Papa denince akla, hemen onun adı gelir

Vatikan’daki Sistina Şapeli'nin bacasından yeni papanın seçildiğini haber veren beyaz dumanlar yükseldiğinde İstanbul’un Harbiye semtindeki Papa Roncalli Sokağı'nda da çanlar çalınmaya başlandı. Bu sokak, bugün İstanbul'da Vatikan Büyükelçiliği'nin Casa Roncalli adındaki binasına ev sahipliği yapıyor.

• Bu sokakta yaşayanlar çanları duyduğunda ne düşündü bilinmez ama yeni Papa 14. Leo’yu, 1958-1963 yılları arasında görev yapan eski Papa 23. Ioannes’in (Angelo Giuseppe Roncalli) uzun yıllar yaşadığı sokaktan selamlamak ilginç bir hayat deneyimi olsa gerek.

Oturduğumuz sokağın hikayesini öğrenmek tuhaf zamanların eskittiği bir alışkanlık mı bilemiyorum. Ama bu alışkanlığı sürdürenlerin "Türk Papa" lakaplı Angelo Giuseppe Roncalli’nin hikayesine vakıf oldukları kesin. Lakin bu yazı, hikayeye vakıf olmayanlar için…

Tarihte bir "Türk Papa mı vardı?" ya da "İstanbul’da bir papa mı yaşadı?" diye şaşkınlıkla sorabilirsiniz. Roncalli, Türk değildi elbet İtalyandı ama Türk dostu olduğu için bu lakapla anılıyor.

‘Ben Türkleri seviyorum’

5 Ocak 1935’te, bir kış günü, Yunanistan ve Türkiye’nin Papalık temsilcisi olarak Haydarpaşa Garı’na indiği vakit, kendisi de yıllar sonra böyle anılacağını bilmiyordu pek tabii. Ama buradaki faaliyetleri, kurduğu ilişkiler, yürüttüğü politikalar, devlet katında da halk arasında da bir dost olarak algılanmasını sağladı.

Papa Roncalli’nin bu lakaptan ve Türkiye’de dost olarak görülmekten her daim memnun olduğu bilinen bir gerçek. Kendisi de 1939’da günlüğüne yazdığı satırlarda bu coğrafyaya ve Türklere karşı sevgisini dile getirmiş:

“Türkiye’nin aleyhinde konuşanlar Türkiye’yi yakından tanımayanlardır. Burada yaşayanlar, Türkleri yakından tanıyanlar onlar hakkında çok farklı düşüncelere sahip olmuşlardır. Ben Türkleri seviyorum. Uygarlık yolunda önemli katkıları olan bu milletin tabii meziyetlerini takdir ediyorum.”

Bu dostluk, Türkiye Cumhuriyeti ile Vatikan arasında resmî ilişkilerin başlamasına vesile olacak kadar güçlüydü. Ki Türkiye’de de bu dostluğun nişanesi olarak 2000 yılında, Roncalli’nin yıllarca yaşadığı Ölçek Sokak’ın adı değiştirildi ve sokağa Papa Roncalli Sokağı adı verildi.

Angelo Giuseppe Roncalli, papa olduktan sonra 23. Ioannes ismini alıp beş yıl gibi görece kısa bir zaman diliminde görev yapsa da 20. yüzyıl şartlarında önemli bir misyon üstlenmiş dinî bir lider olarak anıldı. Seleflerinin birçoğunun katı ve mesafeli yaklaşımlarına karşıt bir tutum benimseyen ve halka daha yakın duran, hoşgörülü ve diyaloğa açık papalardan biri oldu. Bunun için de hâlâ "iyi papa" olarak anılıyor Katolik aleminde.

Tarihî reformların mimarı

Mesela papa olduktan sonra gece-gündüz fark etmeksizin Roma’da yaptığı yürüyüşlerle nam salan bir isim olmuştu. Önceki papalar epey bir zaman Vatikan’ın duvarları içinde kalmayı tercih ettikleri için Roncalli’nin bu tavrı çok takdir toplamış o zamanlar. Sokaklarda dolaşmanın ötesinde hastaneleri, hapishaneleri de ziyaret ettiği biliniyor. Halkla kurduğu sıcak ilişkilerin ötesinde kilise kurumunu modern dünyaya açtığı ve diyalog odaklı bir papalık vizyonu sunduğu için bugün "tarihî reformların mimarı" olarak anılıyor.

DEVAMINI OKU