12 Mayıs 2025'te kendini feshetmesi münasebetiyle yayımlanan PKK bildirisinde Lozan Anlaşması ile Türklüğü esas alan 1924 Anayasası eleştirilince hararetli tartışmalar başladı. Peki Kürtler açısından Lozan neyi temsil ediyor? Ve 20 yıl önce, Erdoğan ile masaya oturan aydınlar arasında bulunan Osman Kavala'nın o dönemki açıklamaları, bugüne dair neler söylüyor?

Yazı: Faik Bulut

Bu yazıda iki konuyu ele alacağım: Birincisi, Osman Kavala’nın 2005 yılında dönemin Başbakanı Erdoğan’a anlattıkları; ikincisi ise Lozan Anlaşması’na ilişkin tartışmalar.

Birincisiyle başlayalım: Gezi Parkı-Çarşı davasında, “hükümete darbe yapma girişimi” suçlamasıyla tutuklanan Osman Kavala, 18 Mayıs 2025 tarihi itibarıyla 2 bin 759 gündür tutuklu.

Öte yandan: Türkiye ve dünya kamuoyunda "barış aktivisti" olarak bilinen bu iş insanı ve entelektüel şahsiyet, bir zamanlar dönemin başbakanı Erdoğan tarafından itibarlı bir kişi olarak görülüyor ve Kürt meselesi hususunda görüş ve önerilerine başvuruluyordu.

Kavala: 'Öcalan ismi adım adım karşımıza çıkacak'

Bu söz, Erdoğan ile masaya oturan aydınlar arasında bulunan Osman Kavala’ya ait. Gazeteci-sosyolog Okan Konuralp’in bizzat kendisinden dinlediği olayın perde arkası, 16 Ağustos 2005 tarihli haftalık Tempo dergisinde yayımlanmıştı. Özetleyerek aktarıyoruz:

“Başbakan Erdoğan’ın, 10 Ağustos 2005 Çarşamba günü yeni başbakanlık binasında Türk aydınları ile yaptığı tarihî toplantının gündemi ‘Kürt sorunu’ gerçeğini kabul etmesiydi. Buna göre Türkiye siyasası, soruna terörden, PKK’dan bağımsız bakılması gerektiğini savunuyor. Başbakan Recep Tayyip Erdoğan’ın da Kürt sorunu ile yüzleşmeye hazır olduğunu söyleniyor. Zira Erdoğan’ın ağzından kayda geçirilmiş sözler, Kürt meselesindeki mecranın farklılaşmış olduğunu gösteriyor.

Toplantının Başbakan Erdoğan cephesinden sonuçları, aydınlar tarafından da benzer duygu ve düşüncelerle ifade ediliyor. Aydınların talep ve önerileri, ‘Kürt sorununun PKK ile özdeşleştirilmesi anlayışına son verilmesi temeline’ dayanıyor. Devamında, ‘bu anlayıştan vazgeçilmesi hâlinde diğer öneriler ve çözüm yollarının bir işe yarayabileceğine’ vurgu yapılıyor.

Aydınlar, toplantı sırasında 5-6 dakikalık süreler içinde fikir ve önerilerini dile getiriyorlar. Toplantının katılımcıları arasında bulunan ve özellikle Güneydoğu Anadolu bölgesine yönelik sivil toplum çalışmalarıyla da adından söz ettiren Osman Kavala, Tempo’ya yaptığı açıklamada bu konuya dikkat çekiyor.”

YAZININ DEVAMI