^{Küresel piyasalarda son durum ve günlük değişimler.
Değerler piyasa kapanışının ardından Investing üzerinden sağlanmıştır.}

•  BIST 100 endeksi günü 187,2 milyar TL hacim ve %0,70 kazançla 13.798 puan seviyesinden tamamladı. 

• Ayrıntılar: Güne yatay-negatif bir açılışla başlayan ve sabah saatlerinde negatif seyrini sürdüren endeks, endeks ağırlığı yüksek hisselerde gelen olumlu bilanço haberleri üzerine başlayan satışlarla yukarı yönlü hareket etti ve pozitif seyrini koruyarak günü kazançla tamamladı. 
• Kazanç-kayıp: Endekste haftalık kazanç %3,81 seviyesinde olmakla birlikte, aylık kayıp %4,82, yılbaşından bu yana kazanç ise %22,53 seviyesinde.
• Şirketler: BIST 100'e dahil olan şirket payları arasından günün en çok kazananları sırasıyla %9,14 kazanç yaşayan CVK Madencilik (CVKMD), %5,88 kazanç yaşayan CW Enerji (CWENE) ve %5,84 kazanç yaşayan Tüpraş (TUPRS) payları oldu.
• Sektörler: Günün en çok öne çıkan sektörel endeksi %3,42 kazanç yaşayan BIST Finansal Kiralama ve Faktoring Endeksi (XFINK) oldu. BIST Sanayi Endeksi’nin (XUSIN) %1,27 kazanç yaşadığı günde, BIST Mali Endeksi (XUMAL) ise %0,54 kayıp yaşadı.

•  Manşet enflasyon beklenti altında: Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), Temmuz ayında tüketici fiyat endeksinin (TÜFE) aylık bazda %1,78, yıllık bazda %31,75 ile piyasa beklentilerinin altında artış gösterdiğini açıkladı.

• Ayrıntılar: Piyasa beklentisi TÜFE’nin aylık bazda %1,90, yıllık bazda %31,87 artış göstermesi yönündeydi. TÜİK verilerine göre Temmuz ayında, TÜFE’yi oluşturan ana gruplar arasından aylık bazda en hızlı artış gösterenler %10,74 ile sağlık, %2,59 ile ulaştırma ve %2,28 ile lokanta ve konaklama grupları olurken, aynı dönemde gıda fiyatları %1,61, konut grubu fiyatları ise %2,25 artış gösterdi.

•  Üretici fiyatlarında ılımlı artış: TÜİK, yurt içi üretici fiyat endeksinin (Yİ-ÜFE) Temmuz ayında aylık bazda %1,52, yıllık bazda %27,83 artış gösterdiğini duyurdu.

• Ayrıntılar: Temmuz ayında ABD-İran ateşkesinin de etkisiyle madencilik ve emtia grubu fiyatları sert düşerek Yİ-ÜFE’deki artışı sınırladı. TÜİK verilerine göre Temmuz ayında aylık bazda ham petrol ve doğalgaz fiyatları %12,75, tütün fiyatları %11,45, metal cevheri fiyatları %1,91 düşerken, elektrik, gaz, buhar grubu fiyatları %9,65, giyim eşyası fiyatları %3,46, kağıt fiyatları ise %2,62 arttı.

•  Ticaret açığında güçlü artış: Ticaret Bakanlığı tarafından yayımlanan öncü verilere göre Temmuz ayında dış ticaret açığı yıllık bazda %14,0 artışla 7,4 milyar USD seviyesine yükseldi.

• Ayrıntılar: Bakanlık verilerine göre Temmuz ayında ihracat yıllık bazda %2,9 artışla 25,6 milyar USD'ye yükselirken, ithalat %5,1 artışla 33,0 milyar USD seviyesine çıktı. Aynı dönemde ihracatın ithalatı karşılama oranı ise 1,7 puan düşüşle %77,7 seviyesine geriledi. 
• Perspektif: Temmuz ayı verisiyle birlikte 12 aylık yıllıklandırılmış ihracat 278,6 milyar USD, ithalat 375,3 milyar USD olurken, dış ticaret açığı ise 96,8 milyar USD seviyesine yükseldi. 

