JUNSHU'nun on sekizinci sayısına hoş geldiniz. Bir önceki sayımıza şu bağlantıdan erişebilirsiniz: JUNSHU Etik ve Uyum Bülteni #17
Çalışmalarımızı desteklemek için bülteni çevrenizle paylaşabilir hatta Facebook, Twitter ve LinkedIn üzerinden bizi takip edebilirsiniz.
Şirketinizin gelecek sayılarımıza sponsor olması için [email protected] üzerinden iletişime geçebilir veya hemen aşağıdaki bağlantıdan, dilediğiniz tutarda ve güvenli bir şekilde bizzat bağış yapabilirsiniz: Patreon | JUNSHU
Çıkarların değil, etik ilkelerin yaşama egemen olması için...
Sevgi ve saygılarımla,
Ersin Şenel
JUNSHU küratörü
• 2021 Demokrasi Algı Endeksi kapsamında aralarında Türkiye'nin de olduğu 53 ülkeden 50 binden fazla kişiyle görüşüldü. Araştırma sonuçlarına göre Türkiye'nin demokratik bir ülke olduğuna inanan yurttaşların oranı yüzde 45 seviyesinde. Toplumun yüzde 53'ü ise pandemi sürecinde "özgürlüklerin gereğinden fazla sınırlandırıldığı" kanaatini taşıyor. Hükümetin "ülkedeki küçük bir kesim insanın çıkarlarına göre hareket ettiğine" inananların oranı yüzde 39 seviyesinde iken, yüzde 53'lük bir kesim seçimlerde yolsuzluk yapılmasının ülke demokrasisini tehdit ettiğini ifade ediyor.
• Mali Suçları Araştırma Kurulu Başkanlığı (MASAK), kripto varlık hizmet sağlayıcıları için bir rehber yayınladı. Rehberde suç gelirlerinin aklanması ve terörün finansmanının önlenmesi nezdinde yükümlü kuruluşlar arasına dahil edilen kripto para platformlarının uyacağı kuralları (müşteri tanınması, şüpheli işlem bildirimi, bilgi ve belge verme, devamlı bilgi verme, muhafaza ve ibraz) içeriyor.
- Detaylar: Söz konusu rehbere göre kripto para alım-satım platformları, tıpkı bankalar ve diğer finansal kuruluşlar gibi 75 bin lirayı aşan her işlemde ve şüpheli bulunan tüm işlemlerde tutar gözetmeksizin kimlik tespiti yapmakla yükümlü hale geldi. Şüpheli işlemleri en geç 10 iş günü içerisinde, gecikmesinde sakınca bulunan hallerde ise derhal MASAK'a bildirmek bir diğer yükümlülük olarak tanımlanırken; bu işlemi yerine getirmeyen firmalara 4 milyon liraya kadar idari para cezası uygulanacak.
• Reklam Kurulu, mevzuata uyumu sıkça göz ardı edilen faaliyetlerden biri olan sosyal medya etkileyicisi (influencer) pazarlama faaliyetlerine yönelik bir kılavuz hazırladı. “Sosyal Medya Etkileyicileri Tarafından Yapılan Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Hakkında Kılavuz” adını taşıyan belgede, örtülü reklam yasağının uygulanmasına ilişkin ayrıntılı ve somut düzenlemeler göze çarpıyor. Ayrıca influencer ve reklam verenin sorumlulukları ayrı ayrı düzenlenerek; reklam verene influencer’in sebep olabileceği ihlallere karşı tedbir alma yükümlülüğü getirilmektedir.
• Rekabet Kurulu Başkanı Birol Küle, işverenlerin fikri ve sınai mülkiyet hakları ile ticari sırların korunmasına ilişkin endişelerinin farkında olduklarını belirterek; bunu önlemenin yolunun iş gücü hareketliliğini engellemeye yönelik etik dışı uygulamalardan ziyade, söz konusu hakların korunmasına ilişkin yasal bir çerçeve oluşturulmasından geçtiğini vurguladı. Küle ayrıca, "İş gücü pazarlarındaki rekabet hukuku sorunlarının görece yeni olması nedeniyle, şirketlerin ve işverenlerin yaşayabileceği hukuki belirsizlikleri gidermek adına bir kılavuz çalışması başlatmak da önceliklerimiz arasında." ifadelerini kullandı.
