24 saatlik “adalet harekatı”: Wagner ne yapmaya çalıştı?
Yaralar dayanışmayla sarılır: Elidor X Toplum Gönüllüleri Vakfı (TOG) Elidor, deprem bölgesindeki merkezlerinde genç kadınların yanında Toplum Gönüllüleri Vakfı (TOG) ile el ele veren Elidor , genç kadınlarla uzun süreli bir dayanışma sağlamak için 6 Şubat depremlerinden etkilenen afet bölgesinde Elidor X TOG Genç Kadın Destek Merkezleri ’ni hayata geçirdi. Nedir? Elidor’un genç kadınların içlerindeki gücü ortaya çıkarabilmelerine katkıda bulunmak amacıyla 2021 yılında başlattığı "Kendi Yolumuzda" projesinin devamı niteliğinde olan Elidor X TOG Genç Kadın Destek Merkezleri ; Adıyaman , Kahramanmaraş , Hatay ve Malatya olmak üzere dört ilde faaliyete hazırlanıyor. Neden önemli? Bölgede 25 bin genç kadına ulaşmayı amaçlayan merkezler, TOG uzmanları tarafından oluşturulan programlar aracılığıyla ve dayanışmanın gücünden yararlanarak depremden etkilenen 17-25 yaş arası genç kadınlara yönelik duygusal ve sosyal destek çalışmaları gerçekleştirmeyi hedefliyor. Elidor X TOG Genç Kadın Destek Merkezleri hakkında detaylı bilgiye bu bağlantıdan ulaşabilirsiniz. Genç kadınların kendi yollarında atacakları umutlu adımlar için buradan TOG’a katkıda bulunarak destek olabilirsiniz.
Daha fazlasını öğren →
Aposto GündemHer sabah 06.30'da 5 dakikalık gündem özeti e-posta kutunda. Piyasalar, ekonomi, iş dünyası, politika, teknoloji ve hafta sonu ekleri; kısa, yalın, öz bir şekilde.
Rusya'nın paralı asker grubu Wagner'in kurucusu ve lideri Yevgeni Prigojin, Cuma günü Rusya ordusunun liderlerinin kamplarını vurma emri verdiğini ve ordunun Wagner'in kamplarına saldırı düzenlediğini ileri sürerek bunu "durduracağını" açıkladı. "Wagner'in komutanlar konseyi bir karar verdi. Bu ülkenin ordusunun getirdiği kötülük durdurulmak zorunda" diyen Prigojin, "Wagner konseyi karar aldı. Ülkemizin askerî yönetiminin yaptığı kötülüğün durdurulması gerekiyor. Herkesi buna karşı koymamaya çağırıyorum. Karşımıza çıkanı tehdit olarak kabul edeceğiz ve anında yok edeceğiz. Yolumuzu kesmeye çalışmayın. Herkesi bize katılmaya davet ediyorum. Bu bir askerî darbe değil. Bu adalet harekatıdır" diye konuştu.
Açıklamanın ardından…
Rusya Savunma Bakanlığı, Wagner liderinin konuşmasının ardından "Prigojin'in açıklamaları gerçeklikle uyuşmuyor" dedi ve Wagner'in kamplarına dair sosyal medyada yer alan görüntülerin "sahte" ve "provakasyon" olduğunu öne sürdü. Kremlin Sözcüsü Dimitri Peskov, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in "gelişmelerden haberdar olduğunu" söyleyerek, "gerekli tüm önlemlerin alınacağını" vurguladı.
Rusya Federal Güvenlik Servisi (FSB), Prigojin'in açıklamalarını "silahlı bir iç çatışmanın başlatılması için çağrı" olarak nitelendirerek Wagner üyelerine, Yevgeniy Prigojin'in yakalanması çağrısında bulundu.
