Öncelikle karpuz kelimesinin Türkçeye gelişinden bir ısırık alalım. İlk adımda Farsça χarbūz خربزه&nbsp;kelimesinden alındığı kabul görmektedir. Ancak Farsçadaki bu kelime her türlü kavun için kullanılan bir <a fr-original-style="" href="https://www.nisanyansozluk.com/kelime/karpuz" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">kelimedir</a>.Bu bizi şaşırtmamalı, şayet taksonomik olarak iki meyve de kabakgiller familyasının bir üyesi olarak kardeştirler. İlgilenenler için, salatalık, balkabağı, su kabağı, karpuz, ve kavun, hep birlikte kabak sayılmaktadırlar.Farsça χarbūz kelimesinin Sanskritçe&nbsp;kharbūja&nbsp;खर्बूज ve tarambūja&nbsp;तरम्बुज kelimelerinden mi geldiği, yoksa Farsçadan Sanskritçeye mi geçtiğine dair görüş birliği <a fr-original-style="" href="https://sozluk.gov.tr/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">yoktur</a>. Yine de bir Hint-Aryan bağlantısı ortadadır.Balkan dillerine karpuz kelimesi Türkçeden geçmiş - Bulgarca karpúz; Sırpça kàrpuz – Rusçaya ise Türkçe veya Farsça yoluyla arbuz olarak aktarılmıştır.Öte yandan birçok kaynak da Farsça kelimenin Yunanca karpós καρπός&nbsp;kelimesinden gelmiş olabileceğine işaret <a fr-original-style="" href="https://en.wiktionary.org/wiki/karpuz" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">etmekte</a>. Meyvenin kendisinin de ilk olarak Mısır üzerinden İran bölgesine yayıldığına rivayet edilmekte. Böylelikle Hint-Aryan bağlantımız geniş bir Hint-Avrupa dilleri bağlantısına dönüşüyor.<img src="https://images.aposto.com/2022/7/2/1660036092101.png" style="display: block; float: none; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="1.95" width="550" fr-original-style="display: block; float: none; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">İlginç olan, Yunanca&nbsp;karpós kelimesinin sadece “meyve” anlamına gelmesidir. İşte bu, kelimenin nihai köküne dair bir kapı aralamaktadır. Latince “hasat etmek, toplamak” anlamına gelen carpo ifadesini karşılaştıralım.Bu yolla karpuz kelimesinin kökü Ön-Hint-Avrupa dilinde *kerp- “hasat etmek, toplamak” olarak geri <a fr-original-style="" href="https://en.wiktionary.org/wiki/%CE%BA%CE%B1%CF%81%CF%80%CF%8C%CF%82#Ancient_Greek" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">türetilmiştir</a>. Hatta burada Türkçe köklü bir kelime ile ilginç bir paralel kurabiliriz: kırp(mak).Yani karpuz, bir “meyve” anlamında “kırpılan, hasat edilen şey” olarak da karşımıza çıkıyor. Daha da etkileyici olan kısmı ise, ne kadar fazla kelimenin bu Ön-Hint-Avrupa dili *kerp kökünden geldiğidir.*kerp&nbsp;kökünden gelen Ön-Cermen dili *harb&nbsp;ve&nbsp;*harbistaz,&nbsp;“meyve toplama, hasat etme” anlamını genişleterek “hasat zamanı” anlamıyla sonbahar mevsimine eşdeğer olarak kullanmaya başlamış.Bu <a fr-original-style="" href="https://en.wiktionary.org/wiki/Reconstruction:Proto-Germanic/harbistaz" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">terimden </a>“hasat” anlamında türeyen İngilizce harvest, ve “sonbahar” anlamında türeyen ise: Almanca Herbst, Felemenkçe herfst, İzlandaca haust, İsveççe höst, Danca ve Norveççe høst&nbsp;kelimeleridir.Aynı zamanda Arnavutça kërpudhë “mantar” kelimesinin de aynı Ön-Hint-Avrupa&nbsp;kökünden geldiği <a fr-original-style="" href="https://en.wiktionary.org/wiki/Reconstruction:Proto-Indo-European/kerp-" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">söylenebilir</a>.Türkçede kar-buz&nbsp;şeklinde bir köken aramak, gerçekçiliğin dışına <a fr-original-style="" href="https://www.nisanyansozluk.com/kelime/karpuz" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">çıkmakta</a>. Ermenice ձմերուկ "karpuz" -ձմեռ "kış" veya Gürcüce საზამთრო "karpuz" - ზამთარი "kış" ilişkileri çok daha olası bir şekilde “sonbahar” anlamlarının genişlemesi ile açıklanabilir. Bu köşemiz çok daha uzamadan bu noktada kırpalım. Bu haftanın meyvesi, yani karpuzu olan yazımız bu şekilde tüketilmeye hazır bulunsun...<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Kelime Köşesi'nden Ata LeblebiciTwitter'da <a fr-original-style="" href="https://twitter.com/KelimeKosesi" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">@KelimeKosesi</a>

kabakgiller ile ilgili hikayeler