_{Tekzip ve özür: 3 Ağustos bültenimizde Türkiye İstatistik Kurumu tarafından yayımlanan dış ticaret istatistikleri sehven Ticaret Bakanlığı istatistikleri şeklinde yazılmıştır. Bu hatadan ötürü siz okurlarımızdan özür diliyoruz.} 

•  TL'nin reel değerinde artış: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), reel efektif döviz kurunun Temmuz ayında tüketici fiyat endeksi (TÜFE) bazında 0,39 puan artışla 105,96 seviyesine yükseldiğini açıkladı.

• Ayrıca: Aynı dönemde yurt içi üretici fiyat endeksi (Yİ-ÜFE) bazında reel efektif kur ise 0,43 puan artışla 101,50 seviyesine çıktı.

•  İmalat koşullarında daralma sürüyor: İstanbul Sanayi Odası (İSO), Türkiye imalat PMI’ın Temmuz ayında bir önceki aya kıyasla 0,6 puan artışla 47,7 seviyesine yükseldiğini açıkladı.

• Ayrıntılar: Endeks böylece 28 ay üst üste 50 seviyesinin altında kalarak imalat koşullarında daralmanın devam ettiğine işaret etti. Konuyla ilgili İSO tarafından yapılan açıklamaya göre ilgili dönemde yeni siparişler fiyat baskıları ve zayıf talep nedeniyle belirgin biçimde azalmayı sürdürmüş olsa da düşüş Haziran ayına kıyasla daha sınırlı kaldı. Ayrıca Ortadoğu’daki savaş ve dış pazarlardaki zayıflama yeni ihracat siparişlerini de baskılarken iç ve dış talepte aynı anda görülen kayıp, firmaların üretimi üst üste ikinci ay azaltmasına yol açtı.

•  Citi'den Türkiye tahmini: Citigroup ekonomistleri, Türkiye ile ilgili yayımladıkları notta sektörel enflasyon beklentilerinin dezenflasyon sürecinin TCMB'nin öngördüğünden daha yavaş ilerleyeceğine işaret ettiğini ve kur istikrarının tek başına beklentileri çıpalamaya yetmeyebileceğini belirterek yıl sonu enflasyon beklentilerini %31,8 olarak açıkladı.

• Ayrıca: Ekonomistler sermaye girişlerinin gücü ve döviz mevduatlarının seyri uygun olursa TCMB’nin repo ihalelerine tekrar başlayarak ortalama fonlama maliyetini %40’ten %37’ye indirebileceğini ancak doğrudan faiz indirimlerinin sınırlı kalacağını belirtti.

•  Deutsche'den DİBS tavsiyesi: Deutsche Bank, yükselen faizlerin ardından piyasadaki risk-getiri dengesinin iyileşmesi nedeniyle TL cinsi DİBS’lere ilişkin tavsiyesini “ılımlı ağırlık artır” seviyesinden “güçlü ağırlık artır” seviyesine yükseltti.

• Ayrıntılar: Olumlu tavsiyenin gerekçeleri arasında yatırımcı pozisyonlarının düşük olması, yaz aylarında tahvil arzının elverişli seyretmesi, tahvillerin değerlemelerinin cazip bulunması ve getiri beklentisinin risklerden daha güçlü olması yer aldı.

•  JPMorgan TL swap işlemini realize etti: JPMorgan, 16 Temmuz’da Türkiye’de kısa vadeli faizlerin uzun vadeli faizlerden daha hızlı düşeceği beklentisiyle açtığı TL faiz swap işlemini kârla kapattığını duyurdu.

• Ayrıntılar: Konuyla ilgili banka tarafından yapılan açıklamaya göre piyasanın bankanın öngördüğü yönde hareket etmesiyle işlemden 242 baz puan getiri sağlandı. Banka, yıl sonuna kadar beklenen faiz indirimlerinin önemli bölümünün fiyatlara yansıdığı ve ek kazanç alanının daraldığı gerekçesiyle pozisyondan çıktı.

•   Karadeniz'de saldırıya uğrayan Türk gemileriyle ilgili açıklama: Dışişleri Bakanlığı, Türkiye merkezli şirketlerin sahibi olduğu Yaşar ve Nadezhda isimli iki sivil geminin 3 Ağustos akşamı Karadeniz'de saldırıya uğradığını duyurdu.

• Geniş açı: Rusya ve Ukrayna arasındaki çatışmaların yayıldığı son günlerde Karadeniz'de gemiler de sık sık hedef alınıyor. Saldırıya uğrayan gemilerin Rusya'ya meyve-sebze taşıdığı belirtildi.
• Öte yandan: Rusya Devlet Nükleer Enerji Kuruluşu Rosatom bünyesindeki FESCO, konteyner gemisi Yanina’nın Ukrayna’ya ait insansız deniz araçlarının saldırısının ardından batması üzerine Karadeniz üzerinden yapılacak yeni sevkiyat taleplerini geçici olarak kabul etmeyi durdurdu.

