Regl tabusu ve yoksulluğu

Hacer Sert

Aposto! Community’nin podcast serisi Yuvarlak Masa'nın yeni bölümünde menstrüasyon döngüsünün nasıl algılandığı, bu konudaki kültürel bilgi ve kodları, nasıl tabu haline geldiği ve bu tabunun bir sonucu olan regl yoksulluğunu konuşmak üzere Beije’den Naz Özbek, Konuşmamız Gerek’ten İlayda Eskitaşçıoğlu ve Bahar Aldanmaz ile bir araya geldik.

Freud tabu kelimesini “vicdani bir yasak” olarak nitelendiriyor ve çiğnenmesinin büyük bir suçluluk duygusunu beraberinde getirdiğini ifade ediyor. Adet kanamalarına yönelik inanış ve uygulamaların toplumun diğer fertleri tarafından olduğu kadar, regl olan bireyler tarafından da benimsenmemesini “vicdani yasak” kavramıyla açıklıyor. Menstrüasyon dönemindeki bireylere yönelik olumsuz inanç ve pratikler ise bireylerin hissettikleri suçluluk duygusunu arttırması yanı sıra regli travmatize ediyor. İlayda, regl olan bireylerin karşılaştığı kısıtlamaları ve zorlukları anlatırken, yakınımızda da neler yaşandığında şu örnekle değindi:

“Türkiye, Balkanlar, Ortadoğu, İsrail’de çok uygulanan, ilk regl deneyimi yaşayan çocuğun suratına atılan regl tokadı.. Bu kimilerine göre çocuğun yanakları pembe olsun diye yapılan “masumane” bir davranış, kimilerine göre ise kadınlığın ve kadınlığın getirdiği sorumlulukların hatırlatıldığı bir tokat. Her şekilde çocuğa şiddet olduğu için biz buna karşıyız ama aynı zamanda çok doğal olan ve vücudun sağlıklı çalıştığını gösteren regl deneyimini korkuyla, utançla, tiksinmeyle bağdaştıran bir uygulama. Umarız bu uygulama, bu coğrafyadan da silinir.”

Regl tabusu regl yoksulluğunu bir döngüye itiyor. World Bank, dünya çapında 500 milyon kişinin menstrüel hijyen yönetimi için yeterli olanaklara erişimi olmadığını tahmin ediyor. Dezavantajlı bölgelerde menstrual ürünlere erişimde sorun yaşayan bireylerin kumaş parçaları ve gazete gibi sağlıksız ürünler kullandığını gören İlayda ve Bahar, kurdukları Konuşmamız Gerek Derneği ile hijyenik ürünlerin vergi diliminin lüks ürünler kategorisinden çıkarılması için mücadele veriyor ve Türkiye’de regl yoksulluğunu bitirmeyi amaçlıyorlar.

Podcast süresince, konuklarımızın sahadan ve sosyal medyadan tanık oldukları hikâyelerini dinlerken üzüldüğümüz ancak verdikleri mücadele karşısında hayranlık duyduğumuz keyifli sohbetimize hepinizi bekleriz.

Editörün önerisi: Regl yoksulluğu ve tabularını tartışmışken, küçük bir belgesel önerisini de vermeden geçmeyelim istedik. Netflix belgeseli Period. End Sentence, Hindistan kırsalında yaşayan kadınların yeni bir makinede düşük maliyetli hijyenik ped üreterek finansal bağımsızlıklarını elde etme mücadelesini anlatıyor.