Hayatın birçok alanında işimizi bir hayli kolaylaştıran ve hızlandıran klavyeye geçiş, beynimizin çalışma biçimini ve öğrenme yetilerimizi de yeniden şekillendiriyor. Son yıllarda bu alanda çalışan araştırmacılar, bu değişimin endişe verici olduğuna dikkat çekiyor.

Yazı: Deniz Aytekin

Notlara kaydedilen alışveriş listeleri, günlük niyetine alınan ses kayıtları, derste bilgisayarla not tutma, sınava YouTube video’larıyla hazırlanma, toplantı notlarını e-postayla paylaşma derken kağıt-kalemle not almak birçoğumuz için geçmişe dair bir alışkanlığa dönüşmüştü. Okunamamasıyla meşhur doktor reçeteleri yerini elektronik reçetelere bıraktı, özene bezene yazılan kutlama notları, çevrimiçi hediye satın alırken ekrandaki boş kutucuğa yazdığımız bir cümleye dönüştü.

Öte yandan: Hayatın birçok alanında işimizi bir hayli kolaylaştıran ve hızlandıran klavyeye geçiş, beynimizin çalışma biçimini ve öğrenme yetilerimizi de yeniden şekillendiriyor. Son yıllarda bu alanda çalışan araştırmacılar, bu değişimin endişe verici olduğuna dikkat çekiyor.

Yazı aletlerinin geçmişi

Yazma eylemi, yalnızca kültürel evrimimizin bir ürünü değil, aynı zamanda onun itici gücü olarak da ortaya çıkmıştı. Sümerler çivi yazısıyla bu evrimin fitilini yaktılar; Mısırlılar 5.000 yıl önce hiyeroglifleri icat etti. İlk yazı sistemlerinin ortaya çıkmasıyla kanunlarını kaydeden karmaşık toplumların doğuşu eşzamanlı olarak yaşandı.

Fenikeliler, MÖ 1200 civarında 22 ünsüzden oluşan bir alfabe yarattılar. Yunanlılar bu alfabeyi benimsedi ve ona ünlü harfleri ekleyerek geliştirdiler. Bu gelişme, iletişim seçeneklerini genişletti ve soyut düşünmeyi teşvik etti. Romalılar daha sonra Yunan alfabesinin bir uyarlaması olan Latin alfabesini yarattı ve onu imparatorluklarının geniş topraklarına yaydı. Bu alfabe, bugün hâlâ yazımızın temelini oluşturuyor.

Ortaçağ alimleri dinî ve bilimsel metinleri elyazmalarına kopyalayarak bilgiyi korur ve entelektüel gelişimi teşvik ederken Aydınlanma etkisiyle 18. ve 19. yüzyıllarda Avrupa'da sistematik olarak okuma-yazma öğreten ilk devlet okulları ortaya çıktı.

15. yüzyılın ortalarında ise Gutenberg'in matbaayı icat etmesi, yazıyı mekanik bir sürece dönüştürmenin ilk adımı oldu. Ancak insanların yazılı materyallere erişimini kolaylaştıran bu gelişme, el yazısının büyüsünü azaltmadı.

Aslında el yazısının gerilemesi, 1870'lerin ortalarına, ABD merkezli silah üreticisi Remington'un ticari olarak üretilen ilk mekanik daktiloyu piyasaya sürdüğü tarihe kadar götürülebilir. Daktilonun avantajları açıktı: İnsanların daha hızlı ve okunaklı metinler yazmasını sağlıyordu.

YAZININ DEVAMI