İnternetin on yıllar önce Web 1.0 olarak başlayan yolculuğu artık Web 3.0 dediğimiz yeni bir döneme doğru yol alıyor. İnternetin geleceği olarak nitelendirilen Web 3.0, bilgi akışının birtakım merkezi güçler tarafından yönetilip kontrol edildiği mevcut internet sistemi olan Web 2.0’ın aksine, “merkeziyetsiz” ve “peer-to-peer” (eşten eşe) bir şekilde daha kişiselleşmiş ve blok zinciri destekli bir altyapı vadediyor. Yani aslında Web 3.0, şu an internetin bize sunduklarının yanına bir de daha gelişmiş gizlilik, ileri düzey veri güvenliği ve blok zinciri teknolojisini ekleyeceğinin sözünü veriyor.Ancak kripto ve NFT dünyasına duyulan derin güvensizlik, Web 3.0’ın henüz çok taze keşfedilen bir alan olması ve Web 3.0 şirketlerinin sık sık siber saldırılara maruz kalması, bu yeni internet anlayışına olan inancı ve güveni baltalıyor.Peki, daha fazla mahremiyet ve verilerimizin daha güvenli saklanması için blok zinciri tabanlı bir mimari ile özünde insanlara daha güvenilir bir sanal ortam sağlaması gereken Web 3.0 şirketlerinin bu kadar sık saldırıya uğramasının ve yeni internet konseptine duyulan güvensizliğin ardında ne yatıyor?<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Sorumlu kim?</h2>Web 3.0 şirketlerine yapılan vurgunlar son zamanlarda çok fazla gündeme gelir oldu. Bu tarz bir vurgun geçtiğimiz aylarda bir tür oyna-kazan oyunu olan <a fr-original-style="" href="https://decrypt.co/96322/hacker-622-million-axie-infinity-ronin-ethereum" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Axie Infinity’de</a> gerçekleşmiş; Axie ile Ethereum blok zinciri arasındaki Ronin köprüsüne sızılmasıyla meydana gelen siber saldırıda değeri 620 milyon doları aşan&nbsp;kripto varlıklar çalınmıştı. Axie geliştiricilerinin Ronin köprüsünü yalnızca dokuz doğrulayıcı ile kurduğunu kaydeden analistlere göre bu, siber saldırganın vurgunu gerçekleştirebilmesi için beş hesaba müdahalesinin yeterli olması anlamına geliyor. Yüz binlerce Ether'in çalındığının fark edilmesinin tam olarak altı gün sürdüğü gerçeği ise sistemdeki ihmalin ne kadar ciddi olduğunu gösteriyor.Güvenlik açıkları sebebiyle benzer saldırılar daha önce Solana blok zinciri köprüsü <a fr-original-style="" href="https://decrypt.co/91899/hacker-steals-320-million-solana-ethereum-bridge-wormhole" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Wormhole</a>, Solana stablecoin protokolü <a fr-original-style="" href="https://decrypt.co/95772/solana-stablecoin-project-cashio-plummets-zero-multi-million-dollar-hack" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Cashio</a> ve <a fr-original-style="" href="https://decrypt.co/78163/polynetwork-suffers-record-breaking-600-3m-hack" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Poly Network’te</a> de yaşanmıştı. Bu vurgunlar eğer bir Web 2.0 şirketi ya da bir bankanın ihmal ve hataları sonucunda gerçekleşmiş olsaydı bunun çok büyük cezai yaptırımları olurdu; ancak konu Web 3.0 gibi merkeziyetsizliğin söz konusu olduğu bir alanda faaliyet gösteren şirketler olduğunda ihmallerden sorumlu olanlar herhangi bir sorumluluk üstlenmeden kolayca işin içinden sıyrılabiliyor.Yani aslında Web 3.0 şirketleri, internetin en korkunç güvenlik sorunlarını bulundurma potansiyeline sahip olmalarına rağmen bu sorunların meydana gelmesi halinde hiçbir sorumluluk almıyor. Bankalarda bir soygun yaşandığında müşterilerin kayıplarının telafisi için sigorta hizmetleri sunulurken, büyük teknoloji şirketleri de (her ne kadar bazen veri ihlalini şahsi çıkarları için kendileri gerçekleştirseler de) kullanıcıların veri güvenliği için alanında uzman güvenlik ekipleriyle birlikte çalışıyor. Buna karşılık güvenlik sorunları Web 3.0 girişimlerinin odağında yer alıyor gibi gözükmüyor.