Türk dillerinde temel sözcüklerden önemli bir kısmının yüzyıllar hatta binyıllardır çok benzer bir ş

Türk dillerinde temel sözcüklerden önemli bir kısmının yüzyıllar hatta binyıllardır çok benzer bir şekilde kullanıldığını ve günümüze geldiğini görürürüz.

Bu gibi sabit yolculuklara bir örnek tuz sözcüğünde görülebilir. Türkiye Türkçesi tuz > Orta Türkçe tūz > Eski Türkçe tūz yolculuğunda biçimini korumuştur. Özbekçe tuz, Azerbaycanca duz, Türkmence dūz, Kazakça tuz. Kırgızca tuz, Tuvaca dus, Yakutça tūs gibi sözcüklerde de aynı biçimin az değişim geçirdiği görülebilir.

Tuz sözcüğünün herhangi bir nihai Eski Türkçe veya Altay Anadili kökten gelip gelmediği, bu kökün *tuwuz mu yoksa *čiobeŕV mi olduğu belirsiz, son derece tartışmaya açık bir noktadır. *tuwuz ihtimali Eren Etimolojik Sözlüğü’nde bütünüyle reddedilmekte, Altay Anadili köken ise dayanaksız bir olasılık olarak karşımıza çıkmaktadır.

Hint-Avrupa dillerinde benzer bir hikaye mevcuttur. Sürekli okuyucularımız salata sözcüğünün “tuzlu, tuzlama” anlamında geldiğini, Latince sal “tuz” kökünden geldiğini hatırlarlar.

İşte bu Latince sal kökten Fransızca sel, İtalyanca sale, Portekizce sal, İspanyolca sal, Rumence sare gibi kelimeler türemiştir.

Latince kökün soydaşı olarak Sanskritçe sará सर, Antik Yunanca háls ἅλς, ve Eski İngilizce (Anglo-Sakson dili) sealt biçimleri takip edildiğinde Hint-Avrupa Anadili *séhls gibi bir biçimi oluşturabilmemize olanak sağlar.

Mandarin Çincesi yán 盐 “tuz” karakterinin yazılışının bir tuz torbasını andıran鹵 radikalinden türetildiği, ve okunuşunun Çin-Tibet Anadili *la kökeninden geldiği ifade edilmektedir. Benzer bir Kanji karakter 塩 ile yazılan Japonca sözcük ise shio şeklinde okunur.

Bütün bu hikayelerin ilginç kısmı, Ural dillerine bakmaya başladığımızda ortaya çıkar. Burada Fince suola, Estonca soola ve Macarca só karşımıza çıkıyor. Bu sözcüklerin Japonca shio ile ses benzerliği her Ural-Altay dil ailesi taraftarını heyecanlandıracak düzeydedir. Öte yandan özellikle Fince ve Estonca kelimeleri yine Hint-Avrupa Anadili *séhls ile bağdaştıran kaynaklar da mevcuttur. Japonca sözcüğü ise Çince artık kullanılmayan cuó 鹺 “tuzlu” kelimesi ve Çin-Tibet Anadili *tsa köküyle bağdaştırmak da mümkündür.