Zaman Yönetimi
Yabancı Yatırımcı
BUGÜNKÜ DESTEKÇİMİZ
Ayrılmadan Önce

🕰️ Zaman yönetimi, yabancı güveni

Zamanlamayla ilgili belirsizlikler, iş dünyasında koordinasyon sorunlarına yol açabiliyor. Yargıtay 3. Ceza Dairesi'nin AYM'ye ilişkin kararı, hukukun yabancı yatırımcıya etkisi üzerinde tartışmalara neden oldu.
13 Kasım - Alternatif Bank - Pareto
Alternatif Bank ile birlikte

Yepyeni dünyaları keşfetme zamanı: Alternatif Banklılara yıllık Boodio üyeliği 1 TL

Hayatı kolaylaştıran yenilikçi çözümler ve sunduğu avantajlarla fark yaratan Alternatif Bank , müşterilerine kitapların keşfedilmeyi bekleyen diyarlarında istedikleri zaman istedikleri yerde yolculuğa çıkabilmeleri için Boodio ’yla çok…

Daha fazlasını öğren →

🕰️ Zaman yönetimi, yabancı güveni

13 Kasım Pazartesi sabahından herkese günaydın. 

Bir duyurumuz var: Aposto Öneri Programı geri döndü. Daha önce Aposto’yu çevresiyle paylaşarak yeni okurlarla buluşmamızı sağlayan okurlarımıza yolladığımız Aposto ürünlerini çeşitlendirerek, Aposto Öneri Programını yeniden başlatıyoruz. Aposto’yu severek takip ediyorsanız, bizi arkadaşlarınızla paylaşarak Aposto logolu ürünler ve Aposto Üyelik planlarında özel indirimler kazanabilirsiniz.

Peki programımız nasıl çalışıyor? Öncelikle size özel davet bağlantınızı Aposto'ya henüz abone olmamış kişilerle paylaşıyorsunuz ve Aposto’ya kaydolan her arkadaşınız için puan kazanıyorsunuz. Daha sonra kazandığınız puanlarla kataloğumuzdan seçtiğiniz ürünleri, size gönderiyoruz. Öneri Programının yeni döneminde Aposto logolu kupa, çanta, termos ve hoodie gibi ürünleri ve daha fazlasını okurlarımızla buluşturacağız. Programın detaylarını öğrenmek, davet bağlantınızı paylaşmak ve kazandığınız puanlarla hediyeler kazanmak için bu bağlantıyı ziyaret edebilirsiniz.

Keyifli okumalar,

İdil

Pareto

Pareto

İş dünyasından içgörü, sektör analizleri ve gelecek öngörüleri her pazartesi ve perşembe e-posta kutunuzda.

Zaman Yönetimi

Yaz saati uygulaması, iş dünyasını neden ilgilendiriyor?

Zamanlamayla ilgili belirsizlikler, iş dünyasında koordinasyon sorunlarına yol açabiliyor.

Yaz saati uygulaması, iş dünyasını neden ilgilendiriyor?

Günümüzde iş dünyası sadece ekonomik başarıyı değil, aynı zamanda çevresel sürdürülebilirliği, enerji tasarrufunu, tüketici davranışlarını ve çalışan motivasyonunu da ön planda tutuyor. Yaz saati uygulaması da her sektörden işletme için sıcak bir konu. Başlangıçta üretkenliği ve verimliliği artırmanın bir yolu olarak ortaya çıkarılan bu uygulama, şimdi amacından sapmak ve bazı sektörlere zarar vermekle itham ediliyor. Araştırmalar da yılda iki kez saat değiştirmenin ekonomik tarafta kayda değer olumsuz etkileri olduğunu destekliyor.

  • Tam olarak nedir? Türkçeye "yaz saati uygulaması (YSU)" olarak çevrilen "daylight saving time (DST)", bir ülkede saatlerin ilkbahar başlangıcında bir saat ileri, sonbaharda ise bir saat geri alınmasını kapsıyor. Gün ışığından sabahları daha az, öğleden sonraları daha fazla yararlanmayı amaçlayan uygulama; kısaca, bahar aylarında 23 saat, sonbaharda ise 25 saat süren bir gün deneyimleme şeklinde de açıklanabilir.

Hangi alanlarda pozitif çıktılar görülüyor?

