20 Eylül Cuma sabahından herkese günaydın.
TCMB'nin Eylül ayı kararı piyasa beklentilerine paralel geldi ve politika faizi %50 seviyesinde sabit bırakıldı. Ancak karar sonrasında yayımlan metin, piyasa için kararın kendisinden daha büyük merak konusuydu. Merkez, yayımladığı metinde enflasyonun ana eğilimi düşene kadar para politikasını sıkı tutacağını oldukça net bir biçimde ifade etti. Böylece yakın zamanda faiz indirimi beklentileri de başka bahara bırakılmış oldu.
Günün Hikayesi'nde gelişmekte olan ülkelerin Fed kararlarına tepkisine ilişkin Eren Kuru tarafından kaleme alınan makaleyi bulabilirsiniz.
- O sırada Aposto'da: Yeni bültenler, uzman kalemlerden makaleler ve podcast serileriyle zenginleştirmeye devam ettiğimiz Aposto Premium’u yıllık aboneliklerde geçerli %30 indirimle denemek için Backtoschool2024 kodunu kullanabilirsiniz.
Günlük ruh gıdası dozunuz ise burada: neo soul & chill
İyi okumalar.
Emircan
EXANTEFinans dünyasındaki tüm önemli gelişmeler ve makro-iktisadi meseleler, derinlemesine bir perspektif ve sebep-sonuç ilişkileriyle her pazartesi ve cuma e-posta kutunda.
Küresel piyasalarda son durum ve günlük değişimler.
Değerler piyasa kapanışının ardından Investing üzerinden sağlanmıştır.
• BIST 100 endeksi, günü 84,6 milyar TL hacim ve %2,06 kazançla 9.975 puan seviyesinden tamamladı. Güne pozitif bir açılışla başlayan ve pozitif seyrini gün boyu sürdüren endeks, gün içinde TCMB açıklamasının ardından alımlarını daha da hızlandırdı ve böylece yükseliş serisini de üçüncü gününe çıkarmış oldu.
- Endekste haftalık kazanç %4,77 seviyesinde olmakla birlikte, aylık kayıp %0,07, yılbaşından bu yana kazanç ise %33,84 seviyesinde.
- BIST 100'e dahil olan şirket payları arasından günün en çok kazananları sırasıyla %5,47 kazanç yaşayan Reeder Teknoloji (REEDR), %4,78 kazanç yaşayan Akbank (AKBNK) ile %4,68 kazanç yaşayan Gübre Fabrikaları AŞ (GUBRF) payları oldu.
- Günün en çok öne çıkan sektörel endeksi %2,66 artış gösteren BIST Bankacılık Endeksi (XBANK) oldu. BIST Sanayi Endeksi’nin (XUSIN) %1,83 kazanç yaşadığı günde, BIST Mali Endeksi (XUMAL) ise %2,70 kazanç elde etti.
• Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Eylül ayı Para Politikası Kurulu (PPK) toplantısında politika faizini %50,0 seviyesinde sabit bırakma kararı aldı. Böylece Merkez, üst üste altıncı toplantısında da politika faizini sabit bırakmış oldu. Karar sonrasında açıklanan metinde ise şahin ton korundu.
- 📖 Ayrıntılar: Eylül ayı karar metninden "politika duruşu sıkılaştırılacaktır" ifadesinin çıkarılmış olması dikkat çekse de, "Aylık enflasyonun ana eğiliminde belirgin ve kalıcı bir düşüş sağlanana ve enflasyon beklentileri öngörülen tahmin aralığına yakınsayana kadar sıkı para politikası duruşu sürdürülecektir" ifadelerinin kullanılması TCMB'nin sıkı duruşunu koruyacağı ve yakın zamanda bir faiz indirimine gitmeyeceği şeklinde algılandı.
