Quando perşembe sayısından herkese merhaba.
Bu sayıda iki yazıyla karşınızdayız. İlk yazımızda Meta'nın geliştirdiği AI Research SuperCluster'dan yola çıkarak yapay zekâ süper bilgisayarlarını mercek altına aldık. İkinci yazımızdaysa NFT'leri hukuki açıdan incelemeye devam ettik. Keyifle okumanız dileğiyle!
- Daha kapsayıcı bir medya servisi için: 2021 yılının sonunda hazırladığımız anketimize katılan yüzlerce okurumuza teşekkür ederiz. Daha kapsayıcı bir medya servisi için belirli kategorilerilerde derinlikli görüşlerinizi ve beklentilerinizi duymaya ihtiyacımız var. Bu amaçla farklı kategorilerde bir anket serisi oluşturduk. Bu bağlantı üzerinden iki dakikadan kısa sürecek bilim anketimize katılarak servisimizi geliştirmemize katkı sağlayabilirsiniz.
Görüşmek üzere.
QuandoHer salı ve cuma girişimcilik ve teknoloji ekosistemlerinden öne çıkan gelişmeler, paradigma değişimleri, inovasyon trendleri ve dijital dönüşüm e-posta kutunda.
Yapay zekâ süper bilgisayarları
Yapay zekâ süper bilgisayarları dijital dünyada yeni olanaklar sunarken insanlığın hâlihazırdaki sorunlarına çözüm buluyor.

Meta, bu hafta başında üzerine çalıştığı yapay zekâ süper bilgisayarı AI Research SuperComputer (RSC) ile ilgili bir blog yazısı yayımladı. Şirket, 2022’nin ortalarında gelişimi tamamlanması planlanan bilgisayarın dünyadaki en hızlı yapay zekâ süper bilgisayarı olacağını ifade etti. Meta, bir buçuk yıldır soğutmadan kablolamaya kadar neredeyse her şeyini kendi bünyesinde geliştirdiği bu bilgisayarın faz 1 aşamasındaki versiyonunun hâlihazırdaki standart yapay görme araştırmalarını 20 kat daha hızlı gerçekleştirdiğini belirtti.
RSC'nin faz 2 çalışmaları da tamamlandığında bilgisayarın devasa veri setlerindeki bir trilyondan fazla parametreyi analiz edebilmesi ve böylelikle yapay zekâyı çok daha kolay şekilde eğitmesi bekleniyor. Yapay zekanın büyük veritabanları üzerinden hızlı ve doğruluk payı yüksek bir şekilde eğitilebilmesi şirketin şu anki ve gelecekte çıkaracağı ürünler için bir velinimet gibi görülüyor.
RSC neden geliştiriliyor?
Meta, bu bilgisayarı stratejik bir amaçla geliştiriyor. RSC’nin, şirketin bünyesindeki sosyal medya platformlarında paylaşılan içerikleri düzenleme, nefret söylemi veya yanlış bilgi içeren gönderileri saptama ve konuşurken anlık dil çevirisi yapma gibi birçok alanda kullanılacağı ifade ediliyor. Artırılmış gerçekliğin (AR) geliştirilmesine de önayak olacağı tahmin edilen teknolojinin, Meta'nın metaverse planları kapsamında yeni kullanıcı deneyimleri yaratmada sahip olduğu potansiyel de büyük.
Yapay zeka süper bilgisayarı nedir?
Bu bilgisayarlar aslında süper bilgisayarlarla görüntü ve yapı olarak büyük benzerlik gösteriyor. İki bilgisayar da birbiriyle bağlantılı bir sürü işlemci aracılığıyla gezer nokta aritmetiği adında çok büyük ve çok küçük sayılarla çalışmaya elverişli bir tekniği kullanarak, hızlı şekilde işlem yapabiliyor. Ancak yapay zekâ süper bilgisayarları, yapay zekâyı eğitmek için daha düşük bir doğruluk payıyla işlem yapma esnekliğine sahip olduğu için normal süper bilgisayarlardan daha hızlı işlem yapabiliyor.
Sadece sosyal medya ve metaverse için mi?
RSC gibi yapay zekâ süper bilgisayarları, sadece sosyal medyada içerikleri modere etmek veya sanal dünyaların kapılarını açmak için kullanılmıyor. Örneğin Nvidia, temmuz ayında Birleşik Krallık’ın en güçlü yapay zekâ süper bilgisayarı Cambridge-1’i tıp ve yaşam bilimleri alanında hizmet vermek üzere kullanıma açtı. Bu bilgisayar, üniversitelerin ve şirketlerin gen bilimi, ilaç geliştirme ve tıp alanlarındaki kompleks sorunları çözmesine olanak sağlıyor.
