Nedir?

Uluslararası ilişkilerde sağlık diplomasisi dönemi

Bartu Özden

Covid-19 salgınının bir pandemiye dönüşmesi bütün ülkelerde sağlık sistemlerinin zorlanmasına ve maske, eldiven, dezenfektan gibi malzemelere olan ihtiyacın artmasına sebep oldu. Ülkelerin birbirlerinin sağlık malzemelerine el koyduğu haberlerinin yanı sıra, uluslararası ilişkilerde sağlık diplomasisi ön plana çıktı.

• Türk Asya Stratejik Araştırmalar Merkezi, sağlık diplomasisini “dış politika, ticaret ve sağlık konularının kesişim noktası; küresel sağlıkla ilgili kurumsallaşma çabası ve ulusal güvenlik, serbest ticaret ve ekonomik ilişkilerin geliştirilmesi noktasında vazgeçilmez bir dış politika aracı” olarak tanımlıyor. Devletlerin, vatandaşlarının sağlığı konusundaki acil ihtiyaçlarıyla ilgili dayanışma gördükleri başka ülkelerle, kriz sonrasında daha iyi ekonomik ve siyasi ilişkilere sahip olacağı öngörülüyor.
  
• Salgın günlerinde dünyada sağlık diplomasisi: Salgının ortaya çıktığı ülke olan Çin, aldığı önlemler sonucu aktif vaka sayısını oldukça keskin şekilde azaltmayı başardı. Hubei bölgesindeki tedbirlerin kademeli olarak kaldırılmaya başlanması da bölgenin duran ekonomisini hareketlendirdi. Eş zamanlı olarak ise salgın Avrupa ve ABD’de oldukça yayıldı, ülkelerin sağlık sistemlerini zorlarken ekonomilerin de zarar görmesine sebep oldu. ABD Başkanı Donald Trump’ın “Önce Amerika” olarak söyleme dökülen korumacı politikasının Batı’da egemen olması, ülkelerin dayanışma yerine ulusal düzeyde mücadele vermesiyle sonuçlandı. Çin ise tıbbi yardımlarını artırarak durumu, zedelenen imajını düzeltmek için de bir fırsat olarak kullandı. Çin’in bu tutumu, “küresel ve iyiliksever bir lider” olma çabası olarak yorumlandı.
  
• Türkiye’nin sağlık diplomasisi: Türkiye de bu süreçte sağlık diplomasisini önceleyen ve başka ülkelere yardım eden ülkelerin başında geldi. Balkanlar, Orta Doğu, Avrupa, Kuzey Afrika ve Amerika’da birçok ülkeye ayrım yapmaksızın tıbbi malzeme gönderen Türkiye’nin bu tutumu, uluslararası toplumda takdir ve teşekkürle karşılandı. Paketlerin üzerine Türk bayrağının yanı sıra gönderilen ülkenin bayrağının konulduğu görülürke Mevlânâ’nın “Ümitsizliğin ardında nice ümitler var. Karanlığın ardında nice güneşler var.” sözlerinin yazılması ümidi paylaşmanın ve zor günlerde yardımlaşmanın mesajı olarak görüldü.