2. Dijital platformlara AB dizgini

Avrupa Birliği'nin dijital anayasası olması amaçlanan ve bu yıl sonuna kadar yürürlüğe girmesi beklenen "Dijital Hizmetler Yasası" (DSA) üzerinde, Avrupa Komisyonu, Avrupa Parlamentosu ve Avrupa Konseyi'nin üç taraflı ön mutabakata vardığı duyuruldu. Yasanın "Big Tech" olarak anılan büyük teknoloji ve sosyal medya platformlarının sorumluluklarını belirleyerek, bu yükümlülükleri yerine getirmeyenler için caydırıcı cezalar ortaya koyması hedefleniyor.

^{Twitter üzerinden}

• Yasa dışı içerikle mücadele: Platformun temsilciliği hangi ülkede olursa olsun, tüm üye ülkelerin yasa dışı içeriği kaldırma talepleri gerçekleştirilecek. Yasa, taklit ürünlerin ve tehlikeli maddelerin satışından nefret söylemine kadar tüm yasa dışı içerikleri tanımlıyor. Bu madde, platformlarda yer alan reklamların daha sıkı bir denetime tâbi tutulması gerekeceği anlamına geliyor.
• Hedefli reklamlar: Platformların çocukları hedefleyen ya da hassas kişisel veriler üzerinden hedefleme yapan reklamlar göstermesi topyekûn yasaklanıyor.
• "Aracılık bahanesi"nin ortadan kaldırılması: Dijital pazar yerleri, platformları üzerinde satışa sunulan tüm ürünlerden sorumlu olacak. Mağdurlara toplu dava açma hakkı tanınacak. Tüm platformlara Avrupa'da temsilcilik açma zorunluluğu da getirilecek maddeler arasında bulunuyor.
• Medya çoğulculuğu ve ifade özgürlüğü: Kullanıcılar hangi kanallardan içerik önerilerine maruz kalabileceklerine kendileri karar verecek ve bir kullanıcının hesabının askıya alınabilmesi için AB'nin kriterleri baz alınacak. Bir başka deyişle Facebook, topluluk standartlarını AB'ye uyumlu hâle getirmek durumunda kalacak.
• Algoritma şeffaflığı: Platformların hangi içerikleri filtrelediklerine ya da önerdiklerine dair kullanıcıları bilgilendirmeleri ve algoritmalarının işleyişini şeffaf olarak ortaya koymaları gerekiyor.
• Ana dilinde içerik denetimi: Platformlar üye ülkelere ait her resmî dildeki içeriği denetleyebilecek yeterli insan gücünü işe almakla mükellef olacak. Platformların iletişime geçmek ya da şikayette bulunmak isteyen kullanıcıların ana dilini bilen muhatap bulundurması zorunlu hâle getiriliyor.
• Kullanım koşulları: Hizmet sunanların verdikleri hizmete dair hüküm ve koşulları açık, erişilebilir ve anlaşılabilir bir dille sunması gerekecek. Özel hüküm ve koşullar tıklanması gereken çoklu sayfalar arkasına gizlenemeyecek. Bu madde bir internet sitesine girdiğinizde çerezlere izin vermek için tek tıklama yeterliyse reddetmek için de tek bir tıklamanın yeterli olması gerektiği anlamına geliyor.
• Doğrudan denetim: Birlik, yeterince büyük platformlara temsilci atayacak; veri, algoritma ve iş modelleri konusunda uzman heyetler vasıtasıyla gerekirse platformların faaliyetlerine doğrudan müdahalede bulunabilecek.
• Acil durum kanalları: Platformların, Birliğin acil durumlarda halkla iletişime geçebilmesi için gerekli mekanizmaları kurması gerekiyor. İç Piyasadan sorumlu Avrupa Komiseri Thierry Breton; kriz, pandemi ve savaş gibi durumlarda ihtiyaç duyulan iletişim kanallarını sunması için platformların iyi niyetine güvenmelerinin yeterli olmadığını ifade ediyor.
• Caydırıcı cezalar: Yükümlülüklerini yerine getirmeyen platformları, yıllık küresel gelirlerinin yüzde 6'sına varabilecek cezalar bekliyor. Platformların yasanın koşullarını ısrarla ihlal etmeleri durumunda tamamen yasaklanmaları da söz konusu olabilecek.