Toki Pona

, Kanadalı dilbilimci Sonja Lang tarafından 2001’den beri geliştirilen bir kurgudildir. 2014’te kitabının yayınlanmasıyla bütünlüklü bir kurgudildir.

Toki Ponanın felsefesi, minimalizmden çıkmıştır. Karışık dil kuralları ve çekimler yerine basit kelimeler ve pozitif anlamlar barındırmayı amaçlar. Dilin adı olan Toki Pona da bu dilde “İyi Konuş / İyi Dil / Olumlu Dil” demektir.

Sadece j, k, l, m, n, p, s, t, w ünsüzlerinden ve a, e, i, o, u ünlülerinden oluşan alfabesinin yanında kelimeleri de sadedir. Kelimeler çoğunlukla sadece birer ya da ikişer heceden oluşmakta, adeta Vietnamca, Çince gibi dilleri andırıyor. Hatta Çince gibi, Toki Ponada da kelimelerde çekimler, çekim ekleri yoktur.

Basit bir kelime haznesi korumak istediği için Toki Pona sadece 137 kelimeden oluşmaktadır. Gerçekten!

Maalesef bu demek ki her kelime bir sürü anlama sahip olabiliyor. Örnek olarak lipu kelimesi “kitap”, “dosya”, “kağıt”, “plak”, “web sitesi” anlamlarına sahip.

Ancak bu çoklu anlamlar anlam karmaşalarına da sebep oluyor. Küçük hayvanların farklı isimleri olmadığından eğer ben size soweli li moku dersem, “kedi yiyor” mu dedim “köpek yiyor” mu dedim anlamanız için hayvanı görmeniz lazım. Hatta “köpek yemektir” dediğimi bile sanabilirsiniz!

Toki Ponadan örnek birkaç cümle:

Sadeliğinden dolayı öğrenmesi kolay olan, ve dilin ne kadar yalın olabileceğini ortaya koymaya çalışan bir dildir Toki Pona. Ancak bunun beraberinde doğal dillerin de anlam karmaşalarından kaçınmak için nasıl olgunlaştıklarının da bir göstergisidir.

Bugün Toki Pona öğrenen biri dünyada yaklaşık 1000 kişiyle konuşabilir, aralarındaki çok gizli bir dil gibi!

İyi düşüncenin dili Toki Ponadan okuyan herkese tenpo suno ni o pona tawa sina.

Kelime Köşesi'nden Ata Leblebici.

Twitter'da @KelimeKosesi