- Wagner nedir? Resmî adı PMC Wagner olan paralı asker grubu kendisini "özel askerî şirket" diye tanımlıyor. İlk olarak 2014'te, Ukrayna'nın doğusundaki Rusya yanlısı güçlere destek verirken tespit edilen grubun büyük kısmının hapishanelerden geldiği biliniyor. Wagner ayrıca Rusya'nın Ukrayna'yı işgalinde Bahmut kentinin Ukrayna güçlerinden alınması için yoğun ve kanlı bir savaş gerçekleştirmişti.
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ise açıklamasında Wagner'in eylemini "silahlı isyan" olarak nitelendirdi. Wagner'in eylemini Rusya için "ölümcül bir tehdit" diye tanımlayan Putin, "Hainler cezalandırılacak, Rusya'yı yeniden bölmeye izin vermeyeceğiz ve halkımızı koruyacağız" ifadelerini kullandı.
Neler yaşandı?
Rusya devleti ile Wagner arasındaki kriz nedeniyle Moskova'da güvenlik önlemleri artırıldı. Moskova'daki önemli tesisler, devlet kurumları ve ulaşım altyapı tesislerinin tamamı güçlü koruma altına alındı. Moskova'da caddelerde askerî araçların yer aldığı görüntüler paylaşıldı.
Açıklamadan saatler sonra Prigojin, Rusya'nın güneyindeki Rostov kentini ele geçirdiklerini duyurdu ve fotoğraflarını yayımladı.
Wagner'in Ukrayna sınırı yakınlarındaki Rusya kenti Rostov'un denetimini de ele geçirdiği iddia edilidi. Bir kent sakini BBC News Rusça'ya yapığı açıklamada tüm kentin çevrildiğini ve abluka altına alındığını söyledi.
Lipetsk bölgesinin valisi İgor Artamanov Wagner Grubu güçlerinin bölgede dolaştığını söyledi. Moskova Belediye Başkanı da zorunlu olmadıkça evden çıkmama çağrısında bulundu. Bazı bölgelerde yollar ulaşıma kapatıldı.
Tüm yaşananların ardından Prigojin'in ilk açıklamasının ardından henüz neredeyse 24 saat geçmişken Belarus Devlet Başkanı Aleksandr Lukaşenko, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in onayıyla Wagner lideri ile bir telefon görüşmesi yaptı. Lukaşenko'nun ofisinden yapılan açıklamada, Prigojin'le anlaşmaya varıldığı belirtildi.
Wagner lideri Yevgeni Prigojin açıklamasında "Wagner askeri şirketini dağıtmak istediler. Biz de bunun üzerine 23 Haziran'da Adalet Yürüyüşü'ne çıktık. 24 saat içinde Moskova'ya 200 kilometre yaklaştık. Bu süre zarfında savaşçılarımızın burnu bile kanamadı. Şimdi ise kan dökülebilecek ana geldik. Rus kanı dökülmesinin sorumluluğunu almıyoruz. Birliklerimiz ilerleyişlerini durduruyor ve onları planladığımız gibi üslerine geri gönderiyoruz" dedi.
Rusya merkezli Tass haber ajansı, Wagner birliklerinin Rostov kentinden çekilmeye başladığını bildirdi. Kremlin Sözcüsü Dimitri Peskov, Wagner lideri Yevgeni Prigojin'in Belarus'a gideceğini, ona ve savaşçılarına yöneltilen suçlamaların düşürüleceğini açıkladı:
"Wagner'in paralı savaşçılarının üslerine dönmesi için anlaşmaya varıldı. Bu savaşçılardan bazıları, istemeleri halinde, Rusya Savunma Bakanlığı ile sözleşme imzalayacak. Bu, yürüyüşe katılmayanları ilgilendiriyor. Geri kalan savaşçılar da, cephedeki liyakatleri göz önünde bulundurularak yargılanmayacak. Onların cephedeki kahramanlıklarına her zaman saygı duyduk. Bu saygıyı her zaman muhafaza edeceğiz."
Reuters haber ajansı, Wagner lideri Prigojin'in Rostov'da bir askerî karargahtan çıkarken görüldüğü bir fotoğrafı yayımladı.