- Bir adım geriden: Rekabet Kurulu, iş gücü piyasasına yönelik centilmenlik anlaşması yaptıkları gerekçesiyle Türkiye genelinde hizmet veren ve aralarında teknoloji şirketleri, perakende ve restoran zincirlerinin bulunduğu 32 işletme hakkında soruşturma başlatılmasına karar vermişti.
• Türkiye’nin en büyük kripto para borsası vurgununu gerçekleştiren Thodex'in kurucusu Faruk Fatih Özer'in Arnavutluk'a kaçtığı tespit edilirken, yakalanması için çalışmalar devam ediyor. Mafyanın yardımıyla saklandığı görüntülenen Özer'in sıklıkla çevresindekilere rüşvet dağıttığı, müşterilerine ait 108 milyon dolarlık kripto varlığı ise internet bağlantısı gerektirmeyen soğuk cüzdan ile yanında taşıdığı belirtildi.
• Boğaziçi Üniversitesi bileşenleri, Melih Bulu'nun rektör olarak atanmasından bu yana üniversitede gerçekleşen tahribatı Hasar Tespit Raporu ile derledi. Bu kapsamda, söz konusu kararın Resmi Gazete'de yayımlandığı 2 Ocak'tan bu yana üniversitede yaşanan akademik ve etik içerikli ihlaller, 40 maddede sıralandı.
• Yolsuzluk ve yasa dışı uyuşturucu ticaretinin hüküm sürdüğü Kolombiya'da, hükümetin önce ilan edip sonra geri çekmek zorunda kaldığı vergi reformu yasa tasarısına yönelik protestolar 28 Nisan'dan beri aralıksız sürüyor. Birleşmiş Milletler (BM) İnsan Hakları Yüksek Komiserliği'nden yapılan açıklamada, Cali'de polisin "göstericilere ateş açtığı" ve uygulanan şiddetin "derin endişe" yarattığı kaydedildi. Göstericiler vergi reformuna yönelik taleplerin yanı sıra, sağlık sisteminde reform yapılmasını ve Devlet Başkanı Iván Duque'nin istifasını dile getiriyor. Başkent Bogota'da karakollara saldırıların düzenlediği protestoların başlangıcından bu yana, biri polis en az 26 kişi yaşamını yitirdi. Çatışmalarda 800'den fazla kişi yaralanırken, en az 89 kişinin kayıp olduğu düşünülüyor.
• ABD Ticaret Büyükelçisi Katherine Tai, ülkesinin koronavirüs aşıları nezdinde "fikri ve sınai mülkiyet hakları korumasından feragat edilmesi" şeklindeki öneriyi destekleyeceğini duyurdu. ABD'nin bu beklenmedik çağrısı, çok geçmeden küresel bir tartışmaya yol açtı. Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Avrupa Birliği'nin (AB) tartışmaya hazır olduğunu fakat "aşı üretiminin arttırılmasının ve ihracata izin verilmesinin kendileri için öncelikli olduğunu" söyledi. Dünyanın en büyük aşı üreticilerinden biri olan AB, halihazırda birlik dışına sevk edilen 200 milyondan fazla doz ile ana ihracatçı konumunda. Amerika Birleşik Devletleri ve İngiltere ise yaptıkları aşıları henüz ihraç etmedi.
- Bir adım geriden: Hindistan ve Güney Afrika, Dünya Ticaret Örgütü'ne (WTO) başvurmuş ve Ticaretle Bağlantılı Fikri Mülkiyet Antlaşması kapsamında koronavirüs aşılarının patentinden geçici olarak feragat edilmesini talep etmişti. Söz konusu sürece ve antlaşmaya ilişkin detayları, bültenin geçmiş sayılarında ele aldığımız Küresel bir kamu malı olarak aşı başlıklı yazıda bulabilirsiniz.