•  TCMB rezervlerinde artış: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası toplam rezervleri 31 Temmuz ile sona eren haftada 1,8 milyar USD artışla 164,4 milyar USD seviyesine yükseldi.

• Ayrıca: Aynı dönemde net uluslararası rezervler 3,1 milyar USD artışla 54,2 milyar USD'ye, swap hariç net rezervler ise 2,5 milyar USD artışla 40,8 milyar USD'ye yükseldi.

•  Yabancı yatırımcı DİBS'te alıcı, hissede satıcı: TCMB tarafından yayımlanan haftalık menkul kıymet istatistiklerine göre yabancı yatırımcılar, 31 Temmuz ile sona eren haftada 164 milyon USD'lik net DİBS alımı yaparken, 185,9 milyon USD'lik net hisse senedi satışı yaptı.

• Öte yandan: Aynı haftada yurt içi yerleşiklerin döviz mevduatı parite etkisinden arındırılmış olarak 3,5 milyar USD azaldı. İlgili dönemde gerçek kişilerin mevduatında 215 milyon USD, tüzel kişilerin mevduatında ise 3,3 milyar USD azalış kaydedildi.

•  Yeni bir Hürmüz Boğazı anlaşmasının eli kulağında: ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, İran'la müzakerelerin sürdüğünü, "bugün ya da yarın" Hürmüz Boğazı'nın açılmasına dair bir anlaşmaya varılabileceğini söyledi.

• Ayrıntılar: CNBC televizyonuna konuşan Bessent, İran'ın Boğaz'dan geçiş ücreti alıp almayacağı sorusuna "anlaşmanın boğazda serbest dolaşımı sağlayacağı" yanıtını verdi.
• Bir adım geriden: İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi ABD ile değil Umman'la görüştüklerini ve müzakerenin yalnızca Hürmüz Boğazı'ndaki gemilerin güvenli geçişiyle ilgili olduğunu söylemişti.

•  "Umman'la anlaşmaya varıldı": İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, Hürmüz Boğazı’nda ticari gemilerin kullanacağı güvenli geçiş güzergahının coğrafi koordinatları konusunda Umman ile anlaşmaya varıldığını, iki ülkenin uzlaştığı temel unsurları içeren ortak bildirinin son inceleme ve yazım aşamasında olduğunu açıkladı.

• Ayrıca: Associated Press’in görüşmeler hakkında bilgilendirilen iki bölgesel yetkiliden aktardığı bilgiye göre iki ülke arasında imzalanacak taslak hazırlandı ve yürürlüğe girmesi için İran Dinî Lideri Ayetullah Mücteba Hamaney’in onayı bekleniyor.

•  "Warsh faiz artışını desteklemeye hazır": Financial Times, Fed Başkanı Kevin Warsh’ın Temmuz ayı tüketici ve üretici enflasyonu verilerinin yüksek gelmesi ve piyasalardaki enflasyon endişesinin güçlenmesi halinde Eylül ayı toplantısında faiz artırımını desteklemeye hazır olduğunu yazdı.

• Öte yandan: Minneapolis Fed Başkanı Neel Kashkari, enflasyonu %2 hedefine indirmek için faizlerin şimdiden kademeli biçimde artırılmaya başlanması gerektiğini söyledi. Fed Yönetim Kurulu Üyesi Lisa Cook da enflasyonda kısa sürede yeni bir düşüş görülmezse faiz artırımını desteklemeye hazır olduğunu açıkladı.

•  Özel sektör istihdamı beklentinin altında: ABD’de ADP tarafından açıklanan özel sektör istihdamı Temmuz ayında 44 bin kişi ile piyasa beklentilerinin altında artış gösterdi.

• Ayrıntılar: Piyasa beklentisi istihdamın 65 bin kişi artması yönündeydi. ADP verilerine göre Temmuz ayında istihdam artışının büyük bölümü 36 bin kişi ile eğitim ve sağlık hizmetlerinden geldi. Öte yandan konaklama ve eğlence sektöründe 11 bin kişilik kayıp yaşanırken ticaret, ulaştırma ve kamu hizmetleri ve madencilik sektörlerinde de istihdam azaldı. Mal üreten sektörlerde ise işe alım neredeyse durdu.

