Spektrum'dan herkese merhaba,
Bugün toplumu anlamak için çok faydalı olduğunu düşündüğümüz Kadir Has Üniversitesi'nin Türkiye Eğilimleri araştırmasını özetledik. Güncel anketler ile kadın cinayetlerine, basın özgürlüğüne, iş güvenliğine ve işsizliğe dair raporlara yer verdik.
Bizi Twitter'dan da takip edebilirsiniz.
Önümüzdeki sayıda görüşmek dileğiyle,
Bartu
• Türkiye Raporu'nun Aralık 2021'deki araştırması, toplumun %75'inin 2022'nin ilk üç ayında gıda fiyatlarının artmasını beklediğini gösterdi. Gıda fiyatlarının değişmeyeceğini düşünenlerin oranı %16, ucuzlayacağını düşünenlerin oranıysa %9 oldu.

- Bir adım geriden: Türkiye Raporu'nun Eylül 2021'deki araştırmasında toplumun %57'sinin ürün ve hizmetlerdeki fiyat artışının temel sebebini ekonomi yönetimi olarak gördüğü ortaya çıkmıştı. Katılımcıların %17'si döviz kurlarını, %15'i zincir marketlerin fiyat politikalarını ve %11'i dış güçleri sorumlu tutmuştu.
- Sponsorlu: Bireysel üyelik paketini satın alarak İstanbul Ekonomi Araştırma şirketinin ayda iki kez hazırladığı Türkiye Raporu'nun tüm ayrıntılarına erişmek için bu bağlantıyı kullanabilirsiniz.
• Metropoll Araştırma Şirketi'nin anketi, muhalefetin ekonomiyi daha iyi yöneteceğini düşünenlerin oranının %36,7'ye ulaştığını gösterdi. İktidarın daha iyi yöneteceğini söyleyenlerin oranı %35,4, ikisi de yönetir diyenlerin oranı 10,3 oldu. Toplumun %17,6 gibi kalabalık bir kesimiyse fikri olmadığını beyan etti.

- Editörün yorumu: Millet İttifakı bileşenlerinin ekonomik konulardaki söylemlerini ortaklaştırması ve somutlaştırması geçiş konusundaki endişeleri azaltacak, "ikisi de yönetir" ve "fikrim yok" cevabı verenlerin muhalefet seçmenine dönüşmesini kolaylaştıracaktır.
• Metropoll Araştırma Şirketi'nin anketi, Türkiye'nin en beğenilen siyasetçilerinin sırasıyla Mansur Yavaş, Ekrem İmamoğlu ve Meral Akşener olduğunu gösterdi. Toplumun en az %53'ü Yavaş ve İmamoğlu dışındaki siyasilerin tümü için "beğenmiyorum" cevabını verdi. Cumhurbaşkanı Erdoğan'ı beğenmeyenlerin oranı %55,4, CHP lideri Kılıçdaroğlu'nu beğenmeyenlerin oranı %64 oldu.

- Editörün yorumu: En az %50 oy almayı gerektiren cumhurbaşkanlığı seçiminde, toplumun yarısından fazlası tarafından beğenilmeyen siyasetçilerin şansı az olacaktır. Hatta karşılıklı yarışan iki adayın da toplumun büyük oranda beğenmediği siyasiler olması, demokratik siyasete olan güveni zedeleyebilir. Büyükşehir belediye başkanları için "tanımıyorum" cevabını veren insanların olması, cumhurbaşkanlığı seçimi için olumlu yorumlanabilir. "Beğenmiyorum" diyen insanların beğenisini kazanmak çok zorken tanımayan insanlar tanıdıkça bu isimleri beğenebilir.
• Metropoll Araştırma Şirketi'nin bir başka anketi, Türkiye'de en güvenilen üç kurumun ordu, polis ve TBMM olduğunu ortaya koydu. En az güvenilenlerse politikacılar, medya ve TÜİK olarak tespit edildi.

• Bupar Araştırma Şirketi'nin Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde yaptığı araştırma, bölgedeki insanların %19'8'inin Cumhur İttifakı'nın seçimi kazanacağını düşündüğünü ancak %14,3'ünün bunu istediğini ortaya koydu. Millet İttifakı'nın kazanacağını düşünenlerin oranı %57,1, bunu isteyenlerin oranı %59,3 oldu.

• Kadir Has Üniversitesi'nin yayımladığı Türkiye Eğilimleri Araştırması, Türkiye'de halkın %27,5'inin muhafazakâr, %19,9'unun milliyetçi, %19,2'sinin Kemalist, %9'unun siyasal İslamcı, %8,3'ünün sosyal demokrat, %4,4'ünün sosyalist, %3,3'ünün ulusalcı, %3,2'sinin ülkücü, %2,5'inin liberal, %1,9'unun da apolitik olduğunu gösterdi. Son 5 yılda oranı en çok azalan grup siyasal İslamcılar (%21'den %9'a düşüş) olurken, muhafazakârların, milliyetçilerin ve Kemalistlerin oranı benzer oranlarda (%5) arttı.