- 🔭 Perspektif: Toplantı metnini değerlendiren HSBC ekonomistleri TCMB'nin ihtiyatlı duruşunu koruduğunu ve 2025'e kadar faiz indirimi beklemediklerini ifade ederken, Barclays ekonomistleri ise TCMB'nin daha dengeli bir açıklama yaptığını ve faiz indirimlerine Kasım ayında 250 baz puan ile başlayarak Ağustos ayına kadar aynı tempoda devam edeceğini düşünüyor.
• TCMB, Türkiye'nin net uluslararası yatırım pozisyonu açığının Temmuz ayında 2023 yıl sonuna kıyasla 41,5 milyar USD artışla 357,7 milyar USD'ye ulaştığını açıkladı. Söz konusu dönemde Türkiye'nin yurt dışı varlıkları %4,8 artışla 348,8 milyar USD'ye yükselerek rekor kırarken, yükümlülükleri ise %8,9 artışla 706,5 milyar USD'ye ulaştı.
- 📖 Ayrıntılar: Söz konusu dönemde varlıklar alt kalemleri altında rezerv varlıkları %4,9 artışla 147,8 milyar USD'ye ulaşırken, diğer yatırımlar ise %3,9 artışla 129,1 milyar USD'ye yükseldi. Aynı dönemde yükümlülükler alt kalemlerinden doğrudan yatırımlar %15,3 artışla 222,0 milyar USD'ye, portföy yatırımları %29,1 artışla 123,8 milyar USD'ye, diğer yatırımlar ise %0,1 artışla 360,7 milyar USD'ye ulaştı.
• TCMB toplam rezervleri 13 Eylül ile sona eren haftada 6,8 milyar USD artışla 153,6 milyar USD'ye yükseldi. Aynı haftada net uluslararası rezervler 9,1 milyar USD artışla 48,8 milyar USD'ye çıkarken, swap hariç net rezervler de 9,1 milyar USD artarak 26,5 milyar USD'yi gördü.
• Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK), 13 Eylül ile sona eren haftada kur korumalı mevduat stokunun 10,4 milyar TL azalışla 1 trilyon 574 milyar TL'ye gerilediğini duyurdu. Böylece söz konusu haftada KKM'nin toplam mevduatlar içindeki payı %8,9'a gerilerken, KKM hariç TL mevduatın payı ise %53,5'e yükseldi.
- 👉🏻 Öte yandan: TCMB verilerine göre 13 Eylül ile sona eren haftada yurt içi yerleşiklerin döviz mevduatının parite etkisinden arındırılmış olarak 2,7 milyar USD azaldığını açıkladı. Söz konusu haftada gerçek kişilerin döviz mevduatı 604 milyon USD gerilerken, tüzel kişilerin mevduatı ise 2,1 milyar USD tutarında azalış gösterdi.
• Global Liderler Zirvesi 2024'te konuşan Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, OVP'nin yalnızca sıkı para politikası ve mali disiplin ayağından oluşan bir program olmadığını, yapısal dönüşümler hedeflediğini; bu kapsamda HIT-30 projesi ile yeşil enerji, yarı iletkenler, uzay teknolojileri gibi 8 alanda 30 öncelikli yatırımı çok güçlü bir biçimde destekleyeceklerini ve böylece Türkiye’nin katma değer zincirindeki yerini ve yüksek teknoloji ihracatını artıracaklarını söyledi.
- ➕ Ayrıca: Konuşmasında yatırım taahhütlü avans kredisi (YTAK) programından da bahseden Bakan Şimşek, bu alana 300 milyar TL'lik kaynak ayırdıklarını da söyleyerek şöyle konuştu:
"Dünyada veya Türkiye'de bu teknolojiye sahip bu orta-yüksek ve yüksek teknoloji ürünleri üretecek yerli, yabancı işbirlikleri, girişimciler gelirlerse ve fizibilite teknik anlamda finansal fizibiliteyi geçerlerse biz kendilerine iki yıl ödemesiz, 10 yıl vadeli, Türk lirası cinsinden çok elverişli koşullarda kredi imkanı sunacağız"
• TCMB tarafından yayımlanan haftalık menkul kıymet verilerine göre yabancı yatırımcılar 13 Eylül ile sona eren haftada 1,6 milyar USD'lik net DİBS alımı yaparken, 320,6 milyon USD'lik net hisse senedi satışı gerçekleştirdi. Böylece DİBS alımında son 3,5 ayın zirvesi kaydedilmiş oldu.
