🌍 Sayıların ve metriklerin ötesinde bir girişimcilik buluşması: Slush 2023

Ekibin önemi ve pivotun zamanlaması: Kuruluş hikayelerini ve nasıl pivot ettiklerini anlatan Slack’in CTO’su ve co-founder’ı Cal Henderson ile başlayalım. Bir oyun şirketi olarak yola çıkan Slack’in dönüşüm hikayesi, teknoloji girişimciliğine yön verecek bir ürünün üzerine inşa edildiği iki temeli de hatırlatıyordu: Dünyayı değiştirecek bir ürün geliştirme kapasitesine sahip, birlikte çalışmaya kararlı bir takımın ahengi ve hızlı bir değişim gerektiğini görebilecek keskin bir vizyon. 

Slack’in dört kurucu ortağı, tam da yatırımlarının tükenmeye yüz tuttuğu noktada, uykusuz geceler boyunca beyin fırtınası yapıyor; birbirlerini hangi yönde ilerlemeleri gerektiği konusunda ikna etmek için uzun tartışmalara giriyorlar. Ancak şirketi bırakmak yerine tartışmayı sürdürmelerinin arkasında “birlikte bir ürün yaratma isteği”nin yattığını hiç unutmadan… Yıllar içinde hikayeyi anlatırken, sonsuz gibi gelen o dönemin ne kadar sürdüğüne Slack’ten bakmak istemişler. Bugün hâlâ şaşırsalar da, pivota karar vermeleri ve aksiyona geçmeleri sadece 8 gün sürmüş. Girişim yolculuklarında uzun tartışmalara rağmen birlikte kalmanın ve manevra yapmak üzere büyük bir karar verme iradesini göstermiş olmalarının psikolojik etkisi çok yüksek. 

Üründe az ama öz özellik, ihtiyaçları saptama: Linkedin, Uber ve Calm’ın eski ürün yöneticisi Mads Johnsen’in odağında ise bugünlerde mühendisler ve ürün yöneticileri arasında yayılan “çok özellik iyidir” yaklaşımı var. Johnsen’e göre dünyayı değiştiren ürünler, kalabalık feature’lardansa rekabet avantajı oluşturan özelliklere dayanıyor. “Ölçekleme potansiyeline sahip dayanıklı ürünlerin avantajı”na dikkat çekmek için verdiği örnek ise LinkedIn. Başlangıçta sadece iş için gerekli iletişim bilgilerini saklamak üzere kullanılan platformun mesajlaşma, “tanıyabileceğin kişiler” ve “profilini görüntüleyenler” ile ilgili bilgi sunma özellikleri 4 yıl gibi uzun sayılacak bir süre içinde eklenmiş. Johnsen başarılı bir ürüne giden yedi adımı şöyle özetliyor:   

• İlk yapan değil, en iyi yapan olmak
• Geliştirme hızını kontrol altında tutmak
• Ürün obsesyonu değil, rekabetçi farkındalık yaratmak
• Önde gelen ürün göstergelerinizi belirlemek
• Talepler yerine müşteri davranışına odaklanmak
• Spesifik avantajınızı fark etmek
• Ürün özelliklerindense ürün avantajına öncelik vermek

Son olarak Johnsen, Uber örneğiyle daha önce hiç düşünmediğim bir ürün özelliğine parmak basıyor. Uber’de taksi eşleştirmesi yapılan anda kullanıcının dikkatinin çok daha yüksek olduğunu hatırlatırken, kullanıcının dağılmış dikkatine ürünü kullandığı zaman boyunca sahip olmaya çalışmaktansa, belirli bir anda bütün dikkatini çekmenin çok daha kullanışlı olabileceğini düşündürüyor.

^{Sanna Marin}

Kadınlar ve liderlik: Konferansın dikkat çekici konuşmacılarından biri de Finlandiya’nın eski başbakanı Sanna Marin’di. Ses tonundan aurasına, her bir cümleyi inşa edişiyle ilham veren Marin, konuşmasının merkezine kadın girişimcileri ve liderleri almıştı.

Kadınların terfi talep etme, iş ve girişimcilik fırsatlarını kovalama konularında erkeklere kıyasla kendilerini daha çok sorguladıklarının altını çizen Marin, dünyanın da kadınlara bu konuda pek de yardımcı olmadığını vurguladı. Kadınların “Ben bu iş için yeterli miyim” sorusuna güvenle “Evet” diye cevap verebilmesi için, daha çok kadın liderin birbirlerine fırsat sunmasının ne kadar kritik olduğundan bahsetti. Konuşması, kadınlar yaratma yetileriyle öne çıkarken halen birçok liderlik pozisyonunda erkeklerin çoğunlukta olduğu dünya düzenine bir denge gelmesi gerektiğini bir kez daha hatırlatıyordu.   

