"İlk şans": ABD ve Rusya'nın güvenlik görüşmesi

ABD ve Rusya arasında Cenevre'de gerçekleşen güvenlik görüşmeleri iki ülkenin ilişkilerinin yanı sıra Ukrayna'nın durumu için de kritik olarak görülüyor. Görüşmelerde ABD'yi Dışişleri Bakan Yardımcısı Wendy Sherman ve Rusya'yı da Dışişleri Bakan Yardımcısı Sergey Ryabkov temsil etti. 

İki yetkili de görüşmelerin ardından ayrı basın toplantıları düzenledi. Ryabkov, "Ne yazık ki ilkeli yaklaşımlarımızda büyük bir eşitsizlik var. ABD ve Rusya, yapılması gerekenler konusunda bazı yönlerden zıt görüşlere sahip." ifadelerini kullanırken Sherman Moskova'nın talep ettiği "güvenlik garantileri" için "ABD için önemsiz olan güvenlik önerilerini geri çevirmekte kararlıydık." dedi. Yapılan açıklamaların ardından "tarafların hiçbir konuda anlaşma sağlayamadığı" değerlendirildi.   

• Neden önemli? Görüşmelerde ele alınan konuların bugün düzenlenecek NATO-Rusya Konseyi görüşmesi ve yarın gerçekleşecek Avrupa Güvenlik ve İş Birliği Teşkilatı toplantısında da ana başlıklar olması bekleniyor. 
• Ana başlıklar: Yaklaşık 7 saat süren Stratejik İstikrar Diyaloğu'nun olağanüstü toplantısında; ikili ilişkilerin yanı sıra Ukrayna meselesi, NATO'nun doğuya genişlemesi ve silahların kontrolü görüşüldü.

Ukrayna meselesi 

ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Wendy Sherman, Ukrayna'nın işgal edilmesi hâlinde Rusya'yı "2014'te karşılaştıklarının çok ötesinde önemli maliyetler ve sonuçlarla karşılaşacakları" konusunda uyardıklarını belirterek "Bu önlemler kilit finans kuruluşlarına yönelik yaptırımları, ihracat kontrollerini, müttefik topraklarda NATO kuvvetlerinin duruşunu güçlendirmeyi ve Ukrayna'ya artan güvenlik yardımını içerebilir." dedi.

Rusya Dışişleri Bakan Yardımcısı Sergei Ryabkov, meslektaşına Ukrayna'yı işgal etme gibi bir planları olmadığını yeniden açıkladığını ifade ederek, "Askerlerin eğitimi için tüm tatbikatların bizim topraklarımız içinde yapıldığını ve herhangi bir işgal senaryosundan korkmak için hiçbir neden olmadığını söyledik." diye konuştu.

• Neler olmuştu? Rusya geçtiğimiz aylarda Ukrayna sınırına yaklaşık 100 bin asker yığmış, Ukrayna bunu bir "işgal" tehdidi olarak nitelendirmişti. NATO ve ABD, Rusya'dan askerleri geri çekmesini talep etmiş, işgal durumunda Ukrayna'nın yanında alacaklarını bildirmişti. 

Nato'nun doğuya genişlemesi 

Görüşmede Rusya'nın taleplerinden birinin de NATO'nun doğuya genişlemesinin yasaklanması ve 1997'den sonra ittifaka katılan Orta ve Doğu Avrupa ülkelerinde ittifaka son verilmesi olduğu bildirildi. "Ukrayna, asla ama asla NATO üyesi olmamalı. Bunun bizim için kesinlikle zorunlu olduğunun altını çiziyoruz." diyen Ryabkov, "Deyim yerindeyse karşı tarafa güvenmiyoruz. Yasal olarak bağlayıcı garantilere ihtiyacımız var. Güvence değil, koruma değil tam olarak garanti olmalı." ifadelerini kullandı. 

Sherman konuyla ilgili açıklamasında NATO'nun Açık Kapı politikasından "asla" taviz vermeyeceğini vurguladı. Sherman, "ABD'yle çalışmak isteyen egemen devletlerle ikili iş birliğinden vazgeçmeyeceğiz ve Ukrayna olmadan Ukrayna, Avrupa olmadan Avrupa veya NATO olmadan NATO hakkında kararlar almayacağız." diye konuştu.

Silahların kontrolü 

Rusya'nın güvenlik taleplerinden bir diğerinin ABD'nin 1997'den sonra NATO ittifakına katılan Doğu Avrupa ülkelerinden asker ve silah çekmesi olduğu bildirildi. ABD'nin ise bu talebi açıkça reddettiği paylaşıldı. 

Ayrıca ABD'nin daha önce feshedilen Orta Menzilli Nükleer Kuvvetler (INF) Antlaşması ve Rusya'nın gündeme getirdiği askerî tatbikatların boyut ve kapsamına sınırlama getirme önerisiyle ilgilendiğini aktardı. 

Değerlendirme

BBC muhabiri James Landale, bu görüşmeleri "ilk şans" olarak nitelendiriyor. Landale çok az anlaşmaya varılmış olsa da müzakerelerin devam edebileceğine dikkat çekiyor. ABD'nin taleplerini yinelediğini ancak bir garanti almadığını belirten Landale, ülkenin Rusya'nın taleplerini de açıkça reddettiğini söylüyor. Landale görüşmeleri şöyle özetliyor: 

"Konu hakkında iyimser olanlar, görüşmelerin iş gibi geçtiğine, hırçın bir şekilde bölünmediğine ve Rusya'nın Ukrayna'yı işgal etme niyetinde olmadığı konusunda ısrar ettiğine dikkat çekecekler. Kötümser olanlar ise bu tür güvencelerden sonra bile ABD yetkililerinin Rusya'nın bu krize diplomatik bir çözüm bulma konusunda ciddi olup olmadığından hâlâ emin olmadıklarını söylediğine dikkat çekecekler."