Dünyahali

, sadece iklim krizinden değil; havadan sudan da konuşuyor.

Sıfır Atık Yaşam Tarzı

Özlem Kaynak Eren

Son dönemde kulaklarımıza oldukça aşina olan sıfır atık mutfak fikrini biraz açalım.

Yöntemler ve seçenekler farklı olsa da asıl niyet, mutfaklarımızdan çıkan çöp miktarını azaltabilmek. “Bir yıl boyunca toplamda en fazla bir kavanoz çöp çıkaran aileler” hakkında izlediğim belgeseller beni en kısa yoldan vazgeçmeye ittiği için her zamanki küçük adımlara böl - hemen başla bakış açımla, konuyu ertelememeye karar verdim.

Ölçümlemeyle başlamak, nerden kısarsanız en fazla etkiyi görebileceğinizi anlamak için ideal. Çöpünüzde en çok ne var? Attıklarınız arasında en çok yer kaplayan nedir? Sizin çöp tenekelerinizi bilmiyorum ama araştırmalar plastik atıkların yüzde 50’sinin pipet, torba ve şişelerden oluştuğunu söylüyor.

Bizim çöplerimiz de bu istatistikle paraleldi ve en kolay vazgeçebildiklerimiz tek kullanımlık pipetler oldu. Her ne kadar çocuklar pipet kullanmayı çok sevse de, bambu ve metal pipetler ile bu alışkanlığımızı kolaylıkla dönüştürebildik.

Bir diğer çok hızlı dönüşümü kumaş ve mumlanmış kapaklarla sağladık. Streç folyo kullanımımız ciddi şekilde azaldı.

Alışverişe giderken yanımıza aldığımız bez ve file torbalar da plastik torba miktarını neredeyse sıfırladı. Bu çok kullanımlık torbalardan hem her gün kullandığım çantamın içine, hem evin çıkışına, hem de arabaya yerleştirdim böylece planlanmamış anlık alışverişlerde de ulaşılması kolay oldu.

Plastik şişelerin önüne geçmek için kendi su mataralarımızı kullanıyoruz. Evden çıkarken de mutlaka yanımızda oluyorlar. Eve plastik şişede satılan içecek almayıp ya cam şişe tercih ediyoruz, ya da evde meyvemizi sıkıyoruz. Ambalajlı olan hemen hemen tüm gıdaların içerisine giren katkı maddelerinden de korunmuş oluyoruz böylece.

Bunların dışında kalan diğer ambalajları da azaltabilmek için satın alma kararıyla ilgili değişiklikler gerekebiliyor. Markette reyonları gezerken veya eve online sipariş verirken, çoğu zaman kendime soruyorum “gerçekten gerekli mi, almasam da olur mu?” diye. Eğer yokluğunu çok hissetmeyeceksem veya kendim yapabileceğimi düşünüyorsam, almamayı tercih ediyorum. Markette soyulmuş sarımsaktan, paketli donuk köfteye, badem sütünden, granolaya birçok farklı işimizi kolaylaştıran paketli gıda var. Tüm bunların ambalajları çöp miktarımızı artırıyor.

Hazır atıştırmalıkları da hem sağlıklı beslenmek için, hem de ambalaj atığını azaltmak için almaktan vazgeçtim. Mutfakta üretmeyi çok sevdiğim için kek, kurabiye gibi atıştırmalıkları evde hazırlıyorum. Kuru meyveleri kendi kurutma makinemde kurutuyorum.

Tabi evde hazırlamak istediğimizde bu defa da mutfağımıza giren yemek malzemelerinin ambalajları yer tutabiliyor, sebze ve meyve kabukları ile pişen yemeklerden arta kalanlar gibi.

Biz çözüm olarak bahçemize bir kompost alanı hazırladık. Mutfakta da bokashi kompostu için bir düzen kurduk. Bu sayede yumurta kabukları, çay ve kahve atıkları, kuruyemiş kabukları gibi organik atıkları içinde biriktirebiliyorum. Doğru oran ve zamanla verimli bir toprağa dönüşmüş oluyorlar. Altta biriken sıvı kısım ise ev bitkilerine en güzel sıvı gübre oluyor.

Yemek atıkları ile sebze ve meyve kabuklarını tavuklarımızla paylaşıyoruz. Aynı şekilde sokak hayvanlarıyla paylaşmak da iyi bir fikir olabilir.

Tavukların yemediği, kompost için de fazla asitli olan narenciye kabuklarını bir kavanozda biriktirip üzerini sirke ile kaplayıp 15-20 gün bekleyince kimyasallardan uzak harika bir yüzey temizleyici haline geliyor. Eğer sirke kokusu baskın gelirse sevdiğiniz bir uçucu yağ kokusunu ilave edebilirsiniz.

Tüm bunların yanında değiştiremediğimiz ve hazır almaya devam ettiğimiz gıdalar da var. Makarna, pirinç, bakliyat gibi. Yakınlarımızda açık satan güvenilir yerler olduğunu bilsem, kendi kumaş torbalarıma doldurup almayı tercih edebilirdim. Ülkemizde henüz böyle bir anlayış başlamadı, pazarlar haricinde açık alabileceğimiz yerler yok, ya da açık satılan gıdalar önerilmiyor. Yine de müşteri talebi arttıkça marketlerin de güvenilir açık satışa başlayabileceğine inanıyorum.

Unutmamak gerekir ki her zaman kaçaklar, kısa yollar, ve kolaylıklar olabilir. Yine de atıklarını azaltma konusunda daha bilinçli olan ve bunu azaltmak için çabalayan herkes şimdiden katkı sağlamış oluyor. Mükemmel olmaya çabalamak ve ertelemek yerine değişime bugün başlarsak çöp kutularımız zamanla hafifleyecek.

Abone Ol