The Economist’in 24 Ağustos tarihinde yayımlanan sayısında Türkiye ile ilgili “Türkiye'nin varlık patlaması bazıları için iyi ancak çoğunluk için korkunç” başlığı altında şu ifadelere yer verildi:

“Hafta içi bir öğleden sonra İstanbul'un İstinye Park alışveriş merkezindeki butikler şık bir şekilde hareketleniyor. Şehrin Michelin yıldızlı restoranları aylardır dolu ve yat marinaları tıklım tıklım. Lüks malların tüketimi arttıkça, Türkiye'nin en büyük kentinin her yerinde şaşırtıcı bir zenginlik patlamasının işaretleri görülüyor.”

Bir paragraflık kısacık yazıda, bir yandan Türkiye’deki lüks yaşama dair esintiler sıralanırken, bir yandan artan gelir eşitsizliğine değinilerek şu ifadeler kullanıldı:

“Zenginler daha da zenginleşiyor. Türkiye'deki ultra yüksek net değere sahip bireylerin sayısı 2022 ve 2023 yılları arasında %10 arttı. Yine de ortalama bir Türk'e daha da zenginleştiğini hissedip hissetmediğini sorduğunuzda cevabınız neredeyse kesinlikle hayır olacaktır.”

Görünüşe göre Türkiye’nin bir kesiminde görülen belirgin zenginleşme uluslararası kamuoyunun da dikkatini çekti. Peki son birkaç yılda Türkiye’de gelir dağılımı hangi yönde değişti?

En zengin %15 zenginleşirken, orta direk payını kaybetti

Bu konuda en kapsamlı araştırmalardan biri olan ve Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından hazırlanan Gelir ve Yaşam Koşulları Araştırması’nın 2022 yılı sonuçları pek çok vatandaş için oldukça çarpıcı oldu. TÜİK verilerine göre referans yılda toplumun en zengin %20’lik kesiminin toplam gelirden aldığı pay 1,8 puan artışla %49,8’e yükselirken, diğer tüm gelir gruplarının aldığı payda azalış kaydedildi. Verinin %5’lik alt kırılımlarına bakıldığında ise yalnızca en zengin %15’lik dilimin gelirden aldığı payı artırabildiği görüldü.

Gelir dağılımında en çok pay kaybeden grup ise "orta gelir grubu" olarak da adlandırılabilecek ikinci ve üçüncü %20’lik kesim oldu. 2022 referans yılında bu kesimin toplam gelirden aldığı pay 1,1 puan azalışla %34,5’e geriledi. Aynı dönemde en yoksul ikinci %20’lik kesimin payı 0,6 puan azalışla %9,8’e gerilerken, en yoksul %20’lik kesimin payı ise 0,1 puan azalışla %5,9’a indi.

^{Kaynak: Ekonomist Ali Orhan Yalçınkaya}

TÜİK araştırmasına göre yüksek enflasyonun yaşandığı bu dönemde yoksul ve zengin vatandaş arasındaki gelir farkı daha da açıldı. 2022 yılında en zengin %20’lik kesimin gelirinin, en yoksul %20’lik kesiminin gelirine oranı olarak hesaplanan P80/P20 oranı 0,5 puan artışla 8,4’e, %10’luk dilimlere göre hesaplanan P90/P10 oranı ise 0,8 puan artışla 15,0’e yükselerek 2006 yılından bu yana en yüksek seviyesini kaydetti.

Milyoner sayısı artışı ve vergi geliri payının değişimi için yazının devamını okuyabilirsiniz.

DEVAMINI OKU