Cambridge-1 sayesinde kimyasal yapılar ve tepkimeler modellenerek daha hızlı şekilde etkili ilaçlar üretilebiliyor, beyin MR’ları incelenerek demans, felç ve beyin kanseri gibi hastalıkların erken teşhisiyle tedavisi mümkün kılınabiliyor ve genlerle ilgili daha fazla bilgi kısa sürelerde elde edilebiliyor. Bunlara ek olarak süper bilgisayarlar evreni, nükleer silahlarla reaksiyonlarını ve hava olaylarını modellemede kullanılıyor. Ayrıca şifreleme teknolojilerinin geliştirilmesinde de önemli bir rol üstleniyor.
Süper bilgisayarlar ve yapay zekâ insanlığa metaverse gibi yeni dijital ortamlarda daha önce görülmemiş deneyimler sunmaya hazırlanırken aynı zamanda insanlığın yıllardır çözmekte zorlandığı sorunlara çözümler bulmayı kolaylaştıracak gibi duruyor.
NFT’lere Hukuk Gözüyle Bakış 2/2
“Kod Artık Yeni Sanattır”

Önceki yazımızda NFT’lerin kendine has özelliklerine giriş yapmıştık. Bu yazıdaysa NFT’leri fikrî mülkiyet hukuku kapsamında değerlendirerek uygulamadaki güncel sorunlar üzerine yoğunlaşıyoruz.
NFT’lerin en çok temas ettiği alanlardan biri de fikrî mülkiyet hukuku. Ancak eser sahibinin tespiti konusuna geçmeden, NFT’lerin 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK) kapsamındaki şartları sağladığı sürece eser korumasından yararlanacağını da belirtmekte fayda var.
Eser Sahibinin Tespiti
Blok zincir teknolojisi bugün bize NFT formunda üretilen bir sanat eserinin ilk defa kim tarafından blok zincire dâhil edildiği ve sonrasında kimler tarafından satın alındığı bilgisini sunuyor. Tıpkı taşınmazlar üzerinde mülkiyet ve aynî hakların kaydını içeren tapu sicili gibi. Yani, bugün bir NFT eser fikrî mülkiyet haklarını ihlal edecek şekilde kopyaladığı ve dağıtıldığında, tecavüz kolaylıkla tespit edilebilir ve eser sahibi, eser sahibi olduğunu rahatlıkla kanıtlayabilir. Kabul etmemiz gerekir ki, bu fikrî mülkiyet uyuşmazlıklarının çözümüne müthiş bir katkı sağlayacaktır.
Nifty Gateway üzerinden
Pak’ın “Birleşme” (The Merge) isimli eseri, NFT pazar yeri Nifty Gateway’de 91.8 milyon dolar karşılığında satılmıştı.
Öte yandan, blok zincir teknolojisi elbette tüm fikrî mülkiyet sorunlarına çare değil. Hatta bazen işlerin daha da karışmasına sebebiyet verebilir. Çünkü blok zincir teknolojisi bize eserin gerçek sahibini değil ilk kim tarafından blok zincire dahil edildiğini göstermekte.
Örneğin Vincent isimli bir arkadaşımızın harika bir yıldızlı gece resmi yaptığını düşünelim. Diyelim, Vincent’in bu tablosunu gören Mark, Vincent’ten izin almadan tabloyu NFT hâline getiriyor ve satışa sunuyor. Defalarca satılan NFT, Mark’a inanılmaz bir gelir getiriyor. Eserin gerçek yaratıcısı Vincent’tir. Ama aralarında bir uyuşmazlık çıktığında Mark eser sahibi olduğunu Vincent’e göre çok daha kolay kanıtlayabilecektir. Çünkü NFT eseri blok zincire ilk aktaran kişinin Mark olduğu kayıt altındadır; Vincent’in ise bu eserin gerçek yaratıcısı olduğuna dair hiçbir delili olmayabilir.
Bu nedenle, bu alanda yapılacak hukuki düzenlemelerle, gerçek eser sahiplerinin fikrî mülkiyet hakları mutlaka koruma altına alınmalı ve başkasının fiziki eserini NFT hâline dönüştüren kişilerin, gerçek eser sahibinin iznini alıp almadıkları ya da eser sahiplerine telif ücreti ödeyip ödemedikleri sıkı bir denetime tabi tutulmalı.
NFT Alıcısı Eserin Telif Hakkının da Sahibi Olur mu?
NFT eserin satışı, alıcıya NFT’nin üzerinde bir mülkiyet hakkı verir; ancak NFT’nin temsil ettiği eserin telif haklarını sağlamaz.
Business Insider üzerinden
Beeple takma adlı dijital sanatçının “Human One” adını verdiği hareketli video heykel formatındaki NFT, Christie’s müzayede evinde 69 milyon dolara alıcı bulmuştu.
Dolayısıyla NFT satışından sonra lisans sözleşmesiyle devredilmediği sürece telif hakları eser sahibinde kalır. Ancak devri düzenleyen akıllı sözleşme ile telif hakları ve mali haklar da devre konu edilebilir.
