<h3 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;"><a fr-original-style="" href="https://public.wmo.int/en/media/press-release/weather-related-disasters-increase-over-past-50-years-causing-more-damage-fewer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; text-decoration-skip: objects; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Son 50 yılda hava durumu ile ilgili felaketlerin sayısı beş kat arttı</a></h3>Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO), son 50 yılda&nbsp;hava, iklim ve su ile ilgili aşırı olaylardan kaynaklanan ölümleri ve ekonomik kayıpları ele alan yeni bir&nbsp;<a fr-original-style="" href="https://public.wmo.int/en/media/press-release/weather-related-disasters-increase-over-past-50-years-causing-more-damage-fewer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; text-decoration-skip: objects; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">rapor</a> yayımladı.&nbsp;1970’ten bu yana yaşanmış 11 binden fazla felaketin değerlendirildiği raporda öne çıkan önemli bulgulardan bazıları şu şekilde:<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">1970-2019 arasında hava durumu ile ilgili felaketlerin sayısı beş kat arttı. Toplamda iki milyondan fazla kişi hayatını kaybetti, 3 trilyon 64 milyar dolar tutarında ekonomik kayıp gerçekleşti.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Gerçekleşen ölümlerin yüzde 91'den fazlası gelişmekte olan ülkelerde meydana geldi.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">50 yıllık süreçte her gün ortalama 202 milyon dolar hasar meydana geldi, 115 kişi hayatını kaybetti.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">1970’li yıllarda günlük ortalama 49 milyon dolar olan ekonomik kayıp, 2010-2019 arasında 7 kat artarak 383 milyon dolar seviyesine yükseldi.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Felaketler arasında en büyük ekonomik kayba fırtınalar yol açtı. 50 yılda toplam 521 milyarlık hasarla birinci sırada olan fırtınaları, 115 milyar dolarlık hasar ile seller takip etti.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">En çok insan ölümüne sebep olan felaketler listesinde ilk sırada 650 bin kişi ile kuraklık yer aldı, ardından 577 bin kişi ile fırtınalar geldi. 50 yılda, seller yüzünden 59 bine yakın kişi, sıcaklıklar yüzünden ise 56 bine yakın kişi hayatını kaybetti.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Günlük ekonomik kayıplardaki artışın aksine günlük ölümlerde azalma gerçekleşti. 1970’li ve 1980’li yıllarda ortalama 170 olan can kaybı, 2010’lu yıllarda 40’a kadar geriledi.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Dünya genelinde felaketlerin yüzde 44’ünü seller oluştururken yüzde 17’lik kısımda fırtınalar yer aldı.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Avrupa genelinde 50 yılda gerçekleşmiş olan 2 bine yakın felaket toplamda 160 bine yakın kişinin ölümüne yol açtı. En yaygın olarak seller ve fırtınalar görülmüş olsa da yaşanan can kayıplarının yüzde 93’ü ekstrem sıcaklıklar&nbsp; yüzünden gerçekleşti.