  • Yaz saati uygulamasının en belirgin etkilerinden biri olan enerji tasarrufu, işletmelerin çevresel sürdürülebilirlik hedeflerine katkıda bulunuyor. Daha uzun günler, iş yerlerinin doğal ışığı daha fazla kullanmasına olanak tanıyarak elektrik tüketimini azaltıyor.
  • Uygulamanın bir diğer olumlu yönü, çalışan motivasyonunu artırması. Daha uzun günler, çalışanların iş yerinde daha fazla doğal ışığa maruz kalmasını sağlıyor. Araştırmalar, doğal ışığın insanların enerji seviyelerini artırdığını ve genel motivasyonlarını yükselttiğini gösteriyor. Çalışanlar, gün içinde daha enerjik ve odaklı olma eğiliminde olduğunda iş verimliliği doğal olarak artıyor. 
  • Bir başka avantaj, tüketim alışkanlıklarını olumlu yönde etkilemesi. Daha uzun günler, tüketicilerin akşam saatlerinde kendilerine daha fazla zaman ayırmasına olanak tanıyor. Bu durum, perakende sektörü için özellikle önemli. Mağazalar ve restoranlar, yaz saati uygulaması sayesinde akşam saatlerinde daha fazla müşteri çekebiliyor ve gelirlerini artırabiliyor. Ek saatler, tüketicileri daha fazla harcama yapmaya motive ediyor. JP Morgan Chase Enstitüsü'nün 2016 yılında yaptığı bir araştırma, gün ışığından yararlanma saatinin sona erdiği Kasım ayının ardından tüketici harcamalarının %3,5 düştüğünü ortaya koydu. 

Negatif tarafta hangi başlıklar var?

Yaz saati uygulamasının yarattığı değişiklikler, işletmelerin zaman yönetimi süreçlerini karmaşıklaştırabiliyor. Toplantılar, iş görüşmeleri ve diğer etkinliklerde zamanlamayla ilgili belirsizlikler, iş dünyasında koordinasyon sorunlarına yol açabiliyor.

  • Yatırımcılar ve sermaye piyasası katılımcılarının, bilanço sezonunun tam ortasına denk gelen "saatleri ileri alma" döneminden sonraki hafta muhasebe raporlarına daha yavaş tepki verdikleri görülüyor.
  • Yaz saati uygulamasının iş dünyasındaki bir olumsuz etkisi, çalışanlar arasında uyku düzeni ve biyolojik saatlerde meydana gelen bozulmalar. Zamanın bir saat ileri alınması, çalışanların biyolojik saatlerini düzenleme konusunda zorluklar yaşamalarına neden oluyor. Christopher M. Barnes and David T. Wagner tarafından yürütülen bir araştırma, 1 saatlik uyku kaybıyla işe gidilen ilk pazartesi gününde daha fazla ve daha ciddi boyutta iş kazası bildirildiğini kanıtlayarak YSU ile yaralanmalar arasındaki ilişkiyi ortaya koyuyor. Aynı pazartesi günü, çalışanların işle ilgili olmayan faaliyetler için internette gezinmesi anlamına gelen "siber aylaklık" oranında da keskin bir artış olduğu belirtiliyor. Saat değişikliğinin kalp krizi, felç riski ve depresyonda; dolayısıyla sağlık masraflarında artışa neden olduğuna dair kanıtlar da bulunmakta.
  • Enerji tasarrufu başlığı altında belirtmek gerekir ki, azalan aydınlatma maliyetlerinin faydaları, gün içinde artan klima maliyetleri ve YSU döneminin karanlık sabahlarında daha yüksek enerji talepleri ile büyük ölçüde dengeleniyor.
  • Bununla birlikte, Avrupa'daki saat değişiklikleriyle senkronize olmamanın havayolu endüstrisine yılda 147 milyon dolarlık seyahat aksamasına mal olduğu tahmin ediliyor.

Türkiye'de durum nasıl?

Dünya genelinde saatler, 29 Ekim Pazar günü geri alınırken Türkiye'de 2016 yılında başlayan "kalıcı yaz saati" uygulaması bu yıl yine devam etti. 