Slush 2023’te yüz yüze tanışma şansı elde ettiğim kişilerden biri, 2010’dan beri ilgiyle takip ettiğim Claire Hughes Johnson’dı. O yıllarda, hem The Atlantic’te yayıncılık geçmişi olan hem Google'ın otonom araçlar departmanını kuran, üstüne de siyasi kampanya yürüten biri olduğunu öğrenmek beni çok etkilemişti. Johnson’ın Stripe'ın COO'luğunu üstlenmesiyle ilgim katlanmıştı. 150 kişilik bir ekibi, dünya çapında 7.000 kişilik bir operasyona dönüştürmesi; COO’luğu bıraktıktan sonra, Stripe'ın Chief Corporate Officer & Danışmanlığını yürütürken bir yandan da aile kurması; bir de kitap yazmaya vakit bulması insanı hayran bırakmayacak gibi değildi. Onunla tanışıp, bu cesur adımları atan kişinin nasıl biri olduğunu görmeyi çok istiyordum.  

Stripe standındaki çalışanlar, Claire ile tanışmak istediğimi söyleyince başta güldüler, ancak sonra organize ettiği “gizli” bir öğle yemeğinden bahsettiler. Kendimi bir anda Claire’le gözlerden uzak bir bölmede öğle yemeği buluşmasında buldum. Ekibi samimi bir soru-cevap etkinliği düzenlemişti. Claire, her konuya gösterdiği merak ve tutkulu anlatım yeteneğiyle katılımcıları çok geçmeden avucunun içine aldı. 

Claire’e göre, şirket kültürünü oluştururken ekibi biraraya getiren toplantılar ve geribildirim kültürü çok önemli. Ayrıca işe alımlarda dikkat ettiği iki kritik özellik var: Merak ve dinleme becerisi. Claire, işe aldığı insanları, “şirkette 2-4 yıl kalacaklar” ve “en az 10 yıl boyunca birlikte çalışabileceklerimiz” olarak ikiye ayırıyor. 

Benim de sorularım var. Kariyer değişikliği yaparken doğru adımlara nasıl karar verdiğini, buna dair bir pusulası olup olmadığını merak ediyorum. Claire, kararlarını bugün popüler olan üzerinden değil, yarının potansiyeli ve beklentileri üzerinden verdiğini anlatıyor. Merak duygusu sayesinde de her yeni konuya hızla dahil olabiliyor. İkinci sorum, COO'luktan Chief Corporate Officer'lığa geçtikten sonra rutininin nasıl değiştiği… Bu değişime nasıl adapte oldu, bu kararı nasıl aldı? Claire, ilk yılın epey zorlu olduğunu, ancak şimdi kolaylaştığını söylüyor. Bu değişime karar verirken şirket için doğru olanın ne olduğunu düşünmüş, “Zor kararlar bazen dirayetli olmayı gerektiriyor” diyor. Ancak sorumluluk üzerinde olmadan sadece öneride bulunmanın onun için zorlayıcı olduğunu da itiraf ediyor. 

Bu noktada diğer katılımcılar “Neden kendi işini kurmuyorsun” sorusunu yöneltiyorlar. Kızının evde son yılı olduğunu anlatan Claire “Sonrasına, sonra bakarız” diyor. Manalı gülümsemesinden buna detaylı bir şekilde “baktığından” eminim. 

• Yazarın önerisi: Claire'in Scaling People: Tactics for Management and Company Building kitabını, başlangıç seviyesindeki girişimleri bir sonraki aşamaya taşımak isteyen herkesin okumasını öneririm.

Teknoloji analisti Benedict Evans’ın yapay zeka, özellikle de Generative AI’ın endüstrileri nasıl şekillendireceğine dair konuşması, şüphesiz Slush 2023’ün en etkileyici anlarındandı. Evans, yapay zekanın şirketler arasında giderek yaygınlaşmasının, yakın tarihteki önemli platform değişimlerine benzer bir dönüşüme işaret ettiğini vurguluyor. Generative AI, özellikle kod oluşturma, veri eşleme, otomasyon ve öneriler gibi görevlerde, önceki araçlara bağımlılığı azaltıyor ve endüstrilere yeni bir bakış açısı sunuyor. Bilgisayarlarla etkileşime geçerken daha genelleşmiş ve sezgisel bir yaklaşımın öne çıkması da bu dönüşüme dahil. 

Evans'ın altını çizdiği önemli bir tartışma noktası, AGI (Artificial General Intelligence) çevresindeki belirsizlikler ve sorular. Yapay genel zekaya daha büyük modeller mi, beklenmedik bir buluş mu, yoksa yeni yetenekler mi zemin hazırlayacak? Bu konudaki belirsizlik, AI topluluğunun odağında kalmaya devam edecek gibi görünüyor.

Evans, ayrıca geniş çerçevede yazılımın endüstrilere etkisine de odaklanıyor. Teknolojinin evriminde bir sonraki aşamanın, bilgisayarların ne olduğunu anlamaktan ziyade, herkesin çevrimiçi olduğu, verinin derinleştiği bir dönemin sonuçları üzerinden şekilleneceğini öngörüyor. Bu durum, yazılımın endüstriler arası etkileşim gücünü ve genel bir dönüşüm potansiyelini de yansıtıyor.