•  Açık iş sayısı beklenti altında: JOLTS anketi sonuçlarına göre Haziran ayında ABD’de açık iş sayısı 178 bin azalarak 7 milyon 359 bin seviyesine gerileyerek piyasa beklentilerinin altında kaldı; beklenti açık iş sayısının 7 milyon 400 bin olması yönündeydi.

• Ayrıntılar: Açık işlerdeki düşüşün en büyük bölümü sağlık ve sosyal yardım sektöründen geldi. Bu sektörde açık pozisyonlar 147 bin azalırken konaklama ve eğlencede 86 bin, toptan ticarette 74 bin ve profesyonel hizmetlerde 71 bin düşüş yaşandı. Diğer yandan ulaştırma, depolama ve kamu hizmetlerinde açık işler 97 bin arttı.

•  ABD'nin ticaret açığında artış: ABD’de dış ticaret açığı Haziran ayında yıllık bazda %24,8 artışla 73,3 milyar USD seviyesine ulaştı.

• Ayrıntılar: Haziran ayında ülkenin ihracatı yıllık bazda %12,0 artışla 314,7 milyar USD'ye, ithalatı ise %14,2 artışla 388,0 milyar USD'ye çıktı. İlgili dönemde ülkenin mal ticaret açığı %19,2 büyüyerek 102,1 milyar USD'ye, hizmet ticareti fazlası ise %7,1 büyüyerek 28,8 milyar USD'ye ulaştı. 
• Perspektif: Ocak-Haziran döneminde ülkenin dış ticaret açığı %33,8 daralarak 371,2 milyar USD seviyesine indi. İlgili dönemde ülkenin mal ticareti açığı %24,9 azalışla 541,8 milyar USD'ye gerilerken, hizmet ticareti fazlası %6,0 artışla 170,6 milyar USD'ye çıktı.

•   ABD-Japonya ortak müdahalesi: ABD Hazine Bakanı Scott Bessent ve Japonya Maliye Bakanı Satsuki Katayama, 31 Temmuz Cuma günü iki ülkenin döviz piyasasında birlikte JPY satın alarak piyasaya doğrudan müdahale ettiklerini doğruladı; böylece iki ülke 28 yıl sonra ilk kez doğrudan alım müdahalesi yapmış oldu.  

• Ayrıntılar: Taraflar, JPY'de düzensiz değer kaybının sürmesi halinde yeni ortak müdahaleler yapılabileceğini de belirtti. Bir önceki hafta USD/JPY kuru 164 seviyesine yaklaşarak 1986’dan bu yana en yüksek seviyesini kaydetmiş, ancak müdahale iddialarının ardından 155 seviyelerine geri çekilmişti. 

•  OPEC+ kota artırdı: OPEC+ üyeleri, Eylül ayından itibaren petrol üretim kotalarını günlük 188 bin varil artırma kararı aldı. 

• Ayrıntılar: Suudi Arabistan, Rusya, Irak, Kuveyt, Cezayir, Kazakistan ve Umman’ın uygulayacağı artışla birlikte, 2023’te başlatılan günlük 1,65 milyon varillik gönüllü kesintinin tamamı geri alınmış olacak. 

•  Avro Bölgesi'nde ÜFE beklentiler dahilinde: Avro Bölgesi’nde üretici fiyat endeksi (ÜFE), Haziran ayında aylık bazda %0,3 gerilerken, yıllık bazda %4,6 ile piyasa beklentilerine paralel artış gösterdi.

• Ayrıntılar: Haziran ayında Avro Bölgesi ülkeleri arasından aylık bazda en sert düşüş %1,3 ile Bulgaristan, %1,5 ile İrlanda ve %1,7 ile Litvanya’da görülürken, en sert artış %0,9 ile Estonya, %1,0 ile Romanya ve %1,1 ile Slovakya’da görüldü. 

•  Alman fabrika siparişleri beklentinin üzerinde: Almanya’da fabrika siparişleri Haziran ayında aylık bazda %3,1, yıllık bazda %6,5 artarak piyasa beklentilerini aştı.