&nbsp;</li></ul><h3 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;"><a fr-original-style="" href="https://phys.org/news/2021-08-petrol-gas-century.html" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; text-decoration-skip: objects; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Kurşunlu benzin kullanımı dünyada tamamen sona erdi</a></h3>Birleşmiş Milletler Çevre Programı (UNEP), Cezayir’de yasaklanması ile beraber&nbsp;kurşunlu benzin kullanımının dünyada tamamen sona erdiğini duyurdu. Yapılan açıklamaya göre, bu durum yılda 1,2 milyondan fazla erken ölümü önleyecek ve dünya ekonomilerine yılda 2,4 trilyon doların üzerinde tasarruf sağlayacak.Kurşunlu benzinin sağlık üzerinde oluşturduğu riskler, 1924 gibi çok erken bir tarihte ortaya çıkmıştı. Buna rağmen, 1970'lere kadar dünya genelinde satılan benzinin neredeyse tamamı kurşun içeriyordu. 2002'de kurşunlu benzine karşı kampanya başlatıldığında, ABD, Çin ve Hindistan dahil olmak üzere birçok büyük ekonomiye sahip ülke kurşunlu benzin kullanımını bırakmıştı; ancak Türkiye’nin de dahil olduğu 100'den fazla ülkede hala kurşunlu benzin kullanıyordu.&nbsp;Merkezi Nairobi'de bulunan UNEP yönetici direktörü Inger Andersen, "Kurşunlu benzin yasağının başarıyla uygulanması, küresel sağlık ve çevremiz için büyük bir kilometre taşıdır" dedi.<h3 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;"><a fr-original-style="" href="https://ekoiq.com/2021/08/27/hakkaride-20-bin-yillik-buzullar-eriyor/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; text-decoration-skip: objects; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Hakkari’de bulunan 20 bin yıllık buzullar eriyor</a></h3>4 bin 135 metrelik yüksekliğiyle Türkiye’nin Ağrı Dağı’ndan sonra ikinci yüksek doruğu olan Cilo Dağları’ndaki buzullar erimeye devam ediyor.&nbsp;Konuyla ilgili, “Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi’nden Yrd. Doç. Dr. Onur Şatır”, erimenin önceki yıllara göre çok daha hızlı olduğunu ve son 30 yılda buzulların yarısına yakın kısmının eridiğini; &nbsp;küresel olarak alınacak tedbirlerin yanında yerelde insanların bilinçlendirilmesinin gerektiğini; &nbsp;su kaynaklarının korunmasının önemli olduğunu ve &nbsp;vahşi sulamadan &nbsp;vazgeçilmesi zorunlu olduğunu belirtti.

Dünyahali

Haberler

Çok güzel bir tabirimiz var: “Ayağını yorganına göre uzatmak”. Bir bilim insan olarak boyumuzun ölçüsünü de yorganın uzunluğunu da biliyorum. Ayağımızın yorgana sığmayacağını her söylediğimde de aynı tepki ile karşılaşıyorum: “Hoca sen bu hayatın gerçeklerini bilmiyorsun”, ya da son sefer duyduğum gibi “Bomboş, gerçeklerden aşırı uzak taleplerde bulunuyorsun”. Size bir şey söyleyeyim mi? Ben size gerçekleri söylüyorum. Yorganın boyu belli, sizin boyunuz da belli, ben daha gece olmadan size, bu yorganı üzerinize örtecek olursanız ayaklarınızın açıkta kalacağını söylüyorum. Hatta ayağınızın açıkta kalmaması için yapmanız gerekenleri de anlatıyorum ama tepki ne yazık ki &nbsp;hep aynı.Bir güzel sözümüz daha var “dost acı söyler” diye. Şimdi beni lütfen dost olarak kabul edin ve söyleyeceklerime kulak verin. Belki bir kısmını başarmak sizi de aşabilir ama gene de “kulağınıza küpe olsun”:<ol fr-original-style="" style="margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Dünya’da çok fazla kişiyiz ve bu kadar kişi çok fazla kaynak tüketiyoruz. Ya kişi sayısını azaltmamız gerekiyor, ya da tüketim hızımızı. Bu şekilde devam edecek olursak önümüzdeki 50 sene içerisinde çoğu kaynağın sonuna geleceğiz ve bu en iyi ihtimalle sıkıntılar, kötü ihtimalde de savaşlara yol açacak. Petrol ve su bu kaynaklar içerisinde daha iyi bildiklerimiz ama fosfor ya da kurşun gibi adını duyduğumuz ama yaşadığımız hayatta ne derece kıymetli olduğunun farkına varmadığımız elementler de tükenmeye başlayacaklar.