Suudi Arabistan’ın başkenti Riyad’da Trump ile Putin'i biraraya getirmesi beklenen zirveye dair değerlendirmeler, bu görüşmenin küresel çapta hegemonya mücadelesinin verildiği Tahran, Yalta (Kırım) ve Potsdam konferanslarıyla benzerliklerini akla getiriyor.

Yazı: Faik Bulut

(...)

Gelişmelere bakılırsa Trump, özellikle eski Başkan Joe Biden’ın Asya’ya yönelmesinin ardından, Körfez’de ABD’nin ekonomik açıdan baskın hâle gelmesini hedefliyor. Uluslararası İlişkiler Profesörü Dr. Khattar Abu Diab’a göre “Trump ayrıca Çin ile rekabet nedeniyle, Suudi Arabistan’daki ve bölgedeki ABD nüfuzunu güçlendirmeye çalışıyor.”

Yukarıdaki açıklama ve değerlendirmeler şunu gösteriyor: Suudi Arabistan’ın başkenti Riyad’da yapılacak zirve sıradan bir görüşme olmaktan ziyade küresel çapta hegemonya mücadelesinin verildiği Tahran, Yalta (Kırım) ve Potsdam konferanslarını çağrıştırıyor. Kısaca hatırlayalım:

• Tahran Konferansı: 28 Kasım - 1 Aralık 1943 tarihleri arasında Müttefik liderler Joseph Stalin, Franklin D. Roosevelt ve Winston Churchill’in katılımıyla dünyanın yeniden şekillendirilmesi kararlaştırılmıştı.
• Yalta Konferansı: 4-11 Şubat 1945’te de yine Churchill, Roosevelt ve Stalin buluşmuştu. Konferansın başlıca konuları, Polonya topraklarının değişimi, Almanya'nın bölünmesi ve SSCB'nin Japon İmparatorluğu'na savaş ilan etmesiydi.
• Potsdam Konferansı: 17 Temmuz - 2 Ağustos 1945 tarihleri arasındaki Potsdam Konferansı'na ise üç büyük ülkenin liderleri Churchill, ABD Başkanı Truman ve Stalin katılmıştı. Konferansın başlıca konuları, Nazi Almanyası'nın işgal ettiği toprakların geri alınması, Avusturya'nın Almanya'dan ayrılması, Almanya'nın "demokratikleştirilmesi", Almanya, Avusturya'nın yanı sıra Berlin, Viyana'nın bölünmesi, savaş suçlularının yargılanması, Oder-Neiße Hattı'nın Almanya ile Polonya'nın geçici sınırı olarak kabul edilmesi, Almanya dışında ikamet eden Almanların Almanya'ya geri gönderilmesi, hâlâ savaşa devam etmekte olan Japon İmparatorluğu'na karşı Potsdam Demeci'nin açıklanması idi.

Çin’in gelecekteki küresel rolünü ve Trump’ın Putin ile buluşmasının bir amacının da Pekin ile mücadeleye yoğunlaşmak olduğu gerçeğini unutmadan belirtmeliyim: Riyad Zirvesi'nde bölgeye ve dünyaya yeniden nizamat verilip verilmeyeceğini, jeopolitik haritalar çizilip çizilmeyeceğini buluşma yapıldıktan sonra anlayabileceğiz.

YAZININ TAMAMI