Konuşmasında geçen “sınırsız stajyer” kavramı da yapay zekanın ve iş yapış biçimlerinin evrildiği yöne dair ilginç bir perspektif sunuyor. Evans, yapay zekanın gelecekte bir tür “sınırsız stajyer” görevi üstleneceği öngörüsünü paylaşıyor. “Sürekli öğrenme, adaptasyon ve esneklik yönüyle öne çıkan yapay zeka, geleneksel stajyerlik sisteminin yerini alabilir mi” sorusu üzerine düşünmeye değer. Şirketlerin daha esnek ve öğrenmeye açık yapılar hâline gelmesiyle, generative AI da iş süreçlerini ve stratejilerini sürekli optimize etme potansiyelini geliştirebilir. Bu da geleceğin çalışma hayatı ve AI-insan işbirliğinin kazanabileceği boyutlarla ilgili yeni ihtimallere kapı açabilir.  

“Generative AI'ın endüstrilere sunduğu yeni perspektifler, bilgisayarlarla etkileşimde radikal bir değişimi de beraberinde getiriyor," diyor Evans. “Fakat AGI konusundaki belirsizlik, yapay zekanın geleceğine dair bugünden kestirilemeyecek bir yolda olduğumuzu da gösteriyor.”

İş dünyası ve teknoloji topluluğu için üzerine düşünmeye değer bir konu…

Türkiye girişimcilik ekosisteminden pek çok isim de Slush 2023’teydi. Paneller arasında fikir alışverişinde bulunma ve sohbet etme fırsatı yakaladığım Emir Barın, Gökçe Gülcüler ve Onur Eren’den üç soruda Slush hakkındaki değerlendirmelerini aldım.

Slush’ı üç kelimeyle özetler misin?

• Onur (Etki yatırımcısı): İlham verici, merak uyandırıcı, samimi
• Gökçe (Gazeteci): Labirent, zihinsel doyum ve içlik :)
• Emir (Girişimci): Avrupa girişimlerinin buluşması

En çok etkilendiğin konuşma/panel hangisiydi ve neden?

• Onur: Scaling People, Claire Hughes Johnson (Stripe). Büyüyen organizasyonlarda insanlarla birlikte nasıl gelişilebileceği üzerine bu konuşma, tüm zamanlarda, tüm işlerin faydalanabileceği nitelikteydi. Oturumların uzmanlık alanlarında özelleştikleri ölçüde dikkat çektikleri bir yerde, insana dair ve herkes için ilgi çekici olan bir oturumu dinlemekten keyif aldım. Bu arada Slush oturumlarını dönüş yolunda Youtube’dan izliyorum. Oradayken oturum izlemek için çok vakit olmuyor.
• Gökçe: Aklıma ilk gelen Sex (Sounds) in the City (Helsinki) paneli oldu. Birçok havalı teknolojik girişim ve finansal başarı hikayesi sahnedeyken gerek değindiği konu gerekse doğallığı ile fark yaratan Quinn platformunun kurucusu Caroline Spiegel beni epey düşündürdü. Erotik ses içerik üreticilerini bir platformda buluşturan Sextech girişimcisi Caroline, geleneksel metodların ötesinde ziyadesiyle cesur bir adım atmış. Muhafazakarlığıyla öne çıkan Fin ve Türk kültürlerinde birinin değil sahnede, kendi kendisine bile konuşması tabu olan bir alanla, Sextech ile ilgili bilgi sahibi olmak hoşuma gitti.
• Emir: Benedict Evans - AI and everything else.

Slush’ta tanıştığına memnun olduğun o kişi kim ve neden?

• Onur: Yatırımcı olarak randevulu görüşme yaptığım girişimcilerin her biriyle tanışmaktan çok büyük keyif aldım. Çok parlak ve yaptıkları işten gurur duyan insanlardı. Bütün bu buluşma; organizasyon, şov temelinde başarılı girişimcilere kendilerini ve girişimlerini anlatabilecekleri bir platform sunma amacına hizmet ediyor. Özellikle randevulu görüşmeler esnasında, bölünmeden, tüm konsantrasyonumu vererek dinleme fırsatı bulduğum girişimcilerin kalibrasyonu mutluluk ve umut vericiydi.
• Gökçe: Çok zor bir soru. Önce bütünü yorumlamak isterim. Birinden bahsetsem diğerinin hatrı kalır. Memnuniyet tüm tanışmaların kümülatif sonucu oldu. Bu kadar kişinin geleceği tasarlamak ve birlikte hareket etmek için yarattığı zemin ve kolektif zeka beni çok etkiledi. İçerik ürettiğim alanla ilgili, dijitalleşen arabalardaki siber risklere dair görüştüğümüz Dvir, siber dünyanın seçim manipülasyonu olarak kullanılmasını engellemek isteyen ve çocukları siber zorbalığa karşı korumayı amaçlayan Maria konulara olan bütünsel yaklaşımları açısından beni çok etkiledi.
• Emir: Ilena Mece, Almanya merkezli bir yatırım fonunun yöneticisi olarak kendisinden aldığımız görüşlerden çok etkilendim.