• İngiltere Merkez Bankası (BoE), Eylül ayı toplantısında politika faizini piyasa beklentilerine paralel olarak %5,0 seviyesinde sabit bıraktı. Banka Ağustos ayında 25 baz puanlık bir faiz indirimi yapmıştı. Eylül ayı toplantısında yedi kişilik Para Politikası Komitesi'nin 6 üyesi faizlerin sabit bırakılması yönünde oy kullanırken, en güvercin üye olarak bilinen Svati Dhingra 25 baz puanlık indirimden yana oy verdi.
- 📖 Ayrıntılar: Toplantının ardından açıklama yapan BoE Başkanı Andrew Bailey, faizleri zaman içinde kademeli olarak düşürme gerekliliğine dikkat çekerek, "Enflasyonun düşük kalması hayati önem taşıyor, bu nedenle çok hızlı ya da çok fazla indirim yapmamaya dikkat etmeliyiz” ifadelerini kullandı.
• ABD Hazine Bakanı Janet Yellen, bir etkinlikte yaptığı konuşmada ABD Merkez Bankası'nın (Fed) aldığı 50 baz puanlık faiz indirim kararını değerlendirerek, "Fed'in enflasyonun düştüğüne ve %2 hedefine geri dönme yolunda olduğuna, enflasyonla ilgili risklerin gerçekten anlamlı şekilde azaldığına dair güvenini yansıtıyor" ifadelerini kullandı.
- ➕ Ayrıca: Para politikasının hâlâ sıkı olduğunu düşündüğünü de söyleyen Yellen, "Beklenti, faiz oranlarının daha da düşmesi yönünde. Ancak gelen verileri izlemek elbette gerekli ve her zaman sürprizler olabilir" diye de ekledi.
• Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu S&P, Fed'in yaptığı 50 baz puanlık faiz indiriminin gelişmekte olan merkez bankaları için de bir faiz indirim döngüsünü tetikleyebileceğini açıkladı. Konuyla ilgili yayımlanan raporda son zamanlarda enerji fiyatlarında yaşanan düşüşün merkez bankalarına etkisine de değinilerek, "Enerji fiyatlarındaki düşüş özellikle Tayland, Filipinler, Macaristan, Türkiye, Şili ve Hindistan gibi net enerji ithalatçıları için merkez bankalarının faiz indirimlerini daha da destekleyebilir" ifadelerine yer verildi.
- 👉🏻 Öte yandan: Bir başka kredi derecelendirme kuruluşu olan Fitch Ratings ise faiz indiriminin ABD konut piyasası üzerindeki baskıyı bir miktar hafifletmesini beklediklerini, ancak bu patikada gidilse bile mortgage faizlerinin 2025 yılından önce dahi %5 seviyesinin altını görmesini beklemediklerini açıkladı.
• ABD'de işsizlik maaşı başvuruları 14 Eylül ile sona eren haftada 12 bin kişi azalışla 219 bin seviyesine gerileyerek hem beklentilerin altında kaldı, hem de Mayıs ayından bu yana en düşük seviyesinde gerçekleşti.
• Avrupa Merkez Bankası (ECB) Yönetim Kurulu Üyesi Mario Centeno, ECB'nin enflasyon hedefinin altında kalmamak için faiz düşürme hızını artırabileceğini söyleyerek, "Bugün para politikası döngüsünde bulunduğumuz konum göz önüne alındığında, asıl risk bu olduğu için, beklentilerin altında kalma riskini gerçekten en aza indirmeliyiz" açıklamasında bulundu.