Uyuşmazlıkların Çözümü
Fikrî mülkiyet hukuku kapsamında, başkasının eserinin izinsiz NFT hâline dönüştürülerek dijital ortama sunulması; kopyalanması, izinsiz yayınlanması, dağıtılması ve basılması veya satışa sunulması gerçek eser sahibinin fikrî mülkiyet haklarına tecavüz teşkil etmekte. NFT eserlere dair çıkabilecek hukuki uyuşmazlıklarda tecavüzün men’i, ref’i, tespiti ve maddi ve manevi tazminat davası açılması da mümkün.
Ancak bu davalarda verilen hükümlerin icrasının nasıl yapılacağıyle ilgili henüz bir düzenleme bulunmamakta. Blok zincir merkeziyetsiz bir yapı olduğu ve herhangi bir devlet denetimine tabi olmadığı için, bu tür uyuşmazlıklarda hangi ülke hukukunun uygulanacağı, yetkili mahkemelerin neresi olacağı ve dijital ortamda cebri icra prosedürünün nasıl işletileceği konuları da ancak yapılacak yasal düzenlemelerle belirlenebilir.
Hayat gün be gün dijitalleşirken, sanat ve sanat alıcısı da yavaş yavaş dijital platformlara yönelmekte. Hukuk sisteminin tüm bu dijitalleşme karşısında yetersiz kalmaması için gerek NFT eserlerin gerekse diğer kripto varlıkların konu edildiği hukuki işlemlere dair evrensel konjonktüre ve blok zincir teknolojisinin muhteviyatına uyumlu yasal düzenlemeler yapılması gerekliliği de ortada.
Çünkü biliyoruz ki, teknoloji öngörülemez ve takip edilemez bir hızla gelişmeye devam edecek. Yalnızca NFT’ler için değil, hayatımızı etkileyecek her türlü teknolojik yenilik için “Hukuk teknolojiye ne derece ayak uydurabilecek ve teknolojiyle birlikte nasıl evrilecek?” sorusunun cevabını şimdiden düşünmeye başlamamız gerekiyor.
Dell Technologies’le duraklat, oynat, ileri sar

Duraklat: Kapsayıcı bir dünyaya açılan pencere
Pandemi nedeniyle eskisine nazaran evde daha fazla vakit geçirmek zorunda kalan pek çok insan, belki de hayatlarında ilk kez dış dünyayla bağlantı kurmak için oyun oynamaya başladı.
Oyunlar, belirsiz pandemi süreci boyunca başka dünyaya açılan bir pencere hâline geldi; bu da endüstrinin şaşırtıcı bir hızla büyümesini sağladı. Öyle ki, oyun endüstrisi son 2 yılda en hızlı büyüyen eğlence alanlarından biri hâline geldi.
Oynat: Türkiye'de dinamik büyüme
Türkiye'de de oyun kültürü sürekli gelişiyor; bu da oyun segmentinde Türkiye’nin önemli bir pazar olduğunu kanıtlıyor. 2020 yılında yapılan bir araştırmaya göre, oyun endüstrisinin büyüme hızı dünyayla paralel olarak Türkiye’de de artarken oyuncu sayısı 36 milyonu aştı ve sektör büyüklüğü 880 milyon dolara ulaştı.
Hızlı ileri al: Oyun yükleniyor…
Peki özellikle son 2 yılda yeniden şekillenen sektör önümüzdeki yıllarda nasıl bir gelişim gösterecek?
Türkiye’de kodlama oyun teknolojileri yalnızca dijital bir ekonomide iş fırsatları yaratmakla kalmayacak, aynı zamanda hevesli genç yetenekleri ve geleceğin küresel şampiyonlarını besleyip eğitecek. Ayrıca bu yaygın kullanım, endüstrinin 5G, Edge, Bulut Bilişim, Yapay Zekâ (AI) ve Makine Öğrenimi (ML) gibi hızla büyüyen teknolojilerden faydalanmasını da sağlayacak. Üretilen veri miktarı sayesinde oyunlar, bu teknolojilerin önemli birer kullanıcısı olacak.
Oyunlar, en yeni işlemcilerle ve güçlü ayrık grafik kartlarla her deneyimi daha etkileyici ve gerçek hâle getiriyor. Günümüzde oyun dizüstü bilgisayarları ve masaüstü bilgisayarlar, birçok popüler oyuna ait inanılmaz görsellerin imgelerini oluşturabiliyor.
Oyuncular için gelecek tam da burada! Bugün artık bir oyuncu hem dinamik ve sosyal hem de başarılı olabiliyor. Adrenalin içeren video oyunu teknolojisi gibi, Türkiye’deki oyuncu profili de sürekli olarak değişiyor ve "yükleniyor".
Dell Technologies’in geleceği şekillendirecek oyun bilgisayarları için burayı ziyaret edebilirsiniz.
• Süper bilgisayarlar: Bu teknolojiyle ilgili detaylara bu yazıdan erişebilirsiniz.
• NFT dolandırıcılığı: Ozzy Osbourne ve CryptoBatz'in gözünden kaçan URL'nin zemin hazırladığı dolandırıcılığı okuyun.






