarak Klinik Araştırmalar Eylem Planı Çekirdek Grubu'nun değerli üyeleri düzenli toplantılarla bir araya geliyor.
Türkiye’deki klinik araştırma potansiyeli ve dünyadaki pazarın büyüklüğü dikkate alındığında hâlihazırda sadece AIFD üyelerinin yaptığı yatırımlarla Türkiye’ye giren yaklaşık 238 milyon dolar değerinde yabancı yatırımın Yeni Ekonomi Programı’nın temel hedeflerinden biri olan makroekonomik dengeye doğrudan katkıda bulunduğu görülüyor. 2022 yılında 669 klinik araştırma yürüten AIFD üyelerinin aynı yıl içindeki klinik araştırma yatırımları neredeyse 4 milyar liraya ulaştı.
Yenilik temelli büyüme için yol haritası sunan rapora buradan ulaşabilir, yaşam kalitesini yükseltmek ve sağlık sorunlarına çözüm sunmak üzere topluma karşı sorumluluk geliştiren AIFD’nin çalışmalarını şuradan inceleyebilirsiniz.
• İsveç’in Lund Üniversitesi’nde görev alan bilim insanları, yaklaşık 40 yıllık bir süreç içerisinde 4,1 milyon kişiden toplanan verileri inceledi. Analiz sonuçları, kanser vakalarının %40’ının obeziteyle bağlantılı olduğuna işaret etti.
- Ayrıntılar: Çalışma; meme, bağırsak, rahim ve böbrek kanserlerinin de içlerinde bulunduğu 32 farklı kanser türünü aşırı kiloyla ilişkilendirdi.
- Bilgi notu: DSÖ verilerine göre, dünya genelinde 1 milyardan fazla kişi obeziteyle mücadele ediyor. Veriler ayrıca, 1990-2022 yılları arasında çocuk ve ergenlerde obezite görülme oranının 4 kat arttığını gösteriyor.
• Prof. Dr. Ethem Murat Arsava, TÜİK verilerini inceleyerek 10 Mayıs İnme Farkındalık Günü'nde bir açıklamada bulundu. 2020’de Türkiye’de 35 bin 880 kişinin ölüm nedeninin inme olarak kayıtlara geçtiğini dile getiren Arsava, ülkemizde her 15 dakikada bir kişinin inme nedeniyle hayatını kaybettiğine işaret etti.
• Çevrimiçi sağlık platformu DoktorTakvimi, araştırma şirketi Twentify'ın işbirliğiyle hayata geçirdiği kadın sağlığı araştırmasının sonuçlarını paylaştı. 18-54 yaş arasındaki 1235 kadın katılımcıyla yapılan araştırma, Türkiye’de kadınların %60’ının düzenli olarak sağlık kontrolüne gitmediğini ortaya koydu.
- Bununla birlikte: Araştırmaya katılan kadınların %67’si çocuklarını düzenli olarak sağlık kontrolüne götürdüğünü dile getirdi. Kendileri için sağlık kontrolü yaptıran annelerin oranı ise %45 olarak kayıtlara geçti.
- Ek olarak: Katılımcıların %25’i kadın sağlığı taramalarında birincil odaklarının menstrüel döngü olduğunu söyledi. Menstrüel döngüyü %23’lük bir oranla meme kanseri taramaları takip etti.
Mutlaka göz atın:
🗞️ How to overcome clinical trial challenges
🗞️ Why aren't there more Black women in clinical trials? Experts explain.
🗞️ 7 ways engineering transforms healthcare delivery
Bir önceki sayıdan:
🩺 Nadir hastalıklar: Tanım, maliyet, çözüm önerileri
📱 Son olarak: Aposto'nun LinkedIn hesabını takip etmeyi unutmayın!