  • Yaz saati uygulamasının işçilerin çalışma koşullarına etkilerini değerlendiren İş Güvenliği Uzmanı (İGU) Deniz İpek, “İşçiler özellikle ülkenin batısında, nüfusun yoğun olduğu bölgede gün ağarmadan işe gitmek için karanlıkta güne başlamış oluyorlar. Özellikle öğrencilerin de güne güneş doğmadan başlamaları tartışılıyor. Biyolojik saatin bozulması durumunun çeşitli sağlık sorunlarına yol açabildiği kabul ediliyor" ifadelerini kullandı.
Hikâyeyi paylaşmak için:
Yabancı Yatırımcı

“Mülkiyet hakkı ve Anayasa eşiği”

Yargıtay 3. Ceza Dairesi tarafından Anayasa Mahkemesi'ne ilişkin verilen karar, ekonomi çevrelerinde "hukukun yabancı yatırımcıya etkisi" üzerinde tartışmalara neden oldu.

“Mülkiyet hakkı ve Anayasa eşiği”

Yargıtay 3. Ceza Dairesi, 8 Kasım 2022 tarihinde bir ilke imza atarak, Türkiye İşçi Partisi’nden (TİP) Hatay Milletvekili seçilen Gezi Parkı davası tutuklusu Can Atalay hakkında ihlal kararı veren Anayasa Mahkemesi (AYM) üyeleri hakkında suç duyurusunda bulundu. Yargıtay, Anayasa Mahkemesi tarafından verilen hükmün uygulanmamasına hükmederken, Atalay’ın milletvekilliğinin düşürülmesi işlemlerinin başlaması için TBMM’ye yazı gönderilmesine de karar verdi. 

Ekonomi camiasından tepkiler

Yargıtay tarafından tarihinde bir ilk olarak verilen hüküm ekonomistler, yatırımcılar ve sermaye piyasası mensupları arasında tartışma konusu oldu. Bazı ekonomistler, özellikle Türkiye’nin dışarıdan kaynak girişlerine ihtiyaç duyduğu böylesine bir dönemde üst yargı mercîleri arasında çıkan bir ikilik durumunun yabancı yatırımcılar arasında bir paniğe sebep olacağını söylerken, bazı ekonomistler ise “Çin” örneği vererek yabancı sermayenin hukuktan ziyade kârlılığa önem verdiğini ifade etti.

Konuyla ilgili açıklama yapan InvestAZ CSO’su İris Cibre, "Bugün başka bir eşik aşıldı. Mülkiyet hakkı ve Anayasa eşiği. İşte yabancı yatırımcı buna bakar. (...) Vur kaça gelir yabancı. Siz vur kaç parası gelir diyorsanız haklısınız tabii. Tartmanız gereken biz vurkaç mı yoksa uzun vadeli yatırımcı mı istiyoruz. Hakkını hukukunu arayabileceğinden şüphe duyan bir yatırımcı, belirsiz bir ortamda ne fabrika kurar ne de 10 yıl vadeli tahvili HTM, 100 endeks hisseyi 10 yıl tutar" ifadelerini kullandı.

Yargıtay kararına ilişkin yorum yapan Ekonomist Uğur Gürses, "En basit alacak-verecek ya da kamu idaresiyle olan ihtilafında karar verecek yargı merciinin 'kitaba' göre mi yoksa yargı dışı bir merkeze bakarak mı karar vereceği hem yabancı sermaye için, hem de biz yurttaşlar için çok önemlidir. Düzenleyici hukuka uymayan yargı en ürkütücü olanıdır... Anayasayı tanımayan bir mahkemenin olduğu yerde mülkiyet haklarının güvencesi yoktur" dedi.

Konuyla ilgili “Yüksek yargı çatışıyorsa yabancı sermaye gelir mi?” başlıklı bir yazı kaleme alan Ekonomi Gazetesi yazarı Şeref Oğuz, yazısında, “Mehmet Şimşek ve Gaye Erkan ikilisi, yeniden para arama turlarına çıkıyorlar. ‘Ben para aramıyor, yatırım çekmek için dolaşıyorum’ diyen Mehmet Şimşek, gideceği Amerika’da yatırımcılara ne anlatacak? ‘Üst yargınız birbiriyle çatışırken, bize hukuki güvence vermeniz imkansız’ demezler mi?” ifadelerine yer verdi.

Katıldığı bir programda konuyla ilgili konuşan Prof. Dr. Burak Arzova ise, “Ben bir doğrudan yabancı yatırımcı olarak hiç tanımadığım bir ülkeye gitmek istediğimde beni orada koruyacak olan tek şey o ülkenin kanunlarıdır. Eğer o ülkenin kanunları değişiklik gösterirse, o ülkenin kanunları benim fabrikamı koruyabilirse, benim ettiğim kârı koruyabilirse, o zaman ben şunu bilirim ki benim mülkiyet hakkım anayasal çerçeve içerisinde güven altındadır” dedi. Verilen Çin örneğine de değinen Arzova, Çin’in özellikle yabancı yatırımcılar açısından kanunlarda değişiklik yapacak ya da güvenceyi ortadan kaldıracak çalışmalara girmediğini söyledi. 

