Kahramanmaraş’ta meydana gelen depremin

ardından bölgeye çok sayıda yardım gönderiliyor. Soğuk havaya karşı kıyafet, ısıtıcı, çadır gibi yardımların yanı sıra gıda ve su yardımları da yapılıyor. Depremzedelerin ihtiyacı olan her noktada destek verilmeye çalışılırken bir başka önemli ihtiyaç da ilaç desteği olarak öne çıkıyor. Peki bölgedeki ilaç yardımı ne durumda? Uluslararası Eczacılar Birliği Eğitim Politikaları ve Uygulamaları Yöneticisi Nilhan Uzman, sorularımızı yanıtladı.

• Afet durumlarında ilaç temini ve ulaştırma süreçleri nasıl işliyor?

İlaç kooperatifleri ve dağıtım kanalları ile iletişime geçilerek ilaç temin süreçlerinde TİTCK ile ortaklaşa belirlenen tedarik yönetimi şu şekilde yürüyor:

TEB'in başlattığı Afet Yardım kampanyası ile eczane eczacıları TEB’in FarmaInbox uygulaması üzerinden belirledikleri tutarlarda ilaç kooperatifleri ve dağıtım kanallarına fatura kesiyor. İlaç kooperatifleri ve dağıtım kanalları da belirlenen ihtiyaçlar doğrultusunda bölgeye ilaç ve tıbbi cihaz tedariğinde bulunuyor. Bu şekilde bölgede oluşturulan ilaç dağıtım merkezlerindeki malzemelerin sürekliliği sağlanıyor.

Yine eczacılar kendi eczanelerinden bağışladıkları veya halk tarafından bağışlanan ilaç, tıbbi malzeme ve ihtiyaç malzemelerini TEB’in İstanbul ve Ankara’da kurduğu aktarım merkezlerine gönderiyor. Bu aktarım merkezlerindeki eczacılar ilaçların kalite kontrolünü yapıp, uygunluk durumunu belirleyip, tüm ilaç ve tıbbi malzemeleri farmakolojik yani tıbbi kullanım şekillerine göre sınıflandırıp, bölge koşullarına uygun ve dayanıklı bir şekilde paketleyip, uçak kargo ile bölgeye iletiyor. Uçak deprem bölgesine ulaştıktan sonra tırlar aracılığıyla depremden zarar gören tüm illere dağıtılıyor.

Gönüllü eczacılarımız, bu eczanelerin kurulumunda, organizasyonu ve hizmet sağlanması konusunda rotasyonla Türkiye’nin dört bir yanından bölgeye gelerek çalışma yapmaktadır. Bunun dışında yine seyyar eczaneler aracılığı ile bölgedeki hastaneler ve tüm sağlık çalışanları ile koordineli bir şekilde hastanelerdeki ilaç ve tıbbi cihaz ihtiyaçları da giderilmektedir.

Kronik olarak ilaç kullanımı gerektiren hastalıklar için de farklı işbirliklerinin oluşturulmasına devam ediliyor.

TEB, Uluslararası Eczacılık Federasyonu ile uluslararası yardım kampanyası başlatarak Afet Yardım Kampanyasına dünyanın dört bir yanından yardım toplamaktadır. Meslektaşlarımızdan aldığım bilgiye göre yurtdışından da ilaç bağışı ulaşmıştır. İlaçların temini ve ulaştırılması eczacıların koordinasyonunda yürütülmektedir.

• Afet durumlarında ilaçlar nasıl muhafaza ediliyor? Muhafazada dikkat edilmesi gereken unsurlar neler?