• Ayrıntılar: Beklenti, ilgili dönemde siparişlerin %0,3 azalış kaydetmesi yönündeydi. Haziran ayında kaydedilen yükseliş ağırlıklı olarak tek seferlik büyük siparişlerden kaynaklandı. Aynı dönemde büyük ölçekli siparişler hariç toplam siparişler %0,5 azaldı. Haziran ayında Almanya içinden alınan siparişler %7,8 artarken, yurt dışı siparişler ise yalnızca %0,2 arttı.

•  Avrupa'da doğalgaz alarmı: Avrupa’daki doğalgaz depolarının doluluk oranı, 5 Ağustos itibarıyla %57 ile ilgili dönemin bugüne kadar kaydedilen en düşük seviyesine indi.

• Bir adım geriden: Depolar Nisan ayında yalnızca %28 doluydu. Doluluk Temmuz ayı başında %49’a, Ağustos ayı başında %57’ye yükseldi ancak yaz dönemindeki dolum hızı hem geçen yılın hem de son 10 yıllık ortalamanın altında kaldı.
• Cep bilgisi: Geçen yıl aynı tarihte %70 dolu olan depoların kış öncesinde hedeflenen %80 seviyesine çıkarılması için Avrupa’nın önümüzdeki aylarda LNG alımlarını hızlandırması gerekiyor. Ancak Hürmüz krizi nedeniyle spot LNG fiyatlarının yükselmesi ve kısa vadeli gazın kış teslimatlı gazdan daha pahalı hale gelmesi, şirketlerin bugün gaz alıp depolamasını ekonomik olmaktan çıkarıyor.

•  Rus petrol ürünü ihracatında çöküş: Rusya’nın deniz yoluyla yaptığı petrol ürünü ihracatı Temmuz ayında bir önceki aya göre %33 düşüşle 3,9 milyon ton seviyesine geriledi.  

• Ayrıntılar: İhracattaki ana düşüş, dizel ve motorin ihracatındaki kayıp nedeniyle yaşandı. Temmuz ayında bu ürünlerin ihracatı %60 azalarak 750 bin ton seviyesine indi.
• Perspektif: Rusya, iç piyasadaki akaryakıt arzını artırmak ve fiyat istikrarını sağlamak amacıyla dizel yakıt ihracatını kademeli olarak azaltmış, Temmuz ayında ise tamamen yasaklamıştı. Türkiye, Brezilya, Ortadoğu ve Asya pazarları Rus petrol ürün ihracatındaki düşüşten doğrudan etkilendi. S&P Global verilerine göre Rusya’dan Türkiye’ye yönelik dizel ve mazot ihracatı Haziran ayında yıllık bazda %43,9 azalışla 716 bin tona inerken Türkiye, kaybedilen miktarın bir bölümünü Hindistan’dan karşılamaya başladı.

•  Putin kripto düzenlemesini imzaladı: Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, bireysel yatırımcıların lisanslı aracılar üzerinden kripto para alıp satmasına izin veren kapsamlı kripto düzenlemesini onayladı.

• Ayrıntılar: Eylül 2026’da yürürlüğe girecek yasayla bireysel yatırımcılar, risk testini geçmeleri şartıyla aracı kurumlar üzerinden yılda en fazla 300 bin RUB tutarında, Rusya Merkez Bankasının likit kabul ettiği kripto varlıkları satın alabilecek. Mal, hizmet ve çalışmaların bedelinin kripto parayla ödenmesi ve bu tür ödemelerin reklamının yapılması yasak kalacak. İhracatçı ve ithalatçılar ise sınır ötesi ticarette kripto paraları tutar sınırlaması olmadan kullanabilecek.

2026'nın ilk yarısında Türkiye ekonomisi

Emircan Yaman

2026'nın ilk yarısı ölçülü bir faiz indirimi ile başlayan ancak rüzgarın birkaç hafta içinde tam tersine döndüğü, manşet göstergelerin görece iyi seyrettiği fakat bu seyrin bedelinin alt kırılımlarda ortaya çıkmaya başladığı hareketli bir dönem oldu.

Şubat sonunda İran savaşıyla birlikte patlak veren enerji şoku ile emtia fiyatlarındaki oynaklık dış koşulları sertleştirirken, içeride yapışkan hizmet enflasyonu, reel ücretlerde erime, bozulmaya başlayan ödeme zinciri ve imalat faaliyetlerindeki uzun süreli zayıflık daha sert bir denge yönetimini zorunlu kıldı.

Peki ekonomik açıdan böylesine hareketli bir dönemde ekonominin temel göstergeleri nasıl hareket etti?