“Yabancının Yargıtay kararıyla ilgilendiğini sanmıyorum”

Konuyla ilgili Aposto’ya konuşan finans dünyasından bir kaynak, yabancı yatırımcının ülkenin hukuki işlerliğinden ziyade elde edeceği getiriyle ilgilendiğini söyleyerek, “Hiçbir yabancı portföy yatırımcısının Yargıtay kararı gibi herhangi bir şeyle ilgilendiğini sanmıyorum. Çünkü Türkiye’de ve dünyanın geri kalanında yatırımcılar yatırımın dönüşüyle ilgilenir. Bunun dışında hukukun işlemezliği onların gözünde değildir. İlgilendikleri şey TL’nin devalüe olmaması ve sağlayacakları getiridir” ifadelerini kullandı. 

Yabancı yatırımcının yatırım tercihleriyle alakalı da yorum yapan kaynak, yatırımcıların önümüzdeki dönemde borsadan ziyade DİBS ve TL mevduatla daha çok ilgilenebileceğini düşündüğünü söyleyerek şu ifadeleri kullandı:

“2021-2022 yıl sonunda, dünyanın en büyük varlık yönetim şirketlerinden biri olan BlackRock’ın sahip olduğu fonlar içerisinde en yüksek reel getiriyi sağlayan fon Türkiye fonu oldu. Bunu sağlayan unsur, kurun baskılanması ve bununla birlikte enflasyondan yüksek getiri sağlayacak bir yatırım aracının olmaması sebebiyle borsanın yükselmesiydi.

Mevcutta böyle bir ortam yok. Mehmet Şimşek ve Gaye Erkan’ın söylemleri gayet TL mevduatın çekicileştirilmesi ve kurun serbest bırakılması tarafında. Bu da aslında hem yerleşik hem de yurt dışı yerleşik yatırımcılar için borsanın çekiciliğini genel olarak düşüren bir şey. Çünkü faiz arttığı zaman ve kur serbest bırakıldığı zaman borsada yapacağınız yatırım size negatif bir dönüş sağlayabilirken, TL mevduat pozitif reel faiz sağlamasa bile en azından paranızın değerinin negatife değil pozitife gitmesine sebebiyet verir.”

“Siyasi gelişmelerin pek etkili olduğu söylenemez”

Konuyla ilgili Aposto’ya konuşan başka bir kaynak ise, yabancı yatırımcıların Türkiye’ye bakışına ilişkin en önemli göstergelerden biri olan Türkiye’nin 5 yıllık kredi risk priminin (CDS) son gelişmelerden olumsuz etkilenmediğini ifade etti. 

“Hem CDS hem de Eurobond fiyatlamasında yurt dışı piyasası siyasi gelişmeleri pek takmadı açıkçası.” diyen kaynak, “Bu siyasi gelişmelerin pek etkili olduğu söylenemez. Bunu geçtim; biz İsrail savaşında bile negatif etkilenmedik CDS tarafında” diye de ekledi. 

Yabancı para cinsinden tahvil (Eurobond) piyasasının tamamen yurt dışındaki gelişmelere bağlı olduğunu, fakat TL tahvil piyasasının bir miktar daha genişlemesi durumunda siyasi gelişmelerden etkilenebileceğini ifade eden kaynak, “Şunu söyleyebilirim; Eurobond ve CDS tarafında nötr, fakat TL tarafında Dolar/TL yukarı gitti, TL tahvil piyasası bir miktar daha genişledi. Orada artık yabancı bir miktar daha bu siyasi gelişmeleri takip edebilir diye düşünüyorum” dedi.

Sonuç olarak

Sonuç olarak “sıcak para” diye tabir edilen kısa vadeli portföy yatırımları, Yargıtay’ın aldığı karardan çok etkilenmemiş olabilir. Bu durumu kararın ardından Borsa İstanbul’da sert bir düşüş gerçekleşmemesi, yabancı takas oranında bir gerileme yaşanmaması ve kararın ardından Türkiye’nin 5 yıllık kredi risk priminin 370 puanlara kadar gerilemesinden çıkartabiliriz. Zaten bu tarz yatırımlarda yatırımcı, uzun soluklu kalmayı planlamadığı için ülkenin durumuna değil, alacağı getiriye odaklanır. 