- Sol-sağ: Siyasi olarak solda olduğunu söyleyenlerin oranı %29,2, ortada olduğunu söyleyenlerin oranı %31,7, sağda olduğunu söyleyenlerin oranı %39,1 olarak bulundu.
- Etnik yapı: Araştırmaya göre kendini Türk olarak tanımlayanların oranı %88,6, Kürt olarak tanımlayanların oranı %8 oldu. Arapların oranı %0,9, Türkmenlerin oranıysa %0,6 olarak bulundu. Çocukken evde Kürtçe konuşulduğunu söyleyenlerin oranıysa %7 çıktı.
- Dini inanç: Toplumun %82,7'si Müslüman, %9,2'si Sünni, %5'i Alevi, %0,5'i ise deist olduğunu söyledi. Başörtüsü kullanmayan kadınların oranı %70,5 olarak bulundu. Dindarların oranı %29,5, orta derecede dindarların oranı %58, dindar olmayanların oranıysa %12,5 oldu. Günde beş vakit namaz kılanların oranı %21,2, sadece cumaları kılanların oranı %37,2, hiç namaz kılmayanların oranı %41,6 çıktı.
- En büyük sorun: Toplumun %22,7'si ekonomiyi, %17,9'u mültecileri, %15,8'i Covid-19'u, %7,3'ü hak ve özgürlüklerin sınırlandırılmasını, %7,2 terörle mücadeleyi, %5'i de eğitimi Türkiye'nin en büyük sorunu olarak tanımladı. Ekonomi cevabı verenlerin oranı bir yılda %10'dan fazla arttı.
- Partilere bakış: AK Parti'yi başarılı bulanların oranı %43 oldu. Bu oran CHP'de %30,4, MHP'de %27,6, İYİ Parti'de %21,2, HDP'de %11, Saadet Partisi'nde %5,1, DEVA Partisi'nde %4,5 ve Gelecek Partisi'nde %4,2 oldu. CHP'yi başarılı bulanların oranı son bir yılda hiç değişmezken diğer tüm partilerde azalma görüldü.
- Kutuplaşma: Türkiye'de siyasi kutuplaşma olduğunu söyleyenlerin oranı bir yılda %15 azalarak %40,6 oldu. Bu grubun %39,4'ü laik-dindar, %29,1'i sağ-sol, %19,5'i zengin-fakir, %9,6'sı batılı-doğulu, %2,5'i ise kentli-taşralı eksenlerinde kutuplaşma olduğunu söyledi. Zengin-fakir kutuplaşması olduğunu söyleyenlerin oranı bir yılda %5 arttı.
- Hükümetin icraatları: Hükümetin en beğenilen icraatları Covid-19'la mücadele, ulaşım ve sağlık politikaları olurken en beğenilmeyenler yolsuzlukla mücadele, eğitim ve ekonomi politikaları olarak tespit edildi.
- Oy verilmeyecek partiler: Katılımcıların %44,2'si HDP'ye, %21,3'ü AK Parti'ye, %9,5'i CHP'ye, %4,6'sı MHP'ye, %1,7'si İYİ Parti'ye "kesinlikle oy vermeyeceğini" söyledi.
- Ekonomi: Kendisini/ailesini geçindiremeyenlerin oranı bir yılda %6 artarak %57,2 oldu. "Ekonomik olarak daha kötü durumdayım" diyenler %55,4, borçlarından endişe edenler %45,8, geliri aylık harcamasına yetenler %40, finansal durumundan memnun olanlar %34,2, emeklilik için yaptığı tasarruflardan memnun olanların oranı %29,1 olarak tespit edildi.
- Krizin sebepleri: Yakın dönemdeki ekonomik zorluklara sebep olarak %20,7 yüksek faizleri, %14,8 yüksek dış borçlanmayı, %14,4 mültecileri, %13,6 dış finansal saldırıları, %11,4 Merkez Bankası politikalarını, %9,1 yetersiz yatırımları, %9 dış politikadaki gelişmeleri, %7 ise siyasi gerginlikleri gösterdi.
- TCMB bağımsızlığı: Merkez Bankası'nın bağımsız olduğunu düşünenlerin oranı %27,9, bağımsız olması gerektiğini düşünenlerin oranı %49,4 olarak bulundu. Kurumun bağımsız olmamasını savunanların oranı %20,8'de kaldı.
- Dış politika: Toplumun %17,5'i Müslüman ülkelerle, %16,4'ü Rusya ile, %14,1'i Türki Cumhuriyetler ile, %14,1'i ABD ile, %12,7'si AB ile, %10,1'i NATO ile iş birliği yapılmasını savundu. "Yalnız hareket edilmeli" diyenlerin oranı %10,1 oldu.
- Tehditler: Katılımcıların %60,9'u Ermenistan'ı, %60,5'i İsrail'i, %56,1'i ABD'yi, %49'6'sı Irak'ı, %44'6'sı Güney Kıbrıs Rum yönetimini, %44,4'ü Birleşik Krallık'ı, %44'3'ü de İran'ı "tehdit" olarak gördüğünü söyledi.
- AB üyeliği: Katılımcıların %58,4'ü Türkiye'nin AB üyeliğini desteklerken %41,6'sı karşı çıktı. Üyeliğe en büyük desteği Kemalistler verirken en çok sosyalistler karşı çıktı.
- Suriye: Hükümetin Suriye politikasını başarılı bulanların oranı bir yılda %5'e yakın azalarak %27,4 oldu. Başarısız bulanların oranıysa bir yılda %15'e yakın artarak %38,1'e ulaştı.
- Bölünme: Türkiye'de bölünme tehlikesi olduğunu düşünenlerin oranı %18,9, olmadığını düşünenlerin oranı %67,5 olarak tespit edildi.
- Sosyal ilişkiler: Katılımcıların yarıdan fazlası çocuğunun gayrimüslim ya da mülteci biriyle evlenmesini istemeyeceğini söyledi. Yine katılımcıların yarısından fazlası ateistlerle, Ermenilerle, mültecilerle ve eşcinsellerle komşu olmak istemeyeceğini dile getirdi.
• Gazeteci Liz Cookman, ABD merkezli Foreign Policy dergisinde yayımlanan "Turkey's Tough 2021" başlıklı yazısında, 2021'in Türkiye için hızla değer kaybeden para birimi, yükselen enflasyon ve yıkıcı iklim değişikliği olayları sebebiyle korkunç bir yıl olduğunu, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın yönetimine güvenin sarsıldığını ifade etti. Erdoğan'ın ekonomistlerin önerilerinin tersi yönde hareket etmesinin bedelini "liranın ve Türk halkının ödediği" öne sürüldü. Yazıda, bu yıl da en büyük sorunun daha da kötüleşmesi beklenen ekonomi olacağı, bu sebeple de seçimin erkene çekilebileceği belirtildi.
• Kadın Cinayetlerini Durduracağız Platformu'nun yayımladığı rapor, geçtiğimiz yıl Türkiye'de 280 kadın cinayeti işlendiğini, 217 kadının da şüpheli şekilde ölü bulunduğunu gösterdi. Raporda kadın cinayetlerinin çoğunlukla evli olduğu erkek tarafından evde ve ateşli silahla işlendiğinin altı çizildi.
Kadın Cinayetlerini Durduracağız Platformu
- Türkiye'nin 2021 yılında çekildiği İstanbul Sözleşmesi'nin öneminin bu yılda da anlatılacağı belirtilen raporda, şüpheli kadın ölümlerinin aydınlatılması çağrısı yapıldı.
• Basın Özgürlüğü ve Medya Araştırmaları Derneği'nin araştırması, medya çalışanlarının %73,5'inin sadece mesleğinden elde ettiği gelirle geçinemediğini, %85,5'inin de işsiz kalma korkusu yaşadığını gösterdi. Mesleğini değiştirmeyi düşünenlerin oranı %70 olarak bulundu.
- Oto sansür: "Haber yazarken kendinize oto sansür uygulama ihtiyacı hissettiğiniz oluyor mu?" sorusuna medya çalışanlarının %59'u "bazen", %25,3'ü "sık sık", %15,7'si ise "hiçbir zaman" diye yanıt verdi. Katılımcıların %49,4'ü bazen, %44,4'üyse sık sık haber yazarken başının belaya girebileceğine dair kaygı duyduğunu belirtti.