DEVAMINI OKU

Garanti BBVA Yatırım ile Amerikan borsalarında şeffaf yatırım devri

Global piyasalarda yatırım yaparken karşınıza çıkan karmaşık komisyon yapıları ve "minimum işlem ücreti" gibi sürpriz maliyetler artık geride kaldı. Garanti BBVA Yatırım ile Amerikan borsalarındaki yatırımlarınızda stratejinizi maliyetler değil, hedefleriniz belirliyor.

Garanti BBVA Yatırım’da sabit ya da minimum bir komisyon sınırı uygulanmaz. Tutarınız ne olursa olsun sadece (%0,3) oranında net bir komisyon ödersiniz. Birçok platformun aksine, düşük bütçeli işlemlerinizde "sabit alt sınır" engeline takılmaz, sermayenizi verimli bir şekilde yönetirsiniz.

• Tam esneklik: Alt sınır maliyeti olmadan, dilediğiniz miktarda hisse alım-satımı yapabilirsiniz.

• Kolay hesaplama: İşlem hacminiz neyse, ödeyeceğiniz ücret sadece onun %0,3’üdür.

• Düşük bütçe dostu: Küçük birikimlerle dünya devlerine ortak olurken yüksek komisyonlar altında ezilmezsiniz.

Yatırım yaparken maliyetlerinizi şeffafça yönetmek için Garanti BBVA Yatırım ile tanışın.

Hayat pahalılığı ve dezenflasyonun sonu

Prof. Dr. Erhan Aslanoğlu

Ülkemiz dünya ölçeğinde pahalı hâle gelmeye başladı; bu pahalılık her ay daha da artıyor. Bununla birlikte pahalılık artış hızımızda bir miktar gerileme var. Temmuz ayı enflasyonu aylık %1,78 olarak açıklanırken yıllık enflasyon %31 seviyesine geriledi. Beklentilerin bir miktar altında kalan bu rakam, hem geçen yılın aynı dönemine hem de son beş yılın temmuz ayı ortalamalarına göre daha olumlu bir görünüm sergiliyor. Yönetilen ve yönlendirilen fiyat artışlarına, enerji maliyetlerindeki yükselişe rağmen enflasyonun bu seviyelerde kalmasının arkasında birkaç önemli neden bulunuyor.

Bunlardan ilki gıda enflasyonu. Temmuz ayında gıda fiyatları yalnızca %1,63 arttı. Gıda enflasyonunun %2'nin altında kalması, manşet enflasyonun beklentilere yakın seyretmesinde yine belirleyici rol oynadı. Son aylarda hava koşullarının tarımsal üretimi desteklemesi, özellikle meyve ve sebze fiyatlarındaki gerileme sayesinde gıda grubunun enflasyona olumlu katkı verdiğini görüyoruz. Bu etkinin ağustos, hatta kısmen eylül ayında da devam etmesi mümkün görünüyor.

Bununla birlikte yılın son çeyreğinde tablo değişebilir. Sera ürünlerinin devreye girmesiyle mevsimsel fiyat artışlarının yanı sıra Hürmüz Boğazı ve Rusya-Ukrayna savaşının küresel gıda fiyatları üzerindeki etkilerinin Türkiye'ye de yansıması beklenebilir. Dolayısıyla yılın son aylarında gıdanın enflasyonu aşağı çeken etkisinin zayıfladığı bir döneme girebiliriz.

DEVAMINI OKU

30 yıllıklar %5'in üzerinde: ABD tahvilleri neyi fiyatlıyor?

Eralp Ersoy

ABD 30 yıllık tahvil faizinin önceki hafta %5,2’yi aşması, yalnızca bir tahvilin satılması ya da fiyatının gerilemesi olarak okunmamalı. Bu hareket, küresel finans sisteminde uzun vadeli risk algısının ciddi şekilde yükseldiğine işaret ediyor. Başka bir ifadeyle, yatırımcıların enflasyon, kamu borcu, büyüme ve belirsizlik karşısında talep ettiği uzun vadeli risk primi yeniden fiyatlanmış durumda. Fed'in parasal duruşunu koruduğu dönemde izlenen bu yükseliş, finansal koşulları kendiliğinden sıkılaştırıcı ve sermaye hareketlerine yön verici nitelikte. Dolayısıyla ABD tahvil piyasasındaki fiyatlama, küresel ölçekte uzun vadeli risk parametrelerinin değiştiğini gösteren daha geniş bir sinyal niteliği taşıyor.

