<p fr-original-style="" style="margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;">Pandemiden önce hayal edemediğimiz “evden çalışma” kavramı, pandemide en hızlı şekilde içselleştirdiğimiz kavram oldu. Yaşam biçimimizi değiştiren bu kavram, bazı şirketlere müşteri tabanını hızla büyütme ve dünyanın en büyük şirketleri arasına girme imkânı sağladı. Biz de bu yazıda evden çalışma modeline geçilmesinden fayda sağlayan şirketlere odaklanmak ve bu şirketlerin normalleşmeden nasıl etkilendiklerini kısaca tartışmak istiyoruz.</p><h3 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;"><strong fr-original-style="" style="font-weight: 700; box-sizing: border-box;">Hangi şirketler?</strong></h3><p fr-original-style="" style="margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;">“Evde kalma” zorunluluğundan fayda sağlayan şirket sayısı oldukça fazla olsa da “evden çalışma” kavramından fayda sağlayan şirketleri belirlemek çok daha kolay. Bu şirketler arasında çevrim içi toplantıların vazgeçilmezi Zoom, dijital imza atmayı sağlayan Docusign, uzaktan ekip çalışmasını kolaylaştıran Slack ve iş yeri güvenliğini (uzaktan çalışma senaryosunda siber güvenlik) sağlayan Crowdstrike gibi şirketler yer alıyor. Kısaca bu şirketlerin pandemiden önce, pandemi döneminde ve şimdi nerede olduğuna bakacak olursak:</p><h3 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;"><strong fr-original-style="" style="font-weight: 700; box-sizing: border-box;">Zoom</strong></h3><ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">2020’de halka arz olan Zoom’un pandeminin ilk yılında (2020 yıl sonu bilançosuna göre) 10’dan fazla çalışana sahip müşteri sayısı %470 artışla 467 bin 100’e yükselirken, gelirleri %326 artışla 2,6 milyar dolara ulaştı.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Normalleşmenin etkisiyle 2021’de yalnızca %9 müşteri büyümesi sağlayan şirketin müşteri sayısı 509 bin 800’e ulaştı, gelirleri ise %55 artışla 4 milyar doların biraz üzerinde gerçekleşti.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">2020 başında 68,04 dolar olan hisse fiyatı, 2020 sonunda 337,32 dolara ulaştı (+%395). 2021 sonunda 183,91 dolara gerileyen hisse (yıllık bazda -%45,48) bugün 108,98 dolardan işlem görüyor. Böylelikle Zoom hisseleri, 2020 başından bu yana %60 değer kazanmış oldu.</li></ul><h3 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;"><strong fr-original-style="" style="font-weight: 700; box-sizing: border-box;">Docusign&nbsp;</strong></h3><ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">2003’te kurulan ve 2019’da halka arz olan Docusign’ın pandemiyle birlikte müşteri sayısı 500 binden 890 bine yükselirken gelirleri, yıllık bazda %49 artışla 1,5 milyar dolara ulaştı.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Normalleşme sürecinde şirketin müşteri sayısı, 1 milyonun üzerine çıktı, gelirleri ise %45 artışla 2,1 milyar dolar olarak gerçekleşti.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">2020 başında 74,11 dolar olan hisse fiyatı, 2020 sonunda 222,30 dolara ulaştı (+%200). 2021 sonunda 152,31 dolara gerileyen hisse (yıllık bazda -%31.48), bugün 88,51 dolardan işlem görüyor. Böylelikle Docusign hisseleri, 2020 başından bu yana %19,43 değer kazanmış oldu.</li></ul><h3 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;"><strong fr-original-style="" style="font-weight: 700; box-sizing: border-box;">Slack</strong></h3><ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">2019’da halka arz olan ve 21 Temmuz 2021’de Salesforce tarafından 27,7 milyar dolar karşılığında satın alınan Slack’in pandemiyle birlikte ücretli üyeliğe sahip müşteri sayısı %42 artışla 156 bine ulaştı, şirketin gelirleri yıllık bazda %43 artışla 902,6 milyon dolar olarak gerçekleşti.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">2020 başlangıcında 22,48 dolar olan Slack hisseleri, 2020 sonunda %87,90 değer kazanarak 42,24 dolara ulaşmıştı. 