Modern hayatın cilvesi mi yoksa yaşadığımız coğrafyanın bizi yeterince acı ve karamsarlığa doyurmasından mı bilinmez fakat gördüğümüz her şeyde bir fayda, belki de neşe arıyoruz.Elli yılı aşkın süredir üretmeye devam eden Neş'e Erdok’un resimleri ise bunları vermiyor. Sanatçının resimleri, gerçek hayatın bir aynası ya da yaşamı kayıt altına alan bir günce gibi. Erdok da Kültigin Kağan Akbulut'a 2018’de, Artam dergisi için verdiği röportajda, “Benim resimlerimi bir çeşit günlük gibi sayabilirsiniz” diyerek anlatıyor bu durumu.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Neş'e'nin karamsarlığı</h2>Erdok’un resimlerini görenler, benzer hislerle bakar çalışmalarına. Sanatçının resimlerinde yorgun, suskun, hüzünlü yüzler görürüz. Aslında yaşamın izleridir bunlar. Erdok'un karakterlerinin yüzlerindeki ifadeler birbirine benzer görünse de dikkatli bakanlar için her birinin acısı farklıdır. Tam da bu nedenle işlerinin, izleyicileri karamsarlığa ittiğini söyleyebiliriz. Ancak bu bildiğimiz türden bir karamsarlık değil. En azından Neş'e Erdok öyle görmüyor:<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(0, 0, 255); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(0, 0, 255); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">“Karamsarlık var ama karanlığın içine düşmüş bir ışığın karamsarlığıdır. Kendine rağmen bir karamsarlıktır. 'Ben buradayım, beni aşın, benim öteme geçin' der gibidir. Mesela bazı resimlerim var, ‘Gölköy’ diye, deniz kıyısında. Onları çok mutlu sanıyorlar ama aslında dikkat ederseniz öyle değil. Biraz hayata böyle baktığım için resimlerimde öyle.”</blockquote>Sanatçının, Yapı Kredi bomontiada'da izleyicilerle buluşan sergisi, son iki yılda yaptığı&nbsp;eserlerden oluşuyor. Biraz hafızanızı zorlayıp son birkaç yılı düşünün. Depremler, burnumuzun dibindeki savaşlar ve göçler aklınıza gelecektir hemen. Erdok'un resimleri de bu temalar etrafında dönüyor.&nbsp;Sergiye tekrar döneceğiz. Ancak resimleriyle hayatın güncesini tutan, “Resim yapmak benim için varlık sorunuydu” diyen Erdok'un hayat mücadelesine değinelim biraz.Erdok’un hikayesi, 1940’ta Üsküdar’da başlıyor. Hem annesi hem de babası Üsküp’ün köklü ailelerinden. Asker babası vesilesiyle farklı kentler arasında mekik dokumuş. İlkokula başladığı Ankara, aslında resme duyduğu ilginin de ortaya çıktığı yer olmuş. Kızılay Meydanı’ndaki bir pastanenin duvarındaki mitoloji konulu bir resmi gören küçük Neş’e, kalbinden vurulmuş adeta. Sık sık gidip o resme bakmış.Zaman akmış, Erdok ve ailesinin yolu farklı şehirlerden geçmiş. Ailesi başta çok istemese de geçirdiği bir hastalıktan sonra kendini fazla yormaması için resim eğitimi almasına izin vermiş. Erdok için istikamet İstanbul Devlet Güzel Sanatlar Akademisi, resim bölümü olmuş.Akademi’de, Erzincan yıllarında Cumhuriyet gazetesindeki yazıları ve yazıya eşlik eden resimlerinden etkilendiği Bedri Rahmi Eyüboğlu’nun atölyesini tercih etmiş Erdok. Fakat kaderin cilvesi, Bedri Rahmi, o yıl Amerika’ya gittiği için Neşet Günal’ın öğrencisi olmuş. Zira Eyüboğlu’nun yerine Günal derslere giriyor o dönem. Mezuniyetine kısa süre kala Bedri Rahmi geri döndüğü için onun atölyesinden mezun olsa da Erdok'u yetiştiren esas isim Neşet Günal’dı. 1963’te bu atölyeden mezun olmuş Neşe Erdok. Figür resmindeki ustalığında İDGSA’daki hocası Neşet Günal’ın etkisini anmamak haksızlık olur.1964’te Devlet Resim Heykel Sergisi’ne katılıyor Erdok. Jürinin beğendiği resmi devlet tarafından satın alınıyor. Sonra İspanya… 65’te devlet bursuyla İspanya’ya gidiyor. Erdok, burada geçirdiği günlerin kendisini çok etkilediğini şöyle anlatıyor:<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(0, 0, 255); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(0, 0, 255); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">"İspanya’dan çok etkilendim ben. Biraz bize benzeyen, heyecanlı, dramatik bir hayat anlayışı olan insanlar. Ressamları da öyle. Ve İspanyol ressamları iyi yağlıboyacıdır."</blockquote>Burs bitince 1966’da Türkiye’ye dönme vakti de geliyor. Sanatçının rotası bu kez Paris olacak. 1967 yılında Millî Eğitim Bakanlığı tarafından Devlet Güzel Sanatlar Akademisi'ne öğretim üyesi yetiştirmek üzere açılan bir bursu kazanıyor. Ancak bir kere daha ailesinden vize almakta zorlanıyor. Devreye bu kez hayatı boyunca kendisini etkileyen abisi giriyor, ailesini ikna ediyor. 