Karabağ’ın kaybının yarattığı etkiler, Ermenistan toplumunu hâlâ bölmeye devam ediyor. Bu da hem referandumun hangi koşullar altında yapılacağı hem de toplumsal tepkilerin Paşinyan yönetimini nasıl etkileyeceği sorusunu gündemde tutuyor.

Yazı: Merve Özdemirkıran Embel

8 Ağustos Cuma günü Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev ve Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan, Beyaz Saray’da, onlarca yıldır süren bir çatışmanın sona erdiğini ilan eden ortak bir bildiri imzaladı. ABD Başkanı Donald Trump’ın memnun bakışlarıyla kendi imzasını eklediği belgeyle Güney Kafkasya’nın iki ülkesi “nihai olarak çatışmaya son verme, ticari ve diplomatik ilişkileri açma ve karşılıklı egemenlik ile toprak bütünlüğüne saygı gösterme” taahhüdünde bulunduklarını açıkladı. Ancak bu taahhüdün bağlayıcı niteliği belirsizliğini koruyor.

Dağlık Karabağ bölgesindeki anlaşmazlık ve çatışmalar nedeniyle bir çözümsüzlük döngüsüne hapsolan Azerbaycan-Ermenistan ilişkilerinin ana hatları her iki tarafın da çözüm için istekli olduğu bir süreçle bir barış antlaşmasıyla yeniden oluşturuluyor. Antlaşmanın imzalandığı sırada hâlinden çok memnun görünen ev sahibi Trump’ın huzurunda Aliyev, “Bugün Kafkasya’da barışı tesis ediyoruz” diyerek tarihî bir güne tanıklık ettiklerini söylerken ABD’nin uzun süredir uyguladığı askerî işbirliği kısıtlamalarını kaldırma kararından ötürü Trump’a teşekkür etti. Paşinyan ise bu anlaşmayı “on yıllardır süren çatışmaya son verecek bir yol” olarak nitelendirdi.

Anlaşmanın bir başka özelliği de Azerbaycan’ı Ermenistan üzerinden geçerek batıdaki Nahçıvan’a bağlayacak bir transit koridorunun oluşturulmasını öngörmesi. Bu koridor; demiryolu, karayolu, enerji (petrol ve doğalgaz) hatları ve dijital (fiber optik kablolar) altyapıyı kapsayacak şekilde tasarlanmış olup, 32 kilometrelik bir hat üzerinden bağlantı kurmayı hedefliyor. Bakü’nün uzun süredir talep ettiği ve Zengezur Koridoru olarak adlandırdığı bu yapı “Trump Yolu: Uluslararası Barış ve Refah” adıyla anılacak (İngilizce kısaltması TRIPP).

• ABD, bu bölgede özel yatırım haklarına sahip olacak. Bu sayede Washington, hem enerji kaynakları açısından zengin hem de stratejik bir coğrafyada etkisini artırabilecek. Bölgenin Rusya açısından önemi düşünüldüğünde bir yandan Ukrayna konusunda Putin’le ılımlı bir ilişki yürüten Trump, diğer yandan bu jeostratejik açıdan özel bölgede nüfuzunu yaymaya çalışıyor.

Bununla birlikte, 2020’deki 44 Gün Savaşı'nda Bakü’ye verdiği kritik askerî destek sayesinde Azerbaycan ordusunun ezici bir zafer kazanmasına katkı sağlayan Ankara da Dışişleri Bakanlığı açıklaması ile “Azerbaycan ile Ermenistan arasında kalıcı barışın tesisine yönelik kaydedilen ilerlemeden memnuniyet duyuyoruz” ifadeleriyle barıştan hoşnut olduğunu gösterdi.

YAZININ DEVAMI