&nbsp;Tüketimi azaltmamız, yani küçülmemiz şart. Akşam olduğunda ayağımız yorgana sığmayacak.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">İstanbul gibi kısıtlı kaynaklarla, yanlış yerde, yanlış zamanda ve yanlış yapılmış şehirleri hızla terk etmemiz, ya da yıkıp baştan yapmamız gerekiyor. Yıkıp baştan yapmak ise rant amacıyla planlanan bir kentsel dönüşüm değil,&nbsp;sürdürülebilir bir şehir nasıl olması gerekiyorsa, o şekilde baştan yapmak.&nbsp;İstanbul bu haliyle sürdürülebilir değil, ne yaparsak yapalım sürdürülebilir de olmayacak. Bir de kısa süre içerisinde büyük bir deprem tehdidi ile karşı karşıyayız. Bu depremde ölü sayısı yüzbinlerle ölçülecek. Tüm altyapı çökecek, yardım ulaştırmak da mümkün olmayacak. Bu gerçeği ne kadar hızlı kabullenirsek, o derece hızla İstanbul’dan uzaklaşabiliriz. Ama her zamanki gibi alacağım cevap “bomboş, gerçeklerden aşırı uzak taleplerde bulunuyorsun”.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">İnsanlığın hızlı hareketliliğinin sonuna geldik.&nbsp;Artık hareket yavaşlamak zorunda.&nbsp;Yani, haftasonu Paris kaçamağı diye bir şey kalmamak zorunda. Eğer Paris’i görmek istiyorsanız, eskiden olduğu gibi ya Sirkeci’den trene bineceksiniz, ya da İzmir’den vapura. Uçakla dört kişilik bir ailenin Paris’e haftasonu için gidip gelmesi, o ailenin sene boyunca yaptığı diğer tüm karbondioksit salımlarına eşit etki yapıyor. Böyle devam edersek ne uçak kalacak elimizde, ne Paris, ne de üzerinde seyahat edilecek bir gezegen. Aynı şey araba için de geçerli. Araba sadece bizi toplu taşımaya götürüp getirmek için kullanılabilecek bir araç olarak kısıtlı biçimde kullanılabilecek.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Devletler sınırlarını kısıtlı olarak kaldırmak zorundalar.&nbsp;Bu herkes her yerde yaşayacak anlamına gelmiyor, ama sınırlar eğer bugün olduğu gibi kalırsa yakın gelecekten başlayarak yüz milyonlarca insan açlık ve susuzluk nedeniyle ölecek. Özellikle, Sibirya ve Kanada gibi nüfus yoğunluğu düşük olan bölgelere göç etmek isteyen insanlara engel olmak çok daha büyük kargaşaya neden olacaktır. Bu nedenle yasaklar ve duvarlarla insanları engellemek yerine bu gelişmenin düzenli biçimde oluşmasını sağlamak daha akılcı bir çözümdür.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">“Köylü milletin efendisidir” sözünü unutmamalıyız. Yakın zamanda gıda fiyatları öylesine yükselecek ki ancak kendini besleyebilen ülkeler bu kargaşadan kendisini sıyırabilecek. Bu nedenle de “benim kızım veya oğlum büyüyünce mühendis olacak” yerine “benim kızım veya oğlum büyüyünce çiftçi olacak söylemine hızla alışmak zorundayız.&nbsp;Akıllı ve onarıcı tarım uygulamaları gelecekte tek kurtuluşumuz olacak.&nbsp;Bilim ve teknolojinin yanında bolca işgücü ancak bize yetecek gıdayı yetiştirebilecek.</li></ol>Bu listeyi epeyce uzatabilirim ama siz ana fikrini anladınız. Günlük yaşam içerisinde koşuştururken bu gerçekleri düşünmeye fırsat bulamıyor olabilirsiniz, ama lütfen, en azından bilim insanları size bu gerçekleri hatırlattığında yorumunuz “bomboş, gerçeklerden aşırı uzak taleplerde bulunuyorsun” olmasın, çünkü şu anda bomboş, dünyanın gerçeklerinden aşırı uzak hayatlar yaşıyoruz ve bu hayat biçimimiz sürdürülebilir değil. Biz bir şekilde hayatımızı sürdürsek bile çocuklarımıza bırakacağımız yaşam, bizi hayır duası ile anacakları bir yaşam olmayacak ne yazık ki. &nbsp;

kurşu ile ilgili hikayeler