• Işık Ökte: "Borsa İstanbul üst düzey yöneticileri yakın zamanda beni ağırladılar ve 1 saat 45 dakika çok önemli şeyler paylaştılar.
SPK ile beraber üzerinde çalıştıkları projeler var. Bunların bazıları hisse senedi yatırımcılarını çok ilgilendiriyor. Açığa satış, finansal okuryazarlık, özellikle likidite sorunu yaşadığımız opsiyon piyasaları gibi piyasalar üzerine çalışmalar var. Yakın zamanda Borsa İstanbul tarafından gelecek çok güzel açıklamalar olacak.
Bugün Borsa İstanbul'un piyasa değeri 385 milyar dolar, ancak GSYH'miz 1,1 trilyon dolar seviyesinde. Burada %35'lik bir oran var. Değerli yöneticilerimize %50 hedefine çıkabilecek bir yapı kurmamız gerektiğini söyledik. Bu da çok büyük şirketlerin halka arzıyla kurulabilir. Bizim ülkemizde inanılmaz değerler var, bu şirketlerin halka arzı için yapılan çalışmaların ben sonuç vereceğine inanıyorum."
Kısa vadede yüksek likidite yatırımlar: Yapı Kredi Portföy Üçüncü Para Piyasası (TL) Fonu (PPI)
Yapı Kredi Portföy Üçüncü Para Piyasası (TL) Fonu (PPI) ile likiditesi yüksek para ve sermaye piyasası araçlarına yatırım yapabilir, TL bazında getiri sağlayabilirsiniz.
Nasıl? Günlük olarak hesaplanan ağırlıklı ortalama vadesi en fazla 45 gündür. TL cinsi varlıklarla, fon portföyünün tamamı, devamlı olarak vadesine en fazla 184 gün kalmış, likiditesi yüksek para ve sermaye araçlarına yatırılır.
Likidite imkanı sağlayan Yapı Kredi Portföy Üçüncü Para Piyasası (TL) Fonu (PPI) ile hızlı bir şekilde nakde dönebilir, düşük risk ile borçlanma araçlarına yatırım yaparak düşük maliyetle getiri kazanma fırsatı elde edebilirsiniz.
Yapı Kredi Portföy Üçüncü Para Piyasası (TL) Fonu (PPI) ile tanışmak için burayı ziyaret edebilirsiniz.
Fed indirim döngüsüne girdiğinde GOÜ nasıl reaksiyon verdi?
Fed faiz indirim döngüsüne girdiğinde, gelişmekte olan ülkelerin merkez bankaları bu hamleye kayıtsız kalmaz. Fed’in faiz oranlarını düşürmesi, küresel sermaye akışını, döviz kurlarını ve finansal piyasaları etkileyerek gelişmekte olan ekonomiler üzerinde ciddi sonuçlar doğurur. Ancak bu ülkelerin nasıl tepki verdikleri, içinde bulundukları ekonomik koşullara, enflasyon oranlarına, döviz rezervlerine ve dış borç seviyelerine göre büyük ölçüde değişir.
ABD Merkez Bankası (Fed) faiz indirim döngüsüne girdiğinde, gelişmekte olan ülkelerin merkez bankaları bu hamleye kayıtsız kalmaz. Fed’in faiz oranlarını düşürmesi, küresel sermaye akışını, döviz kurlarını ve finansal piyasaları etkileyerek gelişmekte olan ekonomiler üzerinde ciddi sonuçlar doğurur. Ancak bu ülkelerin nasıl tepki verdikleri, içinde bulundukları ekonomik koşullara, enflasyon oranlarına, döviz rezervlerine ve dış borç seviyelerine göre büyük ölçüde değişir. Peki, bu ülkeler neler yapar ve bu hamleler piyasalarını nasıl etkiler? Gelin, son yıllarda yaşanan bazı önemli örneklere birlikte bakalım.
