Sanatın insan hâli

Kaya Demiral

Marina Abramović objesiz, geçici ve âna bağlı sosyal bir süreç olan ve bugün çok disiplinli bir biçimde yapılan performans sanatının öncüsü. Sanat kariyeri 50 yılı aşan Abramović, vücudu temel ortamı olarak konumlandırarak sanat ile seyirci arasındaki ayrımı kırmaya, insan bedeninin dayanıklılığını sınamaya devam ediyor.

• Yakından: 30 Kasım 1946’da Yugoslavya’da dünyaya gelen Marina, 1965’te Belgrad Güzel Sanatlar Akademisi’ne girerek burada şiddet ve hareket gibi elle tutulamaz kavramları tuval üzerinde canlandırmak üzere denemeler yapmaya başlar. Fikirlerine yakınlık duyduğu bir sanatçı grubuyla birlikte Kazimir Malevich, Marcel Duchamp gibi öncü figürler hakkındaki çalışmalarının yanı sıra aynı dönemde İtalya’da ortaya çıkan modern sanat biçimi Arte Povera, Amerika’da üretilen “kavramsal sanat” ve Alman sanatçı ve eğitmen Joseph Beuys’ün geliştirdiği sosyal/mistik sanat üzerine araştırmalar yapar.
  
• Âşıklar: 1970’li yılların ortasında bir televizyon programına katılmak üzere davet edildiği Amsterdam’da tanıştığı Alman sanatçı Uwe Laysiepen (Ulay) ile başlayan kişisel ve sanatsal ilişkisi, hem Abramović hem de Ulay’ın üretimleri açısından bir dönüm noktası teşkil eder. 1988 senesinde kişisel ve yaratıcı ortaklıklarını bitirme kararı alan Abramović ve Ulay, Çin Seddi üzerinde iki karşıt yönden 90 gün boyunca birbirine doğru yürürler. The Lovers adını verdikleri bu performansın bitiminde orta noktada buluştuklarında ortaklıklarına da son verirler.
  
• Sanatçı Burada: Abramović 2010 yılında New York Modern Sanatlar Müzesi’nde (MoMA), günde sekiz saat olmak üzere toplamda 736 saat boyunca müze ziyaretçileriyle bir masa etrafında karşı karşıya kalarak The Artist is Present performansını gerçekleştirir. Üç ay süren sergi, yaklaşık 850 bin kişi tarafından ziyaret edilir. Ayrıca 20 yıldır ayrı olduğu Ulay de ziyaretçilerden biri olarak Marina’nın karşısına geçer.
  
• Akış / Flux: Marina Abramović'in retrospektif sergisi Akış/Flux, Sakıp Sabancı Müzesi, Akbank Sanat ve Marina Abramović Institute (MAI) iş birliğinde 26 Nisan’a kadar İstanbul’da olacak. Sergide, sanatçının performanslarının video ve fotoğraf koleksiyonuna ek olarak açık çağrıya cevap veren ve projeye davet edilen sanatçılarla MAI ortaklığında geliştirilen canlı performanslar ve “Abramović Metodu”na adanan bir bölüm de yer alıyor. Hareket, hareketsizlik ve konsantrasyona odaklanan deneyimler yoluyla zaman ve mekân içerisinde bulunabilmek üzerine bir keşif çalışması olan metot, Abramović'in seneler süren araştırmalar sonucunda geliştirdiği başyapıtı.