2021 bütçesi görüşmeleri ve “Millet Aç” tartışması

TBMM’de 2021 yılı için bütçe görüşmeleri devam ediyor. Bütçe görüşmelerini, belirlenen bütçeleri, tartışmaları Referandom ve Bütçene İyi Bak iş birliğiyle inceliyoruz.

• Bütçe görüşmeleri hükümetin halktan ne kadar vergi alacağını, bu vergileri nereye harcayacağını TBMM'deki temsilciler aracılığıyla halka sorduğu ve halkın onayını aldığı bir süreçtir. Tabii bu sürecin şeffaf ve anlaşılabilir bir şekilde yürütülmesi gerekir.
   
• 2021 bütçesinde kamu gelirleri 1 trilyon 101,1 milyar lira olarak belirlendi. Bunun 922,7 milyar lirası vergilerden karşılanacak. Bu vergiler;
   

- 265,5 milyar lira katma değer vergisi (KDV)

- 213,7 milyar lira özel tüketim vergisi (ÖTV)

- 195,3 milyar lira gelir vergisi

- 105,2 milyar lira kurumlar vergisi olarak sıralanıyor.

• Mevcut tabloda KDV ve ÖTV’nin vergi gelirlerinin yarısından fazlasını oluşturduğunu görüyoruz. Bu vergiler de herkesten gelir durumuna bakılmaksızın eşit şekilde alınan, vergi adaleti konusunda tartışmalar yaratan vergiler.
   
• Peki bakanlıklar bütçeyi nasıl paylaşacak? 2021 yılında en yüksek payı, 155 milyar liralık bütçesiyle toplam bütçenin %11,5’ini alan Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı alıyor. Bunu 146,9 milyar lira ve toplam bütçenin %10,91’ine denk gelen payıyla Millî Eğitim Bakanlığı, 77,6 milyar lira ve toplam bütçenin %5,76’sı ile Sağlık Bakanlığı, ardından da 61,4 milyar liralık bütçesi ve toplam bütçenin %4,56’sını oluşturan payıyla Millî Savunma Bakanlığı takip ediyor.
   
• Bunların yanında;
   

- Tarım ve Orman Bakanlığı’na 51,5 milyar lira (toplam bütçenin %3,8’i)

- Adalet Bakanlığı’na 23,9 milyar lira (toplam bütçenin %1,78’i)

- Gençlik ve Spor Bakanlığı’na 22,8 milyar lira (toplam bütçenin %1,69’u)

- Diyanet İşleri Başkanlığı’na 12,9 milyar lira toplam bütçenin %0,96’sı)

- Kültür ve Turizm Bakanlığı’na 6 milyar lira (toplam bütçenin %0,44’ü)

- Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’na 3,3 milyar lira (toplam bütçenin %0,25’i) ayrılıyor.
 

• Bütçe görüşmelerini tartışmalı yapan bir başka konu ise şeffaflık. 16 Ekim 2020’de Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu’nda yapılan değişiklikle bütçede fonksiyonel sınıflandırmadan program sınıflandırmasına geçildi. Fonksiyonel sınıflandırmada devletin faaliyetleri türleri ve düzeylerine göre sınıflandırılarak detaylandırılıyordu ve bu yöntemle mali şeffaflığın pekişmesi amaçlanıyordu. Yapılan bu değişiklikle beraber şeffaflığı sağlayacak mekanizmaların işlevsizleşeceği ifade ediliyor.
   
• Tüm bunların yanı sıra 14 Aralık Pazartesi günü yapılan oturumda AK Parti milletvekili Şahin Tin’in ifadeleri büyük tepki topladı. HDP Grup Başkanvekili Meral Danış Beştaş’ın Yezidilerin “IŞİD terörüne karşı korunamaması" sebebiyle hükümeti eleştirdiği konuşması sırasında AK Partili vekillerden gelen “PKK’nın terör örgütü olduğunu söyleyemeyen bir anlayışın terörle ilgili ithamda bulunmasını reddediyoruz” ve “Lafı evirip çevirme, PKK terör örgütü mü değil mi?” gibi cümlelerinin ardından CHP milletvekili Engin Altay söz aldı.
   
• “Almış bir terör malzemesi, milletin hâlini unutturmak için kullanıp duruyor, kullansın. Sen az terörist dedin, ben çok terörist dedim olmaz. Biz geçmişte gördük, bugün terörist dediğiniz adamlarla masalar kurdunuz, hendekler kazdırdınız; orasında değilim, başka bir yerindeyim.” diyen Altay, 750 bin garson, komi, aşçı ve bulaşıkçının durumunu hatırlattı ve hükümetin yardım değil borç vermesini eleştirdi.
   
• Engin Altay’ın “Millet aç deyince hoplamayın arkadaşlar, millet aç, perişan. Evet, herkesin midesine bir şey giriyor, kuru ekmek giriyor.” Sözlerine yanıt olarak AK Parti Denizli milletvekili Şahin Tin “O zaman aç değil demek.” dedi. Altay’ın tepkisinin ardından Şahin Tin kendisini “Sen kendin dedin ‘Midesine ekmek giriyor.’ dedin,” şeklinde savundu. Tin’in bu sözleri kamuoyunda da büyük tepki topladı.
   
• Bütçe görüşmelerinden çıkan bazı sonuçları Referandom’da oylayabilir ve fikirlerinizi belirtebilirsiniz.