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Bir numaralı öncelik: Güvenlik</h2>Kripto borsalarının saldırıya uğramaması için yeterince güvenli ve güvenilir olmasını sağlamak adına çalışan şirketlere yatırım yapan <a fr-original-style="" href="https://techcrunch.com/2022/05/29/web3-hacks-crypto-vc-grace-isford-chain-reaction-podcast/amp/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Grace Isford’a</a> göreyse Web 3.0, özellikle de Web 2.0 ile karşılaştırıldığında, kurumsal düzeyde güvenlik çözümlerinden son derece yoksun olmasıyla dikkat çekiyor. Mevcut durumda sektördeki en büyük "Node" sağlayıcılarının Alchemy ve Infura olması ise kripto paraların büyük bir kısmının verilerinin yönetilmesinin sadece bu iki altyapı sağlayıcısına bağlı olduğunu gösteriyor.Web 3.0’da her hafta yeni bir güvenlik saldırısının bildirildiğini kaydeden Isford, bu soruna bir çözüm üretmek adına bir sürü girişimin çalışmakta olduğunu; ancak söz konusu veri altyapısı izleme ve depolama olduğunda elimizdeki teknolojinin henüz son derece yeni ve yetersiz olduğunun altını çiziyor.Öte yandan Isford, bir diğer sorunun da dolandırıcılık ve aşağı yönlü risklerin yönetilmesi olduğunu belirtiyor. Bu konuya dair Isford, “Bence şu anda en çok sayıda insanı kripto dünyasının dışında tutan sorun bu, çünkü kriptoya çok derinden girerlerse tüm paralarını kaybetmekten korkuyorlar” ifadelerini kullanıyor.Bununla birlikte Isford, Web 3.0’a yapılan büyük yatırımlar sayesinde şirketlerin daha güvenilir çözümler geliştirebileceği konusunda son derece iyimser bir yaklaşım sergiliyor. Daha sağlam dolandırıcılık ve risk yönetim sistemlerinin kripto alanına daha fazla kurumsal para akışı gelmesi demek olduğunu kaydeden Isford’da göre Fidelity, Goldman Sachs ve JP Morgan gibi devlerin kriptoya adım atmaya devam etmesiyle pazar giderek büyüyecek ve olgunlaşacak. Kısaca, bir sistemin güvenilir olduğunun bilinmesi ile para akışı arasında tamamıyla doğru bir orantı bulunuyor. Bu yüzden Web 3.0 için şu an güvenlik, öncelik verilmesi gereken en önemli konuların başında geliyor.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Güvensizliğin temeli</h2>Kimileri Web 3.0 konseptini, teknoloji devlerinin interneti ileri düzeyde merkezileştirmesine karşı bir çözüm olarak görüyor ve Web 2.0’a göre Web 3.0’da ölçeklenebilirliğin ve gizliliğin daha da iyileştirilebileceğini savunuyor. Ancak bazıları da merkeziyetsiz internet ortamını düzenlemenin zorluğu sebebiyle Web 3.0 ile siber suçların, çocuk pornografisi içeren görüntülerin ve çevrimiçi ortamlarda meydana gelen taciz ile nefret söylemlerinin önlenmesinin çok daha zor bir hâl alabileceğini <a fr-original-style="" href="https://theconversation.com/web-3-0-the-decentralised-web-promises-to-make-the-internet-free-again-113139" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">belirtiyor</a>.&nbsp;Tüm bunlara ek olarak Web 3.0’ı ve özellikle de NFT’leri, blok zinciri tabanlı eğilimlerin fazlaca abartılmış bir kolu olarak görenler de var. En nihayetinde Web 3.0 konseptinin insanların güvenini kazanması ve kabul görmesi için önünde henüz oldukça uzun bir yol bulunuyor.

Quando

Web 3.0'a duyulan güvensizliğin temelinde ne yatıyor?

Son dönemde gittikçe popülaritesi artan çevrim içi NFT video oyunu Axie Infinity’i&nbsp;bünyesinde bulunduran Vietnam merkezli Sky Mavis, B yatırım serisinde 152 milyon dolarlık fon toplayarak 3 milyar dolar değerlemeye ulaştı. Şirket, ağustos ayında 1,8 milyondan fazla günlük kullanıcının platformda yer aldığını açıklamıştı. Ölçümleme şirketi <a fr-original-style="" href="https://dappradar.com" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; text-decoration-skip: objects; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">DappRadar</a> raporuna göre de Ethereum ağında yer alan NFT tabanlı çevrim içi video oyununda oyuncular NFT satışları ile birlikte toplamda 2 milyar dolar gelir elde etmiş durumda. Sky Mavis’in büyümesine daha da ivme katacağı öngörülen Axie Infinity’nin altyapısında kullandığı teknolojiyle hızlı değişen dijital oyun sektöründe önemli bir potansiyele sahip.<a fr-original-style="" href="https://www.youtube.com/watch?v=oMa8cc6YxSI" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; text-decoration-skip: objects; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank"><img src="https://embed.apos.to/assets/2021/9/2021-10-14T09:06:58.141Z.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.77" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"></a><h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Nasıl oynanıyor?