Hareket neden yaşandı?

Yükselişin ilk nedeni, enflasyonun düşüş eğiliminde olmasına rağmen tamamen mağlup edilmiş olarak görülmemesi. Ancak enerji fiyatlarındaki sert dalgalanmalar, mevcut enflasyon verilerinden çok uzun vadeli enflasyon görünümüne ilişkin belirsizliği artırıyor. Yatırımcılar, enflasyonun kalıcı biçimde hedefe döneceğinden emin olmadıkça uzun vadeli tahvilleri taşımak için daha yüksek getiri talep ediyor.

DEVAMINI OKU

Ankara zirvesinin ardından: NATO'nun kritik maden planında Türkiye'nin yeni rolü

Yaman Alp Ungan

7-8 Temmuz'da Ankara'da toplanan NATO Zirvesi'nin bildirisi zaten aylar önce yazılmıştı; büyükelçiler metni zirve öncesinde çoktan onaylamışlardı. NATO'ya üye ülkelerin birbirini savunma yükümlülüğünü tanımlayan 5. Madde'ye bağlılık ve Ukrayna'ya 2026 için 70 milyar avro yardım gibi başlıklar herhangi bir sürpriz taşımıyordu. NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, Ankara Zirvesi'nin kapanışında ittifakın artık yeni hedefler koymaktan çok, koyduğu hedefleri hayata geçirmek üzere hareket ettiğini vurguladı ve bu evreyi “NATO 3.0” diye adlandırdı.

Ancak zirvenin asıl ilginç haberi, ilk gün düzenlenen Savunma Sanayii Forumu'ndaydı. Rutte burada, ittifakın onlarca yıldır çözemediği bir soruna çare olmaya aday bir mekanizma duyurdu: Savunma için Kritik Hammaddeler Girişimi. Bu yazımızda, NATO 3.0'ın içeriğini oluşturan ABD'ye daha az bağımlı bir ittifaka ilerleyiş ile Türkiye'nin burada üstleneceği daha fazla sorumluluk ve önderlikten ziyade, ittifak için hayati öneme sahip olan kritik hammaddeler ve nadir toprak elementleri (NTE) konularını işleyeceğiz.

DEVAMINI OKU

Almanya sanayisi neden zayıflıyor?

Prof. Dr. Burak Arzova

IMF'nin 2026 yılına ilişkin Dünya Ekonomik Görünümü verilerine göre, nominal GSYH bakımından dünyanın en büyük 10 ekonomisi arasında 4,45 trilyon dolarlık nominal GSYH’siyle dördüncü sırada yer alan Avrupa’nın en büyük ekonomisi Almanya’ya ilişkin Alman Merkez Bankası Bundesbank’ın Temmuz 2026 Aylık Raporu’nun başlığı, ‘Azalan fiyat rekabetçiliği, Alman ihracatındaki son dönem zayıflığına nasıl katkıda bulundu?’

Geçtiğimiz hafta Ekonomim gazetesinde bu raporun içeriğine ilişkin bir yazı yazdım.

Rapor, özetle, Almanya’nın bir iş ve yatırım merkezi olarak bir süredir rekabet gücünün zayıflaması sorunuyla karşı karşıya olduğunun kabulüyle başlıyor. Rapordaki ilk tespit, hem fiyat kaynaklı hem de fiyat dışı faktörlerden kaynaklanan bu durumun ihracat pazar payındaki kayıplara yansıdığını gösteriyor.

Daha önceki Bundesbank analizlerinde, Almanya'nın ihracat pazar payındaki kayıplarını talep ve arz yönlü bileşenlere ayırmak için ayrıntılı ticaret verileri kullanılmış ve arz yönlü bileşenler, genel kabul gören anlamıyla "ortaya konan rekabet gücü" (revealed competitiveness) olarak yorumlanmışken mevcut analiz, fiyat rekabet gücüne ilişkin makroekonomik göstergelere odaklanmış.

Merak edenler bu yazıyı arşivden bulup okuyabilir.

Yazıyı yazdıktan sonra bir arkadaşım, yıllarca süren ucuz enerji temininin kesilmiş olmasının da Almanya sanayisinin rekabet gücü kaybına neden olup olamayacağını sordu.

Çok haklı ve yerinde bir soru. Aslında temelde yatan nedenlerden biri de bu ucuz enerji temininin kesilmesi.

DEVAMINI OKU