Kültürel mesafe

Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Mülkiye Göç Araştırmaları Merkezi'nin yayımladığı "Suriyeliler Barometresi 2020: Suriyelilerle Uyum İçinde Yaşamın Çerçevesi" araştırmasında, "2020'de Türkiye toplumunun Suriyel'den kaçan sığınmacıları kabul seviyesinin yüksek olduğu ancak bunun ortak yaşam kurma anlayışından ziyade tahammül etme ekseninde geliştiği, komşuluk yardımlaşmasının ise arttığı" tespitleri yapıldı.

Sığınmacıların toplumdaki fiili varlığının artık normalleştiği ve bir alışkanlık yarattığı, ancak Türkiye toplumunun sığınmacıları hem mağdur hem de tehdit olarak görmeye devam ettiği belirtildi.

AA

Türkiye toplumunun sığınmacılara karşı "kültürel mesafesini" koruduğu sonucuna, "Suriyelilerin kültürel açıdan Türkiyelilere hiç benzemediklerini" düşünenlerin oranının %77,6 olarak bulunmasıyla varıldı. Sınır illerinde sığınmacılara yaklaşımın daha gergin, olumsuz ve karamsar olduğu vurgulandı. "Bütünüyle, büyük ölçüde ya da kısmen Türkiye toplumuna uyum sağladıklarına" inanan sığınmacıların oranıysa %90'a yakın çıktı.

Suriye'den kaçanlara bakış

Rapora göre Türkiye'de "Suriye'den kaçan sığınmacıları kabul ederek dünyaya güçlü devlet olduğumuzu gösterdik" önermesine %18; "Sığınmacılarla huzur içinde bir arada yaşayabiliriz" önermesine %10,5, "Sığınmacılar ülkemizin ekonomisi için yararlıdır" önermesine %7,5 ve "Sığınmacılar kültürel olarak bizi zenginleştirmektedir" önermesine ise %5,3 oranlarında destek verildi.

Çalışma, Türkiye toplumunun pandemi döneminde Suriye'den kaçan sığınmacılarla insani dayanışmayı artırdığını ve sığınmacıların bu sürede sağlık hizmetleri alanında da sorun yaşamadığını gösteriyor.

Geri dönüş ihtimali azalıyor

Araştırmada sığınmacıların Türkiye toplumuna ve devletine karşı daha eleştirel olmaya başladığı ancak geri dönmek istemeyenlerin oranının arttığı tespiti de yapıldı. 2017'de %16,7 olan geri dönmemeyi düşünme oranı, 2020'de %77,8'e çıktı. Önümüzdeki 12 ayda Suriye'ye dönmeyi planlamayanların oranı %89'a yükseldi. Geri dönmeme gerekçeleri ise güvenlik endişesi, Türkiye’de vatandaşlık alma isteği ve savaşın devam etmesi olarak belirtildi. Türkiye toplumunun %47,4’ü "hiçbiri geri dönmez" derken, %10,9 "yarısı döner, yarısı kalır" dedi. Toplumunun yarısı sığınmacıların iş yeri açmasına haksız rekabete ve kalıcılığa yol açabileceği için karşı çıktı.

Öte yandan, fırsat olsa Türkiye dışında yaşamak isteyecek Suriye vatandaşı oranı 2017'de %23 iken bugün %49 olarak bulunuyor.

AA

Öneriler

Raporda Suriye'den kaçan sığınmacıların kalıcı olacağı kabulüyle uzun vadeli sorun çözme üzerine politika geliştirilmesi, toplumdaki sığınmacılara dair tedirginliğin ciddiye alınması, geçici koruma statüsüne ek başka alternatif statü ve imkânların tartışılması, Avrupa Birliği yardımlarının kalkınma öncelikli tasarlanması, Suriye vatandaşlarının seyahat izni alma gerekliliğinin yeniden düzenlenmesi, ekonomide kayıt dışılık sorununun yerel gerçekler dikkate alınarak ele alınması, tarım, hayvancılık ve sanayi sektörlerinde Suriye vatandaşları için istihdam yaratılması, okullaşma çalışmalarının artması, sivil toplum örgütlerinin rolü ve etkinliğinin geliştirilmesi ile uluslararası toplumun daha çok sorumluluk alması gibi önerilere yer verildi.