• Dört Avrupa ülkesinde halkın geniş kesiminin, ülkelerinin silah ve askeri teçhizat ihracatı ekseninde izledikleri siyaseti, etik değerlere yeterince uyulmadığı gerekçesiyle onaylamadığı ortaya çıktı. Kamuoyu araştırma şirketi YouGov tarafından yapılan ankete göre, silah ihracatında ahlaki ve etik temel değerlere yeterince uyulmadığını düşünenlerin oranı Almanya'da yüzde 60, Fransa'da yüzde 53, İspanya'da yüzde 61 ve İtalya'da yüzde 65 olarak tespit edildi.
• BM Irk Ayrımcılığının Ortadan Kaldırılması Komitesi (CERD), Belçika polisi arasında gözlemlenen ırkçılık ve şiddet olaylarının endişe verici boyutta olduğunu belirterek; hükümetten kapsamlı bir soruşturma açılmasını talep etti. Komite, son dönemde polis eliyle şiddet uygulama, etnik profil oluşturma ve nefret söylemine ilişkin haberlerde artış yaşandığına dikkat çekiyor.
• Cezayir Adalet Bakanlığı, eski Cumhurbaşkanı Abdulaziz Buteflika dönemine ilişkin yolsuzluk soruşturmasında 850 milyon dolar değerinde mal varlığına el konulduğunu açıkladı.
• Katar Maliye Bakanı Ali Şerif el-İmadi, yolsuzluk suçlamasıyla gözaltına alındı. İmadi'ye "kamu malına zarar verilmesi ve görevin kötüye kullanılması" şeklinde suçlamaların yöneltildiği belirtilirken; resmi kaynaklar Emir Şeyh Tamim bin Hamad Al-Tani'nin yönetimi altındaki ülkede bu tür iddialarla karşılaşan en yüksek düzeydeki kişi olduğu iletildi.
• İran Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani, ABD'nin uyguladığı yaptırımların kaldırılmasıyla ilgili sorunların büyük oranda çözüldüğünü belirtti. ABD ve Avrupa ülkeleri için, ülkesine yönelik yaptırımların kaldırılması ve 2015 tarihli nükleer anlaşmaya (Joint Comprehensive Plan of Action) dönüşten başka bir yol bulunmadığını belirten Ruhani, "Esas yaptırımların kaldırılmasıyla ilgili sorunlar hemen hemen çözüldü. Bazı detaylarla ilgili müzakereler devam ediyor." ifadelerini kullandı.
• 2015'te Volkswagen'in (VW) ürettiği dizel araçlarda test manipülasyonü yapıldığının ortaya çıkmasıyla başlayan skandal, yargı eliyle tescillendi. Naumburg İstinaf Mahkemesi'nin kararına göre; VW'nin yalnızca skandal açığa çıkana dek üretilen EA189 tip motorlarda değil, serinin devamı olan EA288 motorlarda da benzer şekilde manipülasyon yapmış olduğuna ve araç ücretinin iadesine hükmedildi. Ek olarak, söz konusu karar temyiz olanağı tanınmadığından kesinleşmiştir.
- Bir adım geriden: EA189 tip motora sahip araçların emisyon testlerinde hile yapıldığı tespit edilen firmanın, bir sonraki modeli olan EA288 motora sahip araçlar da manipülasyon şüphesiyle mercek altına alınmıştı. Bu süreçte sadece Avrupa Birliği'nde 8,5 milyon aracın satışı durdurulmuştu.
• Netflix'in bilgi teknolojisi operasyonlarından sorumlu eski başkan yardımcısı (CIO) Michael Kail hakkında rüşvet, dolandırıcılık ve kara para aklama iddialarıyla açılan davada suçlu bulundu. 2011-2014 yılları arasında Netflix'te görev yapan Kail, görev süresi boyunca 500 bin doların üzerinde rüşvet ve kolaylaştırma ödemesi ile Netflix'e ürün ve hizmet sağlayan dokuz teknoloji şirketinden hisse senedi opsiyonu aldı. Jüri tarafından suçlu bulunan Kail, en az 20 yıl hapis cezası ile karşı karşıya.