Wagner güçlerinin Rostov kentinden çekilmelerinin ardından, Rusya medyası otoyollardaki tüm kısıtlamaların kaldırıldığını duyurdu.
Prigojin kimdi ve amacı neydi?
Prigojin, 1981 yılında soygun ve saldırı suçlarından hüküm giyerek 12 yıl hapis cezasına çarptırıldı. Serbest kalmasının ardından 1990'larda St. Petersburg'da bir sosisli dükkanı açtı. İşleri yolunda gidince restoranlarının sayısını artırdı ve lüksleştirdi. 1990’ların ortasında restorantlarının birisinde St. Petersburg’un Belediye Başkanı Yardımcısı Vladimir Putin'i ağırlayan Prigojin, kendisiyle kurduğu bağın ardından Putin'in yükselişiyle yükseldi.
Concord adlı yemek şirketiyle Kremlin’in yiyecek - içecek servislerini üstlenirken zamanla "Putin’in Şefi" lakabını aldı. Putin, Prigojin’in Neva Nehri üzerinde açtığı tekne restoranı o kadar sevmişti ki, dünya liderlerini burada ağırlamaya başladı. Resmî etkinliklerin organizatörü olan, Rusya devletinin beslenmesinde görevli Prigojin, bu yolla kolunu kamunun diğer kurumlarına da uzatabildi. Okulların, devlet kurumlarının hatta hapishanelerin yemek işlerini aldı. Concord'un asıl müşterisi ise Rusya savunma kurumlarıydı. Orduya yemek dağıtım işi zamanla onu ülkenin en önemli askerî figürlerinden birine dönüştürdü.
Rusya’nın 2014’te Ukrayna’nın doğusuna işgal girişiminden sonra Prigojin’in sıradan bir iş insanı olmadığını gösteren işaretler gelmeye başladı. Ukrayna’nın doğusundaki Donbas’ta ortaya çıkan gizemli savaşçıların -ki bunların kollarında askerî amblem yoktu- Prigojin’le bağlantılı olduğu konuşuluyordu. Bu özel askerî şirketin Wagner olduğu ortaya çıktı. Ukrayna’nın "Nazilerden arındırılması" sloganıyla hareket ediyorlardı ama ilginç bir şekilde isimlerini Adolf Hitler’in en sevdiği klasik müzik bestecisi Richard Wagner’den almışlardı.
Putin’in Ukrayna’ya müdahalesini topyekun bir işgale dönüştürdüğü Şubat 2022’den sonra binlerce Wagner savaşçısı da bu harekata destek vermeye başladı. Prigojin, Eylül 2022’ye kadar Wagner’le bağlantılarını reddetti. Ve o dönemde 2014’te bu grubu kurduğunu itiraf etti. Sadece silahlarla değil bilgisayar klavyeleriyle de Rusya’nın dış politikasında etkin rol oynadı.
Rusya, Ukrayna’da umduğunu bulamadığı sırada Prigojin’in de Rusya ordusuyla arası açılmaya başladı. Prigojin, Savunma Bakanı Sergey Şoygu ve Genelkurmay Başkanı Valeri Gerasimov’a eleştirilerin dozunu artırdı. Rusya ordusunun Wagner’e gerekli cephane ve silah sağlamadığını savunuyordu.
2023 yılı boyunca devam eden gerginlik, 23 Haziran’da Progjin'in Rusya ordusunu, Ukrayna'daki Wagner güçlerine karşı füze saldırısı düzenlemekle suçlamasıyla zirveye taşındı.
BBC News'tan Paul Kirby, Progjin'in Rusya ordusu liderleriyle arasının bozuk olduğunun uzun süredir bilindiğini; ancak "Wagner güçlerinin 1 Temmuz’dan itibaren Rusya ordusunun kontrolüne gireceğinin bildirilmesinden sonra açık bir isyana dönüştüğünü" ifade ediyor. Belarus lideri üzerinden yapılan anlaşmaya değinen Kirby, "Hikayenin bu kadar basit sona ereceğine kimse inanmasa da bu tablo Prigojin’in hem savaşta hem de Rusya’da yolun sonuna gelmesi anlamına gelebilir" ifadelerini kullanıyor.
