Duende

Güney Kore; kültürünü en iyi pazarlayan ülkelerden biri olarak sineması, dizileri, mutfağı ve müziğiyle son yıllarda yükselişte. Ülkenin en ünlü K-pop kadın grubu Blackpink üyesi Rosé de solo kariyerinin ilk teklisi APT. ile şu an sosyal medyada fırtınalar estiriyor ve viral oldu bile. Peki, şarkının popüler olmasının ardında hangi dinamikler yatıyor?

Yeni viral alarmı: Rosé'den APT.

<h2>Küresel Konfeksiyon: Zincir Kırıldı</h2>Vorga Canİstanbul sakinlerinin hafta sonları uğrak noktası olan Bağdat Caddesi geçtiğimiz pazar sabahı oldukça sakindi. Semtin sesi aksettiren sokaklarında kepenk kapatmış butikler hemen göze çarpıyordu. Mega şehirleri hayalet şehirlere dönüştüren koşullarda satış yapmak mümkün değil. Hazır giyim markalarının birbiri ardına sipariş iptal etmesi de <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://www.theguardian.com/global-development/2020/apr/02/fashion-brands-cancellations-of-24bn-orders-catastrophic-for-bangladesh">düşen talebin</a> bir yansıması. Geçtiğimiz aylarda giyim endüstrisinin hammadde tedarikçisi Çin’in <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://qz.com/1809436/coronavirus-is-hobbling-factories-in-cambodia-vietnam-myanmar/">denklemden</a> çıkmasıyla zora giren konfeksiyon sanayisi, bugünlerde tümüyle darboğazda. Küresel şoklara karşı savunmasız, insan emeğinin ucuz olduğu ülkelerde ise milyonlarca hazır giyim işcisinin geçim kaynakları <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://www.forbes.com/sites/brookerobertsislam/2020/03/30/the-true-cost-of-brands-not-paying-for-orders-during-the-covid-19-crisis/#273ccd925ccc">pamuk ipliğine</a> bağlı…&nbsp;<ul><li>Markalar: Zara, Massimo Dutti ve Bershka'nın çatı şirketi Inditex, dünya çapında&nbsp;3.785 mağazasını kapatmıştı. 4 bine yakın mağaza kapayan İsveç merkezli H&amp;M ise martta satışların %46 düştüğünü <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://www.nytimes.com/reuters/2020/04/03/business/03reuters-health-coronavirus-inditex-exclusive.html">açıklamıştı</a>. Yeni siparişleri geçici olarak askıya alan firmanın son zamanlarda verilen siparişlerde azaltmaya gitme ihtimali <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://finance.yahoo.com/news/coronavirus-threatens-livelihoods-garment-workers-180949871.html">bulunuyor</a>. Avrupa çapında mağazalaşmış Primark ve Birleşik Krallık merkezli perakendecisi Peacocks Stores da tüm siparişlerini askıya aldı veya <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="http://www.apple.com">iptal etti.</a> &nbsp;</li><li>Bangladeş: Ülke ihracatının %84’ünü oluşturan hazır giyim sektörü, pandemi krizi başladığından bu yana iptal olan siparişlerden 2,8 milyar dolar zarar etti. Pensilvanya Eyalet Üniversitesi imzalı bir <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="http://www.workersrights.org/wp-content/uploads/2020/03/Abandoned-Penn-State-WRC-Report-March-27-2020.pdf">raporda</a> 1 milyondan fazla sektör çalışanının işinden olduğu belirtiliyor. Markaların iptalleri ile karşı karşıya kalan bazı tedarikçiler, yıl başında anlaştıkları sipariş miktarının beşte biri ile yetinmeye <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://www.nytimes.com/2020/03/31/fashion/coronavirus-bangladesh.html">çalışıyor.</a> &nbsp;</li><li>Vietnam: Dünyanın tekstil ihracatçılarından Vietnam'ın satışları ocak ve şubat aylarında %1,7 <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://theaseanpost.com/article/garment-industry-hit-hard-covid-19">azaldı.</a> 39 milyar dolarlık hazır giyim <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://www.fibre2fashion.com/news/apparel-news/vietnamese-garment-sector-s-export-revenue-39-bn-in-2019-254602-newsdetails.htm">sektörü</a> ülkenin en önemli üçüncü ihracat kalemi. 1,6 milyondan fazla kişinin istihdam edildiği sektörün, düşen talep karşısında yarım milyar dolar civarında <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://theaseanpost.com/article/garment-industry-hit-hard-covid-19">yara alması</a> bekleniyor. &nbsp;</li><li>Kamboçya: Hazır giyim ve ayakkabı ihracatı GSYİH’nin beşte ikisini oluşturuyor.&nbsp;Ülkenin 800 binden fazla insanı istihdam eden konfeksiyon sektöründe&nbsp;200 fabrika şimdiden kapanma tehlikesi ile karşı karşıya. 160 bin işçiyi tehdit eden <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://asia.nikkei.com/Spotlight/Coronavirus/Cambodia-s-garment-industry-hangs-by-a-thread">koşullar</a> karşısında ülke yönetimi&nbsp;bir dizi önlem aldı. Bu süreçte işsiz kalan vatandaşlar 6 ay boyunca asgari ücretin %60’ına karşılık gelen bir işsizlik maaşı <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://asiatimes.com/2020/03/as-virus-hits-cambodias-economy-the-debts-grow/">alacak.</a> &nbsp;</li><li>Myanmar: Listedeki diğer ülkelerde kıyasla daha küçük bir giyim sektörüne sahip olan Myanmar'da geçtiğimiz haftalarda 20 bin kişi işsiz kaldı. İnsan Hakları İzleme Örgütü'ne göre bu ayın ikinci haftasına kadar 70 bin kişi daha işsiz <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://www.hrw.org/news/2020/04/01/brands-abandon-asia-workers-pandemic">kalabilir</a>. Fabrikaların kapanması ülkede <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://www.mmtimes.com/news/more-woes-myanmar-garment-industry-eu-cancels-orders.html">protestolara</a> sebep olurken esas kötü haber Çin'den hammadde temininin yeniden başlamasıyla geldi. Avrupa Birliği'nin geçtiğimiz hafta giysi ithalatını durdurmasıyla Myanmar'daki konfeksiyoncular, Çin'den gelen kumaşlar ile <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://www.mmtimes.com/news/more-woes-myanmar-garment-industry-eu-cancels-orders.html">baş başa</a> kaldılar.</li></ul>

Pensilvanya Eyalet Üniversitesi ile ilgili hikayeler