• Chad Focus sahne adıyla müzik yapan Chad Arrington, Ocak 2015 - Ağustos 2018 arasında çalıştığı şirketin kendisine verdiği kredi kartını kullanarak toplam 4 milyon dolarlık dijital içerikli harcama yapması üzerine görülen elektronik dolandırıcılık davasında suçunu itiraf etti. 33 yaşındaki rapçinin, şahsi müzik kariyerini ilerletmek adına söz konusu kredi kartıyla ABD'de, Times Meydanı'ndaki bir reklam panosu dahil pek çok alanı kiraladığı ve çeşitli reklamlar yayınlattığı belirtilirken; otuz ay hapis cezasına ve yasal faizleriyle birlikte 4 milyon 142 bin dolar geri ödemesine karar verildi.
Pandemi kısıtlamalarının hukuki zemini
Türkiye’de koronavirüs salgınına karşı alınan önlemlerden bazıları, Anayasanın temel hak ve özgürlüklerini düzenleyen ilkelere aykırılık gösteriyor.

(Görsel kaynağı: Doğruluk Payı)
2019 yılının Aralık ayında koronavirüs hastalığının yayılmaya başlaması ve Dünya Sağlık Örgütü (WHO) tarafından pandemi ilan edilmesinin ardından, tüm dünyada ve Türkiye’de salgın hastalığa karşı çeşitli önlemler alınmaya başlandı.
Bir yılı aşkın bir süredir, sokağa çıkma kısıtlamaları, eğitim kurumlarının kapatılması, toplantı ve gösteri yürüyüşlerinin yasaklanması, şehirlerarası seyahat yasağı ve son olarak alkol ile bazı tüketim ürünlerinin satışının yasaklanması şeklinde karşılaştığımız bu tip önlemlere uyulmaması halinde idari para cezası yaptırımı uygulanıyor. Bu yaptırımlara yasal dayanak için ise, Umumi Hıfzıssıhha Kanunu ve Anayasa’nın 15. maddesi gösteriliyor. Ancak ilgili maddede, bu tip hakların kısıtlanabilmesi için savaş veya seferberlik durumu yoksa, resmi şekilde olağanüstü hal ilan edilmiş olması aranıyor. Türkiye’de (pek çok ülkenin aksine) pandemi sürecinde olağanüstü hal ilan edilmedi. Anayasa’nın 13. maddesinde ise açıkça, ‘’temel hak ve hürriyetler, özlerine dokunulmaksızın yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir’’ ifadesi yer alıyor. Kısıtlamaların bir diğer dayanağı olan Umumi Hıfzıssıhha Kanunu’nda ise COVID-19 nedeniyle, günümüzdeki gibi tam zamanlı bir sokağa çıkma yasağı getirilebileceğini öngören bir madde bulunmamaktadır. Ayrıca, bu süreçte hukuki düzenlemeler hazırlanmış olsa da; bunlardan bazıları Anayasanın temel hak ve özgürlüklerini düzenleyen ilkelerine aykırılık gösteriyor.
Kolluk güçlerinin verdiği idari para cezalarına baktığımızda, cezaların hangi kanun kapsamında yazıldığının belirsiz olmasının yanı sıra idari para cezası verme yetkisi kollukta değil, idarenin kendisindedir. Bu halde kolluk güçlerinin yetkisi, ihlali tutanak ile idari organlara bildirmekten ibarettir. Dolayısıyla bu uygulama cezalarda kanunilik ilkesini ihlal etmekle kalmayıp, bir yetki sorunu da ortaya koyuyor.