Türkiye: Ekonomik Dengeleri Koruma Çabası
2019’da Fed’in faiz indirimine başladığı dönemde, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) da faiz indirimi sürecine girdi. TCMB, Temmuz 2019'da politika faizini %24’ten %19.75’e indirdi. Ardından, Eylül 2019’da faiz oranını %16.50’ye, Ekim 2019’da ise %14’e kadar düşürdü. Bu faiz indirimleri, ekonomik aktiviteyi canlandırmayı hedeflese de beraberinde bazı riskleri getirdi.
Faiz indirimi sonrasında Türk Lirası, dolar karşısında değer kaybetmeye başladı. Düşen faiz oranları, TL cinsinden varlıkları daha az cazip hale getirdi ve yabancı yatırımcıların Türkiye piyasalarından çıkışını hızlandırdı. 2019'un ikinci yarısından itibaren TL’de yaşanan değer kaybı, kur oynaklığını artırdı ve yerel piyasaların istikrarını zora soktu.
TCMB’nin faiz indirimleriyle birlikte devlet tahvillerinin fiyatları kısa vadede yükseldi. Ancak TL’deki değer kaybı, özellikle yabancı yatırımcılar için bu tahvillere yapılan yatırımları riskli hale getirdi. Faiz indirimiyle artan getiri beklentisine rağmen, döviz kuru riski, yabancı yatırımcıların temkinli davranmasına neden oldu.
Faiz indirimi süreci, Borsa İstanbul’da genellikle olumlu bir hava yarattı. Özellikle, döviz geliri yüksek olan ihracatçı şirketlerin hisse senetleri bu dönemde yatırımcıların odağına girdi. Ancak, yerel para biriminin volatilitesi ve ekonomik belirsizlikler, borsadaki yükselişin sürdürülebilirliği konusunda soru işaretleri yarattı.
Brezilya: Enflasyonla Mücadele ve Büyüme Dengesi
Fed’in faiz indirimine geçtiği 2019 yılında, Brezilya Merkez Bankası da benzer bir şekilde faiz oranlarını düşürdü. Temmuz 2019'da, Brezilya faiz oranını %6.5’ten %6’ya çekti ve yıl sonunda %4.5’e kadar indirdi. Brezilya, ekonomik büyümeyi canlandırmak için bu adımları atarken, enflasyon riskini de yakından izledi.
Brezilya'nın faiz indirimiyle birlikte Brezilya Reali üzerinde değer kaybı baskısı oluştu. Fed’in faiz indirimleriyle küresel likiditenin artmasına rağmen, Brezilya Reali küresel risk iştahındaki dalgalanmalar ve iç ekonomik sorunlar nedeniyle kırılgan kaldı. Bu dönemde kur dalgalanmaları ve değer kaybı, Brezilya’nın ekonomik görünümünü etkiledi.
Brezilya’nın yerel para cinsinden tahvilleri, faiz indirimiyle cazip hale geldi. Yüksek faiz oranlarına alışkın olan Brezilya tahvil piyasası, bu dönemde küresel yatırımcıların ilgisini çekti. Ancak, döviz kuru riskinin yüksek olması, tahvil yatırımlarında daha dikkatli bir yaklaşımı gerektirdi.
Brezilya Borsası (Bovespa), faiz indirimlerinin ekonomik büyümeyi teşvik etmesiyle birlikte pozitif bir performans sergiledi. Özellikle tüketici odaklı sektörler ve emtia ihracatçısı şirketler bu dönemde yatırımcıların gözdesi oldu. Ancak, siyasi belirsizlikler ve döviz kuru oynaklığı, borsanın performansını zaman zaman sınırlandırdı.
Hindistan: Büyüme Teşviki ve Enflasyon Dengesi
Hindistan Merkez Bankası (RBI), 2019’da Fed’in faiz indirimine girmesiyle birlikte faiz oranlarını düşürmeye başladı. Şubat 2019’da politika faizini %6.5’ten %6.25’e çekti, ardından Ekim 2019’da ise %5.15’e kadar indirdi. Bu adımlar, Hindistan ekonomisinde büyümeyi canlandırma ve yatırımları teşvik etme amacı taşıyordu.