İlaçların eczanelerde belirli sıcaklık, nem ve gerektiğinde soğuk zincir koşullarında saklanması gerekmektedir. İlaçların eczanede saklanma koşulları: Sıcaklık 25 derecenin altında, nem %60'ın altında olmalıdır. Buzdolabında saklanacak ilaçlar minimum 2, maksimum 8 derecede bulundurulmalıdır. Bağışlanan ilaçların kalite, miyad, kullanılmamış olduğu gibi uygunluk durumları eczacılar tarafından yapılıyor ve ilaçların bölgeye sevki bu kontrolden sonra gerçekleşleşiyor. Bunun yanı sıra afet bölgesinde uygun koşulların oluşturulması için tır, konteyner ve sahra eczanelerine jeneratörler temin edildi.

• Deprem bölgesinde ilaç temin süreçleri nasıl işliyor? Bölgede bu konuda herhangi bir eksik ya da koordinasyon sorunu görüyor musunuz?

Deprem bölgesinde ilaca erişimi artırmak için Kahramanmaraş, Hatay, Gaziantep, Malatya, Adıyaman ve Şanlıurfa’da toplamda 23 Tır, Konteyner ve Sahra Çadırı Eczane bulunmaktadır.

İlaç temininin sürekliliğini sağlamak için 13 Şubat 2023 tarihinde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile OHAL süresince valilik tarafından uygun görülen mekanlarda veya mobil araçlarda eczane açma izni verildi.

Yine aynı kararname doğrultusunda, kronik ilaç reçetesi olan hastaların ellerinde ilaç bulunup bulunmadığına bakılmaksızın ilaç teminlerinin sağlanması amacıyla ilaç geçmişleri sıfırlanmış ve SGK tarafından sistemde gerekli tanımlanmalar yapılmıştır. Deprem bölgesinden farklı illere geçen depremzedelerin ilaç katkı payı gibi ek ödemelerinin çıkmaması için SGK ile görüşülmeye devam ediliyor.

Şehir merkezinden uzakta olan yerlere ilaçların erişmesi için gönüllü kişiler ve kurumlar ile çalışmak erişimi artıracaktır. Örneğin gönüllü bisikletçiler şehirlerin farklı yerlerine ulaşmış ya da kar motoru ile kar altında kalan köylere ilaç götüren gönüllüleri sosyal medyadan takip ettim, ben de bizzat uzaktan koordinasyon sağladım.

• Bireysel olarak ilaç göndermek doğru mu? Bireyler ilaç gönderirken nelere dikkat etmeli?

Bireysel ilaç göndermek kesinlikle doğru değil. Eczacılar ilaçların temini, dağıtım, saklanması, yardımların koordinasyonu ve ilaçların sunumu konusunda en bilgili ve yetkili kişiler. Bunun yanı sıra koliler içinde organize olmadan gönderilen ilaçlar kaybolabilir, ziyan olabilir, çöpe atılıp doğaya karışarak risk oluşturabilir ve en risklisi de yanlış kullanım sonucu sağlık riskleri oluşturabilir. Lütfen bireysel ilaç göndermeyin. Bireysel ilaç göndermek yerine, eczane eczacılarınıza ulaşarak bölgeye ilaçların koordineli ve güvenli bir şekilde ulaşmasını sağlayabilirsiniz. Evinizde tarihi geçmemiş ve kullanılmamış ilaçlarınızı yine eczane eczacılarınıza iletebilirsiniz.

Nilhan Uzman, bölgede ücretli ilaç satılmasının nedeninin; ilaçların eczacılara ait olması olduğunu söylüyor ve ücretsiz ilaçların sahra eczanelerinden temin edileceğini aktarıyor. İlaç yardımlarının ve dağıtımının eczacıların öz sermayesinden gerçekleştirildiğini vurgulayan Uzman, eczanelerden devam reçetelerinin karşılandığını, devam reçetesi denilen şeyin afet reçetesi koduyla alınan ilaçlar olduğunu, çıkan fark ücretinin alındığını; ancak farkı eczacının değil, SGK’nın yani devletin çıkardığını anlatıyor. Uzman ayrıca bu farkın alınmaması için TEB'in çağrıda bulunduğunu bildiriyor.