COVID-19 önlemlerine dair tartıştığımız nokta, elbette önlemlerin pandeminin yayılımını önlemesi açısından başarılı olup olmaması değil, meselenin hukuki boyutudur. Uygulanan kısıtlamalar, en başta eğitim hakkını, çalışma hakkını, toplantı ve gösteri yürüyüşü yapma hakkını, mülkiyet hakkını ve diğer anayasal hakları ihlal eder nitelikte olup; hukuki zeminden yoksundur. Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiserliği’nin (OHCHR) bu konuda uygulanabilecek tedbirlere ilişkin yayınladığı rehberde, pandemi sebebiyle birtakım haklara kısıtlamalar getirilse dahi, bu kısıtlamaların Kanunilik, Gereklilik, Orantılılık ve Ayrımcı Olmama ilkeleri çerçevesinde olmasını önerilmektedir. Türkiye’de uygulanan yasakların ise, yukarıda ifade edildiği üzere kanunilik ilkesine uymadığı gibi; bir yıldan uzun süredir kafe, restoran gibi işletmelerin kapatılması gibi tedbirlerin orantılılık ile, alkol yasağı ve benzeri kısıtlamaların gereklilik ile ve son olarak zorunlu eğitimin çevrimiçi şekilde sağlanmasının da ayrımcı olmama ilkesi ile çeliştiği açıkça görülmektedir.
Uluslararası yaptırımlar
Yaptırım altındaki ülkeler bir zamanlar Küba ve Kuzey Kore gibi küçük ülkelerdi, şimdiyse Çin ve Rusya gibi büyük ekonomileri kapsıyor. Söz konusu hedefler büyüdükçe, uluslararası sisteme yönelik hasarın olasılığı da artmaktadır.

(Görsel kaynağı: Mathias Reding - Pexels üzerinden)
Günümüzde uluslararası yaptırımlar ve ambargolar, hükümetlerin dış politikasının merkezi bir aracı haline geldi. Ancak yaptırım kartı ne kadar sık kullanılırsa, etkisi o denli az olmaktadır. Ana fikir "ihtiyatlı kullanın" idiyse de, kısa süre içinde ve özellikle Amerika Birleşik Devletleri (ABD) Başkanı Donald Trump için bu düşünce silikleşti. Trump'ın döneminde, yaptırımlardaki sürekli artışın nadir görülen bir durum olduğunu söyleyebiliriz. Zira kendisinin dört yıllık görev süresi boyunca, yaptırım programlarını denetleyen ABD Yabancı Varlıkların Kontrolü Ofisi (OFAC), George W. Bush ile Barack Obama'nın ikişer dönemlik (sekiz yıl) başkanlıklarına kıyasla, dört yılda yaklaşık iki kat daha fazla kuruluşu ve kişiyi hedef aldı. Deyim yerindeyse namlu Çin, İran, Rusya, Venezuela ve diğer "ABD çıkarlarını tehdit eden ülkelere" çevrildi. Yeni başkan Joe Biden ise, kendisinin bir geri çekilme sergileyeceğini düşünenleri yanıltmadı. İran'la Obama döneminde imzalanan ancak Trump tarafından terk edilen nükleer anlaşmayı (JCPOA) yeniden canlandırmayı uman Biden yönetimi, İran İslam Cumhuriyeti ile selefinin azami baskısını hafifletmek için Viyana'da görüşmelere devam ediyor.
Öte yandan, görevindeki ilk 100 günü geride bırakan Biden, bir dizi yeni yaptırım ilan etti: 15 Nisan'da ABD seçimlerine müdahale ve siber saldırılar gerekçesiyle Rusya'ya yönelik kapsamlı tedbirler açıkladı. Hemen bir ay öncesinde ABD ve Batılı müttefikleri, Çin'in Sincan bölgesindeki Uygur Türklerine yönelik insan hakları ihlalleri nedeniyle bazı Çinli yetkililere, mal varlığı dondurma ve seyahat yasağı koymuştu. Ayrıca Hong Kong'un özerkliğini zayıflattığı düşünülen Çinli yetkililere yaptırım uyguladı, Myanmar'da yaşanan darbenin aktörleri ile bağlantılı şirketleri hedef aldı. Bu tip önlemler, yaptırımların dış politikanın merkezi bir aracı haline geldiğini gösteriyor. Özetle yaptırımlar, diplomasinin tek başına yetersiz kaldığı ancak askeri müdahalenin çok riskli görüldüğü durumlarda; diğer devletlerin davranışlarını değiştirmeye çalışmanın bir yolu olarak görülmektedir. Örneğin ABD, yolsuzluk veya ciddi insan hakları ihlalleri ile suçlanan yabancı resmi yetkililere karşı Magnitsky Yasası'na başvurabilir.