21 Temmuz 2021’de Salesforce, hisse başına yaklaşık 45,86 dolar ödeyerek Slack’i %38 prim ile satın aldı.</li></ul><h3 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;"><strong fr-original-style="" style="font-weight: 700; box-sizing: border-box;">Crowdstrike</strong></h3><ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Bulut çalışma sistemlerinin güvenliği üzerine hizmet veren ve 2019’da halka arz olan Crowdstrike’ın pandeminin etkisiyle abone sayısı %82 artışla 9 bin 896’ya ulaştı, gelirleri %74 büyüyerek 874,4 milyon dolar olarak gerçekleşti.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Normalleşme sürecinde şirket, abone sayısını %65 artırarak 16 bin 325’e yükseltti, gelirleri ise %66 büyüyerek 1,45 milyar dolar olarak gerçekleşti.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">2020 başında 49,87 dolar olan hisse fiyatı, 2020 sonunda 211,82 dolara ulaştı (+%324,74). 2021 sonunda 204,75 dolara gerileyen hisse (yıllık bazda -%3.34), bugün $200.39’dan işlem görüyor. Böylelikle Crowdstrike hisseleri, 2020 başından bu yana %301,82 değer kazanmış oldu.</li></ul><h3 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;"><strong fr-original-style="" style="font-weight: 700; box-sizing: border-box;">Rakamlar ne söylüyor?</strong></h3><p fr-original-style="" style="margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;">Finansallara göre, uzaktan veya evden çalışma konusunda kolaylıklar sağlayan tüm bu şirketler, pandemi döneminden olumlu etkilendi. Normalleşme sürecine geçildiğinde şirketler pandemiden sağladığı faydayı muhafaza etse de aynı büyüme momentumunu koruyamadı.</p><p fr-original-style="" style="margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;">Zoom, pandeminin hem kullanıcı sayısı hem de gelir bazında en çok fayda sağlayan şirketlerden biriydi ve normalleşmeden de kullanıcı sayısındaki büyüme anlamında en olumsuz etkilenen şirket oldu. Docusign da pandemi döneminde Zoom’a benzer şekilde oldukça güçlü bir performans gösterirken Slack görece zayıf kaldı. Slack, Microsoft (Teams) gibi güçlü bir rakip nedeniyle pandemi döneminde diğer “evden çalışma” şirketlerine benzer bir prim yapamadı ve günün sonunda Salesforce tarafından satın alındı. Crowdstrike ise Rusya-Ukrayna krizi ile yeni bir hikâye yaratmayı başardı ve artan siber güvenlik farkındalığı sayesinde normalleşme sürecinde de gücünü korudu.</p><p fr-original-style="" style="margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;">Dikkat çeken bir nokta, tüm şirketlerin kullanıcı sayısındaki artış ivme kaybetse de çift haneli gelir büyümelerini korumaları oldu. Bunu da şirketlerin fiyatlama gücüne ve alt segmentlerden elde ettikleri gelirlere bağlamak mümkün gözüküyor. Piyasa fiyatlamasına bakıldığında, 2021’de Crowdstrike hariç her şirketin hissesi normalleşme nedeniyle yatırımcıların ilgisini kaybetti. Diğer yandan 2020 başlangıcıyla kıyaslandığında tüm hisseler çift haneli kazanç sağladı. Özetle her şirket genel anlamda benzer finansal performans sergilese de farklı alt dinamikler nedeniyle birbirinden ayrıştı.</p><p fr-original-style="" style="margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;">2021’de başlayan normalleşme sürecinin etkilerini 2022’de de hissediyoruz. Bu ortamda uzaktan çalışma temasına hizmet eden şirketlerin performansını belirleyecek olan kriter kullanıcı/abone rakamlarını nasıl muhafaza edecekleri olacak. Hibrit ve kalıcı uzaktan çalışmanın yukarıda konuştuğumuz şirketlerin kullanıcı tabanını ve gelirlerini desteklemeye devam edeceğini söyleyebiliriz; ancak hisselerin ne zaman yeniden yatırımcıların ilgisini çekeceği merak konusu. Piyasa oyuncularının güçlü bir bilanço gibi pozitif bir katalizöre ihtiyacı varmış gibi görünüyor.</p>

Pareto

Uzaktan çalışmanın kazananları, ofise dönüşün kaybedenleri mi oldu? Uzaktan çalışma modeline geçilmesinden fayda sağlayan şirketler normalleşmeden nasıl etkilendi?

Docusign ile ilgili hikayeler