ünsüz ile ilgili hikayeler
'Ah ile vah ile geçti bu ömür': 'ile' bağlaç / edatıyla şiirler arası bir yolculuk
“ile, gibi, kadar, ama” gibi sözcüklerin tek başına bir anlamı yoktur. Bu sözcükler hangi görevdeyse ona göre bir anlama kavuşur. “Yaptığı işe göre anlam kazanan sözcükler” diyoruz bu tür sözcüklere. Şiirlerden örneklerle "ile" bağlaç / edatını doğru biçimde kullanmanın incelikleri.
Klavye etkisiHayatın birçok alanında işimizi bir hayli kolaylaştıran ve hızlandıran klavyeye geçiş, beynimizin çalışma biçimini ve öğrenme yetilerimizi de yeniden şekillendiriyor. Son yıllarda bu alanda çalışan araştırmacılar, bu değişimin endişe verici olduğuna dikkat çekiyor. Yazı: Deniz Aytekin Notlara kaydedilen alışveriş listeleri, günlük niyetine alınan ses kayıtları, derste bilgisayarla not tutma, sınava YouTube video’larıyla hazırlanma, toplantı notlarını e-postayla paylaşma derke...Devamını Oku
15 Kas 2025
Klavye etkisi: El yazısını bırakmak beynimizi nasıl yeniden şekillendirdi?
Hayatın birçok alanında işimizi bir hayli kolaylaştıran ve hızlandıran klavyeye geçiş, beynimizin çalışma biçimini ve öğrenme yetilerimizi de yeniden şekillendiriyor. Son yıllarda bu alanda çalışan araştırmacılar, bu değişimin endişe verici olduğuna dikkat çekiyor.
KısaltmalarYazı: Suha Çalkıvik Kısaltmalarla kuşatılmış hayatlar yaşıyoruz. AVM, WC, CEO, İETT, EGO, ÖSYM, KPSS, KJ, PVC, ÖTV, KDV, CC, BCC, ÇED, vb. Yıllar önce bir kurumun tanıtım filmini seslendirirken kurum isminin kısaltmasında yer alan “H” harfini yanına “e” sesi getirerek “he” diye söylemiştim. Kurumun temsilcisi, ses kaydı sırasında müdahale etmiş ve “ha” diye seslendirmemi istemişti. Ben de o dönemde TDK Başkanı olan Prof. Dr. Şükrü Haluk Akalın’ın 1928’de çıkarılan yasaya daya...Devamını Oku
26 Oca 2025
Kısaltmalar: Kısalta kısalta açılımı neydi unuttuk
Kısaltma, bir sözcük, terim veya özel adın içerdiği harflerden biri veya birkaçı ile daha kısa olarak ifade edilmesi ve sembolleştirilmesi olarak tanımlanabilir. Kısaltmaların seslendirilmesi sorunu, medyadaki dil yanlışları arasında her zaman yerini almıştır.
“Bu akşam anladım ki, bir insan diğer bir insana bazen hayata bağlandığından çok daha kuvvetli bağla“Bu akşam anladım ki, bir insan diğer bir insana bazen hayata bağlandığından çok daha kuvvetli bağlarla sarılabilirmiş. Gene bu akşam anladım ki, onu kaybettikten sonra, ben dünyada ancak kof bir ceviz tanesi gibi yuvarlanıp sürüklenebilirim” -Sabahattin Ali Akşam kelimesi ne kadar da Türkçe bir sözcük gibi duyuluyor, değil mi? Ancak başındaki “ak” kısmı sizi yanıltmasın, gerçek kökeni daha zıt olamazdı. Genellikle akşam kelimesinin Türkçeye, Soğdcadan bir alıntı olduğunda gö...Devamını Oku
17 Oca 2023
mahlukTürkçe , Arapça maχlūḳ مخلوق kelimesinden alınmıştır (buradaki /χ/ harfi ile temsil edilen ses, ötümsüz küçükdilsil sürtünmeli ünsüzdür, küçükdil bölgesinden çıkarılan bir /h/ olarak düşünebilirsiniz). Arapça maχlūḳ مخلوق kelimesinin kökenine bakarsak ... artık bu yazının gidişatından anlamışsınızdır. Kökü Arapça χalaḳa خَلَقَ “yarattı” fiilidir . Edilgen çekimi olarak mahluk da “yaratılmış” anlamına bürünür. Arapça χalaḳa خَلَقَ “yarattı” fiilini χlḳ خ ل ق köküne kadar takip...Devamını Oku
25 Eki 2022
+gın/+ginBenzer bir ek, fiillerde özne, eylem veya durum isimleri türetmeye yarayan ekidir. Yanma olayı yangın, durma halinde durgun, olmuş kişi olgun gibi. Burada gez- kökünün değişimine de göz atmakta fayda var. Eski Türkçede ilk sessiz harfi sert ünsüz olarak karşımıza kez- biçiminde çıkar. Tuncer, Nişanyan, kez- kökünün Eski Türkçe ve Orta Türkçede “dönmek, dolaşmak” anlamlarına işaret ederler . Gezmek fiilinin sert ünsüzlü kez- hali, başka bir kelimenin köküne kapı aralamakta...
03 Haz 2022
Toki Pona, Kanadalı dilbilimci Sonja Lang tarafından 2001’den beri geliştirilen bir kurgudildir . 2014’te kitabının yayınlanmasıyla bütünlüklü bir kurgudildir. Toki Ponanın felsefesi, minimalizmden çıkmıştır. Karışık dil kuralları ve çekimler yerine basit kelimeler ve pozitif anlamlar barındırmayı amaçlar. Dilin adı olan Toki Pona da bu dilde “İyi Konuş / İyi Dil / Olumlu Dil” demektir. Sadece j, k, l, m, n, p, s, t, w ünsüzlerinden ve a, e, i, o, u ünlülerinden oluşan alfabesinin yan...Devamını Oku
05 Nis 2022
Kelime Köşesi; kelimelerin köklerini, tarihlerini ve anlamlarını keşfetmek için bir yolculuğa çıkıyor. İstanbul Bu köşemizde İstanbul ’un modern adının kaynağını inceleyeceğiz. Konstantinopolis / Konstantiniyye isimlerinin, şehri “kuran” ve başkent yapan Roma İmparatoru Konstantin ’den geldiği açıktır, “poli(s)” Yunancada “şehir(i)” anlamındaki ektir. Öncelikle en az muhtemel olan açıklamadan bahsedelim. Evliya Çelebi’nin seyahatnâmesinde geçen, ve bazı Osmanlı sikkelerinde de kullanılan ...Devamını Oku
02 Nis 2022
İslambolÖncelikle en az muhtemel olan açıklamadan bahsedelim. Evliya Çelebi’nin seyahatnâmesinde geçen, ve bazı Osmanlı sikkelerinde de kullanılan “” ifadesi gerçekçiliğe en uzak açıklamadır. Hatta Çelebi’ninki bir edebi espri de olabilir . Birçok görebileceğiniz kaynak bu kadarıyla yetinirdi, ancak burada bu açıklamanın neden mümkün olmadığını belirtmek istedik. Önemli olan, harflerin ve seslerinin nasıl İstanbul ’a dönüştüğünü açıklamaktır. İslambol ’daki /l/ sesinin /t/ sesine değ...Devamını Oku
29 Mar 2022