Süreç içerisinde Batılı ülkeler, tematik ve sözüm ona değerlere dayalı politikaları giderek daha fazla benimsediler. Hedefler bir zamanlar Küba ve Kuzey Kore gibi küçük ülkelerdi; şimdiyse Çin ve Rusya gibi büyük ekonomileri içeriyor. Dolayısıyla hedefler büyüdükçe, ikincil hasar potansiyeli de artmaktadır. Uygurlara yönelik politikası nedeniyle Çin'e uygulanacak kapsamlı bir ambargo örneğin, dayanılmaz bir ekonomik geri tepme kuvveti yaratabilir. Söz konusu büyük hedefler, küresel anlamda finans ve teknolojiye olan bağımlılıklarını azaltmaya ne kadar çabuk cevap verirse, yaptırımların etkisi o kadar az olacaktır. Böylece uzun vadede yaptırımların ekonomiler üzerinde aşındırıcı bir etkisi olabilir.
Yaptırımların tarihteki ilk bilinen kullanımı milattan önce 432'de, Atina'nın Megara'dan gelen tüccarları pazar yerlerinden yasaklaması ve böylece rakip şehir devletinin ekonomisini boğması idi. Bununla birlikte, tarihçi Benjamin Coates, "20. yüzyıla dek modern anlamda uluslararası yaptırım konseptinin (küresel düzeni güçlendirmek üzere tasarlanmış, ekonomik erişimin kolektif reddi) öne çıkmadığını" yazıyor. 20. yüzyılın başlarında Milletler Cemiyeti çok taraflı yaptırımların uygulanmasına öncülük etti. Daha sonra Birleşmiş Milletler, beyaz üstünlükçü Rodezya veya Halepçe ve Duceyil katliamlarının sorumlusu Saddam Hüseyin'in egemenliği altındaki Irak'a karşı benzer bir yol izledi. Ancak ABD, 2. Dünya Savaşı'ndan sonra uyguladığı tek taraflı yaptırımları artırmaya başladı. Danimarka ve Norveç'i işgal eden Nazilerin ülkedeki ABD varlıklarını ele geçirmesini engellemek adına, söz konusu varlıkları donduran öncü yasadan on yıl sonra, 1950'de OFAC kuruldu. Soğuk savaş yıllarında Kongre, başkana re'sen yaptırım uygulama yetkisi verdi, sosyalist Küba favori bir hedefti. 1990'larda ise ABD, nükleer silah yapmaya çalıştığı gerekçesiyle bu kez İran'ı hedef tahtasına oturttu. Ancak Amerika'nın yaklaşımındaki en büyük değişim, 11 Eylül 2001'deki terör saldırılarının ardından geldi. Çok kısa bir süre sonra yürürlüğe giren Vatanseverlik Yasası (USA Patriot Act), terörün finansmanını hedef aldı. Böylece teröristlerin ve onları destekleyen diktatörlerin, ABD'nin sahip olduğu veya etkilediği mali olanaklara erişimini kısıtlayarak onları engellemeye odaklanan akıllı yaptırımlar dönemi başladı. Bu yöntem değişikliği, yaptırımları eskisinden çok daha güçlü hale getirdi.
