mahluk

Türkçe , Arapça maχlūḳ مخلوق kelimesinden alınmıştır (buradaki /χ/ harfi ile temsil edilen ses, ötümsüz küçükdilsil sürtünmeli ünsüzdür, küçükdil bölgesinden çıkarılan bir /h/ olarak düşünebilirsiniz).

Arapça maχlūḳ مخلوق kelimesinin kökenine bakarsak ... artık bu yazının gidişatından anlamışsınızdır. Kökü Arapça χalaḳa خَلَقَ “yarattı” fiilidir. Edilgen çekimi olarak mahluk da “yaratılmış” anlamına bürünür. Arapça χalaḳa خَلَقَ “yarattı” fiilini χlḳ خ ل ق köküne kadar takip edebiliriz.

Ama burada durmuyoruz. Aynı Arapça χlḳ kökünden Arapça χilḳat خلقة “yaratılış” türemiş, Türkçeye hilkat olarak geçmiştir. İşte buradan yazımızın başlığı hilkat garibesi gelir. “Yaratılışın tuhaflığı, tuhaf yaratılmış (şey)” gibi anlamlardadır.

Demek ki garip veya tuhaf kelimeleri de yaratık adlarının beşiği olabilirler. Eşanlamlı bir kelime olan, Türkçe acayip sözcüğüne bir göz atalım. Kökü Arapça ˁacība(t) عجيبة, “hilkat garibesi” demektir. İşte varolmanın dayanılmaz garipliği...

Nihaî kökü Arapça ˁcb “tuhaflık ile ilgili”, Türkçeye başka bir kelime de kazandırmıştır: ucube. Aradaki Arapça uˁcūba(t) اعجوبة “acayiplik, tuhaf şey” adımından Türkçeye geçmiştir.

Gördüğümüz üzere, bilinmeyen, korkutucu, tuhaf bir varlık hakkında efsaneler ortaya çıkarken, bu ne idiği belirsiz yaratıklar için türetilen isimler, hep birbirine benzemekte. Tek ortak özellikleri, canlı ve korkunç olmaları.

Demek ki bu varlıklardan korkucan...

Kelime Köşesi'nden Ata Leblebici

Instagram'da @kelime_kosesi

Twitter'da @KelimeKosesi