Zannedilenin aksine obezite, her zaman çok yemekle ortaya çıkmıyor. Aynı zamanda yoksullukla da özdeşleşmiş bir sorun. Sağlıklı gıdaya erişimi olmayan kesimler, ulaştıkları gıdalarla yetinmek zorunda kalınca dengesiz kilo alıyor.

Yazı: Ayça Örer

Obezite, Sağlık Bakanlığı’nın hedefinde. Bakanlık tarafından başlatılan “İdeal Kilonu Öğren, Sağlıklı Yaşa” kampanyası kapsamında sokaklarda kurulan stantlarda kilo kontrolü yapılıyor ve sağlıklı hayat için tavsiyelerde bulunuluyor. Peki sağlıklı yaşamak kolay mı? Pestisit sorununun Türkiye’nin en önemli gündemlerinden biri hâline geldiği, güvenilir gıdaya erişimin zorlaştığı, çocuk yoksulluğunun arttığı bu dönemde, uzmanlara göre obezite bir sonuç.

“Noodle sevmiyorum ben. O bana ince geliyor. Salçalı makarna seviyorum ama geçen üstüne peynir istedik, patron almadı. Biz bir peynir aldık, o da güzel çıkmadı. Yedik ama çok acıkmıştık.”

Mesleki Eğitim Merkezi (MESEM) öğrencisi Adem’e ait bu sözler. Adem, günde bazen 9 saati bulan mesailerle döküm atölyesinde çalışıyor ve evden yemek getirmediği zaman işyerinde yaptıkları salçalı makarnayla karnını doyuruyor:

“Bazen annem ekmek arası patates yapıyor ama o da her zaman değil. En iyisi çocuklarla para toplayıp makarna, gazoz almak. Makarnayla iyi doyuyoruz ama tabii sonrasında biraz uyku getiriyor. Valla ben üç yıldır çalışıyorum, bir işyeri dışında yemek görmedim; o gördüğüm yerde de görmesem olurdu diyorum. O kadar kötüydü. Yemeği etin yanında tutmuşlar, o da kendini etli sanıyor.

Burada bazı günler tavuk nugget alıyoruz, ekmek arası onu yiyoruz, bazen çocuklar noodle seviyor ama benim karnım onunla hiç doymuyor. Patatesle uğraşması zor. En güzeli makarna. Hem herkes doyuyor hem de enerji alıyoruz. Bazen paramız olursa çiğ köfte de alıyoruz. O da çok pahalandı gerçi.”

Sabah yumurta yapıyorlar ama her zaman değil. “Atölye kokmasın” diye yumurtaya çok izin yok.

16 yaşındaki Adem, okulunda da, işyerinde de, evinde de sağlıklı gıdaya ulaşamıyor. Adem için sağlıklı gıda, o an karnını doyuran karbonhidrattan ibaret.

Zannedilenin aksine obezite, her zaman çok yemekle ortaya çıkmıyor. Aynı zamanda yoksullukla da özdeşleşmiş bir sorun. Sağlıklı gıdaya erişimi olmayan kesimler, ulaştıkları gıdalarla yetinmek zorunda kalınca dengesiz kilo alıyor. Beslenme alışkanlıklarının değişimi, hayat tarzının bozulmasıyla doğrudan ilgili.

• Yayımlandığı dönemde büyük ses getiren That Sugar belgeseli meyve, sebze ve lif ağırlıklı beslenen Avusturalya yerlilerinin şekerli içecekler ve paketli ürünlerle tanıştıktan sonra daha önce hiç karşılaşmadıkları sağlık sorunlarına ve obeziteye maruz kaldığını gösteriyor.

Türkiye, 38 OECD ülkesi arasında gıda enflasyonunun en çok arttığı ülke. Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) 2023'teki "Türkiye Çocuk Araştırması" da çarpıcı veriler ortaya koyuyor. Araştırmaya göre, her gün meyve tüketemeyen çocukların oranı yüzde 49,5. Her gün sebze tüketemeyenlerin oranı yüzde 67. Her gün et, tavuk veya balık tüketemeyenlerin oranı ise yüzde 87.3.

YAZININ DEVAMI