Ancak 2010'dan itibaren ABD, yalnızca kötü adamları(!) değil, aynı zamanda onlarla iş yapan herkesi finansal dışlama ile tehdit eden ikincil yaptırımlar uygulamasını yaygınlaştırdığında, bir başka dönüm noktasına gelindi. Bu durumun, İran özelinde etkisi bir hayli büyük oldu: 2015 tarihli JCPOA'dan sonra İran'a hücum eden Avrupalı şirketler, Başkan Trump'ın 2018'de yaptırımları geri getirip ikincil yaptırımlar eklemesinin ardından hızlı bir şekilde ülkeden geri çekildiler. ABD politikası, son on yılda iki esas değişim daha yaşadı. Rusya'nın 2014'te Kırım'ı ilhak etmesiyle başlayan süreçle birlikte, Rusya gibi büyük balıkların peşine düşecekti. İkincisi, Trump'ın amorf yaklaşımına dayanıyordu. Zira kendisinin hedefleri ne kadar çeşitli idiyse ve diplomatik tarzdan bir o kadar yoksundu: NATO üyesi ve ABD müttefiki olan Türkiye'yi, "ülke ekonomisini yok etmekle" tehdit etmişti. Yine bu dönemde kara listeye alınan kişi ve kuruluşlardan uzak durmanın maliyeti, özellikle bankalar için amansızca arttı. Örneğin 2014'te Fransız bankası BNP Paribas, Amerika tarafından kara listeye alınan ülkelere yönelik binlerce işlemi gerçekleştirdiğini kabul ederek 8,9 milyar dolar para cezası ödedi ve New York'taki dolar bazlı takas operasyonlarını bir yıllığına askıya almak zorunda kaldı.
Yaptırımların etkinliğine yönelik en büyük tehdit ise, hedeflenen tarafların bunları aşma çabasıdır. Paravan şirketler üzerinden sahte ticaret ağları oluşturmak gibi yolsuzluklara başvurmanın maliyeti bir hayli yüksek olsa da, etkili bir yol olmaya devam ediyor. Örneğin İran söz konusu olduğunda Türkiye ve Dubai, özellikle serbest ticaret bölgeleri üzerinden Batılı ülkelerin yaptırımlarının aşılmasında zayıf halkalarını oluşturduğu biliniyor. Fakat pek çok ülke tarafından ilan edilen yaptırımlara uyum gemisinin dümeni, şimdilik Washington tarafından izlenen politikaya sabitlenmiş durumda.
Koç Topluluğu, faaliyet gösterdiği farklı sektörlerin ve coğrafyaların hızla değişen ihtiyaçları ile paydaş beklentilerine yanıt vermek amacıyla kapsamlı bir uyum projesini devreye aldığını duyurdu. Holding yönetim kurulunun onayı ile uygulanmaya başlanan Uyum Programı doğrultusunda; topluluğun etik ilkeleri, insan hakları, gizlilik ve içsel bilgilerin korunması, iş sağlığı ve güvenliği gibi konularda topluluk çalışanlarına ve paydaşlarına yönelik kapsamlı bir çerçeve çizilmiş. Koç Holding Baş Hukuk ve Uyum Müşaviri Kenan Yılmaz’ın ilan ettiği program kapsamında; 2018-2020 yılları arasında yürütülen proje kapsamında birebir görüşmeler gerçekleştirildiğinin, anket ve çalıştaylar aracılığıyla mevcut uyum faaliyetlerinin değerlendirildiğinin ve topluluğa ilişkin bir risk değerlendirmesi yapıldığının altı çiziliyor.
Türkiye'de içeriği bu denli geniş bir ölçekte uyum programı izleyen yurtiçi yerleşik grubun olmadığı düşünülürse, meselenin önemi ve öncülüğü sanıyorum daha iyi anlaşılacaktır. Bir iyi uygulama (best practice) örneği olan programın temel bileşenleri; önleme, tespit etme ve tepki verme şeklinde özetleniyor. Uyum Programı kapsamında; Yaptırımlar ve İhracat Kontrolleri, Rüşvet ve Yolsuzluk ile Mücadele, Tedarik Zinciri, İnsan Hakları, Kişisel Verilerin Korunması, Rekabet Hukuku, İnsan Hakları, Etik İlkeler dahil olmak üzere on adet uyum başlığında politika geliştirilmiştir. Tüm diğer kurumsal şirketlere esin kaynağı olması adına destekliyoruz!
Koç Topluluğu Etik İlkeleri ve Uyum Politikaları
Hepinize iyi pazarlar, haftaya görüşmek üzere!