</h2>Aksiyon ve macera türünde olan oyunun temelinde Play-to-Earn (Oyna-Kazan) sistemi mevcut. Blokzincir alt yapılı oyunda oyuncular, Axie ismindeki oyun canavarlarının yetenekleri kullanarak doğru stratejilerle rakiplerini yenmeye çalışıyor. Her Axie'nin kendi türünden (böcek, kuş, bitki vb.) ve çeşitli vücut kısımlarından kaynaklanan güçleri var. Oyuna başlarken 3 Axie seçiminde bulunan oyuncular, küçük aşk iksirleri (SLP) olarak adlandırılan oyun içi para birimini kazanmak için birbirlerine karşı bu canavarları satın alıyor, yetiştiriyor veya çiftleştirebiliyor. Oyunun iş modeline göre, oyuncular başarılı oldukça kripto ödülleri kazanıyor.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Yarattığı ekonomi</h2>2021 senesine damgasını vuran NFT (Non-Fungible Token) sistemini baz alan Axie Infinity oyunun karakterleri, temelinde birer NFT. Oyunda oyuncuların savaşları başlatabilmek için, en ucuzu yaklaşık 200 dolara satılan en az üç Axie'ye sahip olmaları gerekiyor. Bu karakterleri NFT olarak satın alan oyuncular, karakterlerin gelişimi için de market alanında itemlar satın almaları gerek. İlerleyen bölümlerde ise geliştirilen karakterler daha yüksek fiyatlardan diğer oyunculara satılabiliyor. En pahalı Axie geçtiğimiz yıl 300 ETH (300,000 Dolar) karşılığında satılmıştı. Ayrıca kripto borsalarda işlem gören bir AXS token'ının güncel fiyatı 124 dolar.<img src="https://images.aposto.com/2021/9/4/1634203989817.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.79" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">The Verge üzerindenDappRadar'ın raporuna göre oyun içinde NFT alım satımı yapan 615 bin kişi yer alıyor. Axie Infinity içinde şimdiye kadar 4,88 milyon alım satım işlemi gerçekleşmiş durumda. Oyunda NFT'ler için harcanan ortalama işlem fiyatı ise 420 dolar. Sahip olduğu iş modeliyle kendi ekonomisini yaratmayı başaran oyunda hem geliştirici Sky Mavis hem de oyuncular gelir elde etmiş oluyor.Mayıs 2021 itibariyle en pahalı NFT koleksiyonu olma unvanını taşıyan platformda Rest of World'ün ağustos ayındaki yayımladığı verilere göre, günümüzün Axie oyuncularının %40'ı Filipinler'de yaşıyor. Ekonomik fırsatlar sunan oyunda pasif gelir elde eden oyuncuların vergi ödemeleri için ülkenin İç Gelir Bürosu bile yeni yöntemler arayışında.Sky Mavis, oyuncularının %25'inin daha önce hiç banka hesabına sahip olmadığını, yani Axie cüzdanlarının erişebildikleri ilk finansal hizmetler olduğunu belirtmiş ve hatta Filipinler'deki bazı yerlerde insanların kiralarını oyunun SLP jetonlarıyla ödediğini açıklamıştı. Bu, Axie'nin toplam işlem hacminin şimdi 2,4 milyar doları nasıl aştığını açıklamaya yardımcı oluyor.<img src="https://images.aposto.com/2021/9/4/1634203078645.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.79" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Messari üzerinden<h2 fr-original-style="text-align: left;" style="text-align: left; margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Oyunun geleceği</h2>Sky Mavis'in kurucu ortağı ve COO'su Aleksander Larsen, Axie'nin diğer kripto projelerinden çok daha hızlı büyümesini oyunculara oynamak için iyi bir parasal neden vermelerine bağlıyor. Oyunun vizyonunu benimseyen insan sayısının her geçen gün arttığını söyleyen Larsen, Ethereum'un temel yapısını kullanmalarıyla ödeme işlemlerinin normale kıyasla daha hızlı ve ucuz olduğunu belirtiyor.&nbsp;Öte yandan Axie oynamak oldukça zahmetli bir iş. Şirketin çevrim içi kılavuzunda açıklanan sekiz adımlı süreci bitirmek ve iki kripto cüzdanı indirmeyi içeriyor. Ayrıca Rest of World, oyunu satın almanın şu anda yaklaşık 1,500 dolara mal olduğunu tahmin ediyor. Peşin maliyetin çok fazla olduğunu kabul eden Larsen, oyunu "bir adaya yüzmeye" benzeterek "Axie orada tamamen izole - oraya ulaşmak için tüm bu zor şeyleri yapmak zorundasın" dedi. Yine de insanların bunu yapmaya istekli olduğunu söyleyen Larsen, Axie'nin en azından teorik olarak Google Play Store'da veya Apple'ın App Store'unda yer alabileceği ücretsiz bir sürümü üzerinde çalıştıklarını söyledi. Larsen, oyunun gelecekteki bir versiyonunda, tek bir tıklama ile blok zinciri varlıklarınızı elde edebileceğinizi ve oynamaya başlayabileceğinizi umuyor.

Axie Infinity ile ilgili hikayeler