Fakat, kısa vadeli portföy yatırımlarından ziyade daha yüksek düzeyde hukukî güvence gerektiren doğrudan sermaye yatırımları, etkileri kısa vadede hissedilmemiş olsa dahi karardan etkilenmiş olabilir. Özellikle henüz geçtiğimiz günlerde bir yerli-yabancı ortaklığı tarafından yapımı iptal edilen milyar dolarlık batarya fabrikası yatırımı, her ne kadar farklı nedenler öne sürülse de bu kararın yarattığı etkiden dolayı iptal edilmiş olabilir.

Burada bu iki yatırım türü arasından Türkiye’nin tercihi mutlak surette uzun vadeli doğrudan sermaye yatırımları olmalıdır. Çünkü tabiri caizse “sıcak para el yakar” ve kârını aldıktan sonra ardına bakmadan çekip gitme riski taşır. Fakat uzun vadeli, istikrarlı bir doğrudan yatırım ülkeye hem teknoloji transferi, hem istihdam hem de üretim alanlarında katkıda bulunacak ve bir gün yatırımdan vazgeçilse dahi ödenilen tazminat ve vergilerle bu ülkeye katkıda bulunmaya devam edecektir.  

Hikâyeyi paylaşmak için:
BUGÜNKÜ DESTEKÇİMİZ

Yepyeni dünyaları keşfetme zamanı: Alternatif Banklılara yıllık Boodio üyeliği 1 TL

Hayatı kolaylaştıran yenilikçi çözümler ve sunduğu avantajlarla fark yaratan Alternatif Bank, müşterilerine kitapların keşfedilmeyi bekleyen diyarlarında istedikleri zaman istedikleri yerde yolculuğa çıkabilmeleri için Boodio’yla çok özel bir fırsat sunuyor.

  • Boodio nedir? Aylık abonelik sistemiyle hizmet veren Boodio; e-kitap, sesli kitap, tefrika, akademik içerik ve Boodio’ya özel içerikleri online olarak kullanıcılarının beğenisine sunan bir platform.

Kampanya detayları: Alternatif Bank, Alternatif Bank Bonus Card veya VOV Kart sahiplerine Boodio yıllık üyeliğini 358 TL yerine sadece 1 TL’ye sunuyor*.

Kampanya hakkında ayrıntılı bilgiye buradan ulaşabilir, siz de kolayca Alternatif Bank müşterisi olarak avantajlarla dolu bir dünyaya yelken açabilirsiniz. 

*Boodio kampanyasından yararlanmak için yıllık üyelik harcamanızı Alternatif Bank Bonus Card veya VOV Kart ile yapmanız gerekiyor.

Ayrılmadan Önce

🎧 Pareto Spot'un üçüncü sezonuna Spotify üzerinden ulaşabilirsiniz.

🎧 Aposto Radyo'nun gelecekte hayatımızı değiştirmesini, bakış açımızı ve vizyonlarımızı şekillendirmesini beklediğimiz teknolojilere ve endüstrilere odaklanan pop up serisi Dönüm Noktası'nın ilk bölümünde, Coinoxs CEO’su Can Azizoğlu ile blockchain alanındaki gelişmelerin hayatımıza etkisini konuştuk. Keyifli dinlemeler!

Okuma önerileri:

🔖 AB dijital cüzdanda son aşamaya geldi

🔖 Getir, ABD'de güçleniyor

🔖 Net sıfır emisyon hedefi koyan şirketler kriterleri karşılıyor mu?

📱 Son olarak: Pareto'nun LinkedIn hesabını takip etmeyi unutmayın!

Mutlu haftalar.

Kaydet

Okuma listesine ekle

Paylaş

Pareto

Pareto

İş dünyasından içgörü, sektör analizleri ve gelecek öngörüleri her pazartesi ve perşembe e-posta kutunuzda.

YAZARLAR

Pareto

Pareto

İş dünyasından içgörü, sektör analizleri ve gelecek öngörüleri her pazartesi ve perşembe e-posta kutunuzda.

İLGİLİ OKUMALAR

Bağlantıyı kopyala

Paylaş

Yayına git

Geri bildirim ver

Hata bildir