1967-72 arası Paris'e giden Erdok, bu şehirde kültür ve sanat atmosferinden besleniyor. Defalarca kez ev değiştirmesi, küçücük odalarda kalması bile onu yıldırmıyor. Kendisine çok şey katan bu kentte de sınırlarını zorluyor, 68 hareketinin alevlendiği yıllarda protestolara da katılıyor.&nbsp;<img src="https://images.aposto.com/2025/1/4/1740068175065.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="0.77" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Neş’e Erdok, Göç, 2024Takvimler 1972'yi gösterirken Erdok için "yuvaya" dönüş vakti geliyor. 1972’de Akademi’ye dönüyor, hocası Neşet Günal’ın asistanı oluyor. Sonrası öğretim üyeliği, Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi İstanbul Devlet Resim Heykel Müzesi, İstanbul Modern, Norton Simon Müzesi’nin de aralarında bulunduğu, yurt içi ve yurt dışında çeşitli müze ve koleksiyonlarda sergilenen eserleri...<img src="https://images.aposto.com/2025/1/4/1740068263510.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="0.82" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Neş’e Erdok, Papagan Jean Pierre, 2023.Başlarken demiştik, Erdok'un resimleri hayattan beslenir, karamsarlık da vardır diye. Bu karamsarlığın birçok nedeni var elbette. Toplumsal sorunlar, dünya hâlleri... Ve tabii Erdok'un kayıpları... Abisi Saydam Erdok sıkıyönetim savcısıdır. O karanlık günlerde Abi Erdok'un evi aranıyor, bu süreçte Saydam Erdok kanser olduğunu öğreniyor ve 1980’de hayata veda ediyor. Abisini kaybetmek Neş’e Erdok için yakıcı oluyor, bu acıyı hiçbir zaman unutamıyor:&nbsp;<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(0, 0, 255); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(0, 0, 255); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">“Çok örken ölümü düşünmeye başladım. Beni karamsar yapan bir şeydi bu.”</blockquote>12 Eylül karanlığında ustası Neşet Günal, YÖK’e tepki olarak istifa ediyor ve Erdok, Mihri Müşfik’ten yıllar sonra Akademi’de atölye hocalığı yapan ikinci kadın ressam oluyor. Bir yandan da sergileri devam ediyor.95’te bir müzayedede, Erdok’un Ankara Garı’nda Sabah adlı eseri çağdaşı ressamlar arasında rekor fiyata, 1 milyar 400 milyona satılır. Bu rekor satışın ardından Erdok resimlerine ilgi hiç olmadığı kadar artar. O artık Türkiye’nin önemli ressamlarından biridir. 97'de kanser olduğunu öğrenir, zor günler geçirir. Yaşadıklarını her zaman yaptığı gibi tuvaline aktarır.<img src="https://images.aposto.com/2025/1/4/1740068315820.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="0.75" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Neş'e Erdok, 2024Kariyerine ödüller, rekor satışlar, sergiler sığdıran Erdok, bugün 85 yaşında resim yapmaya devam ediyor. Son sergisinde de izleyicileri, Nâzım Hikmet'in "Ve ben neden bahar geldi de hâlâ muşambası kopuk kara bir koltuk gibi oturmaktayım?" dizelerinin yanına yerleştirilen Yalnızlık&nbsp;(2024) isimli bir portre karşılıyor. Bu giriş, sergideki diğer eserlerin temalarından farklı olsa da Erdok'un karamsarlığına konuk olacağımıza dair bir ipucu aslında.Sanatçı, 8 Mart'a dek ziyaret edilebilecek sergide, Filistin'deki kıyımdan, ülkemizde yaraları sarılmaya devam eden depremden, açlıktan, göçlerden beslenen işlerini izleyiciyle buluşturuyor. Neş'e Erdok'un alamet-i farikası da bu zaten. O, ister karamsarlık deyin isterse yaşamın kaydını tutuyor deyin, resimleriyle bizi, bize anlatıyor.Sözü bu meşhur karamsarlık mevzusuyla bitirelim. Erdok, bir söyleşisinde bir koleksiyonerin “Daha mutlu resimler yap, daha çok satın alalım” dediğini anlatmıştı. Kültür-sanat dünyasının biricik “Erkan Abisi”, kültür sanat editörü Erkan Aktuğ da bunu Erdok’a sormuştu. Buyrun Erdok’un cevabına:<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(0, 0, 255); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(0, 0, 255); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">"Daha kolay satın alınsın ya da insanın içini açan resimler yapayım derdim hiçbir zaman olmadı. Bir de düşünürüm, ‘Mutluluk nedir?’ diye."</blockquote>Sonra da eklemişti:&nbsp;“Mutlu insan resim yapmaz, yaşar.”&nbsp;Not almalı:&nbsp;Neş'e Erdok'un son iki yıl içerisinde ürettiği yapıtlardan oluşan 37. kişisel sergisi, 8 Mart’a dek görülebilecek.

Aposto Sanat

Figüratif resmin öncü isimlerinden Neş'e Erdok, son dönem eserleriyle Yapı Kredi bomontiada'da. “Resim yapmak benim için varlık sorunuydu” diyen Erdok'un varlık mücadelesinin son ürünü olan yeni sergisini keşifteyiz.

Neş'e ile ilgili hikayeler