Faiz indirimleri, Hint rupisi üzerinde hafif bir değer kaybı yaratmasına rağmen, Fed’in küresel likiditeyi artırıcı adımları, gelişmekte olan piyasalara olan sermaye akışlarını destekledi. Hindistan gibi büyük ekonomiler, bu sermaye akışı sayesinde kur baskısını daha az hissetti. Ancak, enflasyonun kontrol altında tutulması, yatırımcıların kur riskini azaltmak için dikkat ettiği bir nokta oldu.
Hindistan'ın faiz indirimleri, yerel para cinsinden tahvil piyasasında olumlu etki yarattı. Faiz oranlarının düşmesi, tahvil fiyatlarını yükseltirken, yabancı yatırımcılar için cazip getiri fırsatları sundu. Ancak, yatırımcılar döviz kuru risklerini ve enflasyon beklentilerini değerlendirmeye devam etti.
Hindistan Borsası (BSE Sensex), faiz indirimlerinin finansal sektörü ve tüketici harcamalarını desteklemesiyle olumlu performans gösterdi. Özellikle bankacılık, teknoloji ve ilaç sektörleri yatırımcıların odağındaydı. Düşük faiz ortamı, şirketlerin finansman maliyetlerini düşürerek kârlılıklarını artırmalarına katkı sağladı.
Güney Afrika: Riskler ve Fırsatlar Dengesi
Güney Afrika Merkez Bankası (SARB), Fed’in faiz indirimine geçtiği 2019’da temkinli bir duruş sergiledi ve uzun süre faiz oranlarını sabit tuttu. Mart 2020’ye kadar %6.5 seviyesini korudu. Bu kararın alınmasında enflasyonist baskılar, döviz kuru oynaklığı ve yüksek dış borç seviyesi etkili oldu.
Fed’in faiz indirimine rağmen SARB’nin temkinli yaklaşımı, randın aşırı değer kaybetmesini önledi. Ancak, küresel ekonomik belirsizlikler ve iç politik faktörler nedeniyle rand, volatil kalmaya devam etti. Bu durum, yatırımcıların döviz kuru riskini yakından izlemelerine neden oldu.
Güney Afrika’nın sabit faiz politikası, yerel tahvil piyasasında istikrarı korumayı da amaçlıyordu. Yüksek getiri oranları, yabancı yatırımcıları cezbetse de, döviz kuru riskleri yatırım kararlarını zorlaştırdı. Fed’in faiz indirimine rağmen, Güney Afrika'nın ekonomik görünümündeki belirsizlikler tahvil piyasası üzerindeki baskıyı hafifletemedi.
Güney Afrika borsası, Fed’in faiz indirimleriyle küresel risk iştahının artmasıyla birlikte yükseliş gösterdi. Özellikle emtia ihracatçısı şirketler ve bankalar bu dönemde yatırımcı ilgisi gördü. Ancak, ülkenin ekonomik sorunları ve döviz kuru oynaklığı, borsanın uzun vadeli performansını sınırlayan faktörler oldu.
Fed’in faiz indirimine girdiği dönemlerde gelişmekte olan ülkelerin, kendi ekonomik dengelerini korumak için farklı stratejiler izlediğini görüyoruz. Bu stratejiler, yerel para birimlerinde değer kaybı, yerel para cinsinden tahvillerde fiyat artışı ve borsa endekslerinde yükseliş gibi etkiler doğurabiliyor. Ancak, her ülkenin ekonomik dinamikleri, merkez bankalarının aldığı aksiyonların sonuçlarını belirler. Gelişmekte olan ülkelerin merkez bankaları, büyüme teşvikleri ile enflasyon ve döviz kuru riskleri arasında denge kurmak zorundadır.