İzmir Gazeteciler Cemiyeti
- Öte yandan: Dicle Fırat Gazeteciler Derneği'nin yayımladığı raporda, 2021'de gazetecilere yönelik hak ihlallerinin arttığı belirtildi. Rapora göre geçtiğimiz yıl 1.460 habere erişim engeli getirildi, 55 gazeteci saldırıya uğradı, 2'si öldürüldü, 51'i hakkında dava açıldı, 23'ü işkence ve kötü muameleye maruz kaldı, 11'ine tehdit ve ajanlık dayatıldı, 102'si haber takibi sırasında engellendi ve 17'si cezaevlerinde hak ihlaline maruz kaldı.
• İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Meclisi’nin raporu, 2021'de en az 2 bin 170 işçinin iş cinayetlerinde hayatını kaybettiğini ortaya koydu. Hayatını kaybedenlerin 1.864'ü işçi ve memur, 306'sı ise kendi hesabına çalışan çiftçi ve esnaf oldu.

T24
• TÜİK, Kasım 2021'de Türkiye'de işsizlik oranının önceki aya göre değişim göstermeyerek %11,2 seviyesinde kaldığını açıkladı. Oran, geçen yılın aynı ayına göre %1,8 azaldı. İşsiz sayısı 3 milyon 777 bin kişi, genç işsizlik oranıysa %22,3 oldu.
- DİSK-AR verileri: İşsizliğin yükselişte olduğunu savunan DİSK-AR, geniş tanımlı işsizlik oranının %22,1'e çıktığını, işsiz sayısınınsa 8 milyon 45 bin olduğunu açıkladı.



