Dünya tarihinde uluslararası sistem ilk kez çözülmüyor, normlar da ilk kez yıkılmıyor. Sistemin bu sıkışmış hâli geçmişteki başka kaos ve çoklu kriz dönemlerini hatırlatıyor. Tam da bu nedenle ikinci Donald Trump döneminin, dünyanın normsuzluğun tüm veçheleriyle yüzleşeceği, hatırlanacak bir kırılma süreci olacağını öngörmek mümkün.

Yazı: Merve Özdemirkıran-Embel

2000’li yılların başında üniversitedeki Uluslararası İlişkiler derslerimizde hocalarımız bize uluslararası hukuk kurallarını, uluslararası örgütleri, bu örgütlerin yaptıkları düzenlemeleri, sağlıktan, nükleer silahsızlanmaya, ticaretten kalkınmaya farklı alanlarda kurulan uluslararası rejimlerin sağladıkları düzenin kurallarını öğretirlerdi. O zamanlar uluslararası sistemde nispeten dikkate alınan ve görece işleyen kurallar ve normlar vardı.

Bugünlerin habercisi bazı gelişmeler (2001 Afganistan, 2003 Irak müdahaleleri) yaşansa da devletler ve hükümetler genel olarak bu normlarla kendilerini bağlı telakki eder, bu ön kabule göre davranır, birbirleriyle bu normlara dayanarak ilişki kurarlardı. Bu nedenle normlar, siyaset bilimi ve uluslararası ilişkiler disiplinlerinde verilen eğitimin önemli bir parçasıydı. Bugün kürsünün diğer tarafından bakarken söz konusu kural ve normları, uluslararası düzeni siyaset öğrencilerine anlatmak neredeyse imkansız.

Uluslararası sistemi mevcut hâlinde birarada tutan meşru ve etkili hiçbir dayanak ve çıpa olmadığına ikna olan öğrenciler sıklıkla bize Üçüncü Dünya Savaşı'nın neden hâlâ çıkmadığını soruyorlar. Haklı ve yerinde bulduğum bu sorunun cevabını ne yazık ki ne Birleşmiş Milletler’in (BM) ne de BM bünyesinde ya da dışındaki çeşitli uluslararası/hükümetler arası örgütlerin düzen koruyucu işleviyle değil devletlerin farkında oldukları mevcut kitle imha silahlarının (KİS) yol açabileceği toplu imha riskiyle cevaplayabiliyoruz.

YAZININ DEVAMI