Kirby, "Prigojin, Ukrayna’daki Rus işgaline değil, bunun başındaki askeri yetkililere karşı olduğunu söylüyor. Moskova’ya askerlerini yöneltmiş olmasına rağmen, Putin’in iktidarına karşı olmadığını da vurguluyor" ifadelerini kullansa da hızla gelişen durum karşısında Putin'in birkaç saatliğine kontrolü yitirmiş bir lider görüntüsü verdiğini söylüyor. Kirby bunun yanında madalyonun diğer yüzünü de vurguluyor ve "Ruslar Putin liderliğinin alternatifi olarak birkaç saatlik anarşi görüntüsüyle karşı karşıya kaldı. Ordu da bu işin sonunda, tehlikeli olabilecek 25 bin kişilik bir gücü kendi çatısı altına sokmanın yolunu bulmuş oldu" diyor.
BBC Güvenlik Muhabiri Frank Gardner da Lukaşenko ve Prigojin arasındaki telefonda "Bak, bu işte tek başınasın, kimse sana desteğe gelmeyecek, bu şekilde devam edersen çok kan dökülecek ve bu Rus kanı olacak" gibi ifadeler kullanıldığının tahmin edildiğini söyledi. İsyanın ardından Ukrayna'nın işgalinin devam edeceğini değerlendiren Gardner, Rusya Savunma Bakanlığı'nda birtakım görev değişimleri olacağını belirtti.
"ABD biliyordu" iddiası
New York Times'ın istihbarat kaynaklarına dayandırdığı haberine göre, Wagner ve lideri Prigojin kalkışması hakkında ABD'li yetkililer bilgilendirilmişti. New York Times, çarşamba günü yetkililerin, Prigojin'in hamle yapmaya hazırlandığı hakkında bilgilendirildiğini aktardı. Habere göre, Pentagon ilk olarak, bu hamlenin Moskova'nın nükleer silah cephaneliği üzerindeki kontrolünü nasıl etkileyeceği hakkında endişesini bildirdi.
Washington Post gazetesine konuşan ABD'li yetkililer de iddiayı doğruladı. Yetkililer, "Lider kadrosuna bir şeyler olduğunu söyleyecek kadar işaret vardı, ancak isyan başlamadan kısa süre öncesine kadar Prigojin'in tam olarak ne planladığı bilinmiyordu" dedi.
Kaydet
Okuma listesine ekle
Paylaş
Aposto GündemHer sabah 06.30'da 5 dakikalık gündem özeti e-posta kutunda. Piyasalar, ekonomi, iş dünyası, politika, teknoloji ve hafta sonu ekleri; kısa, yalın, öz bir şekilde.
İLGİLİ BAŞLIKLAR
NEREDE YAYIMLANDI?
İYİ Parti lideri Meral Akşener, düzenlenen Kurultay'da yeniden genel başkan seçildi. DEVA Partisi, Saadet Partisi ve Gelecek Partisi'yle Meclis'te ortak grup kurmayı reddetti. Rusya'da paralı asker grubu Wagner'in "darbe girişimi" sonlandı.
26 Haz 2023
YAZARLAR
İlkim Emirler
Deputy editor @ Aposto
Aposto Gündem
Her sabah 06.30'da 5 dakikalık gündem özeti e-posta kutunda. Piyasalar, ekonomi, iş dünyası, politika, teknoloji ve hafta sonu ekleri; kısa, yalın, öz bir şekilde.
İLGİLİ OKUMALAR
“Gibi” ilgeci (edat) Türkçede çok sık kullanılan, cümleye benzetme başta olmak üzere eşitlik / karşılaştırma, zaman (hemen peşinden / anında), olasılık / tahmin ve örneklendirme anlamları kazandıran bir sözcüktür. Bu çok sevilen ilgeç, şarkı ve şiirlerde de her zaman hak ettiği yeri bulmuştur.
