Mimar Sinan’ın “ustalık eserim” diye nitelediği, 2011 yılından bu tarafa UNESCO’nun Kültür Mirası listesinde yer alan Selimiye Camii “aslına dönüş” iddiasıyla planlanan restorasyon çalışmaları nedeniyle gündemde. “Tarihî katmanların bütünlüğünü tahrip edeceği” gerekçesiyle eleştirilen projeyi, uzmanlarla konuştuk.

Yazı: Ayça Örer

Mimar Sinan’ın “ustalık eserim” diye nitelediği, 2011 yılından bu tarafa UNESCO’nun Kültür Mirası listesinde yer alan Selimiye Camii “aslına dönüş” iddiasıyla planlanan restorasyon çalışmaları nedeniyle gündemde. Proje, “tarihî katmanların bütünlüğünü tahrip edeceği” gerekçesiyle eleştirilirken düzenlemeyi savunanların iddiası, “caminin 16. yüzyıldaki hâline geri döneceği.”

Tarihçilerden politikacılara farklı kesimlerden tepki toplayan restorasyon için yürütmeyi durdurma kararı çıksa da numuneler alındı. Projeyi Aposto için yorumlayan Prof. Dr. Hasan Fırat Diker “Son yıllarda ihya adı altında pek çok rekonstrüksiyon yapılıyor. Selimiye Cami’nde yaşanan da bunun bir parçası, hatta sonucu” diyor.

“Beyaz sıva” son dönemdeki restorasyonlarda en çok anılan ve korkulan malzemelerden biri. İstanbul’da Kapalı Çarşı, Edirne Eski Cami, Malatya’da bulunan Silahtar Mustafa Paşa Kervansarayı, Çorum Ulu Cami, Arapkir Taşköprü, Manisa Ulu Cami, Malatya’daki Suceyin Taş Köprüsü, Kastamonu’ndaki Nasrullah Camii, Şahkulu Sultan Dergahı tarihleri beyaz sıvayla örtülmüş yerlerden bazıları. Bu kez ise Edirne’de bulunan Selimiye Camii ile anılıyor.

Mimar Sinan’ın 80 yaşında yaptığı "ustalık eseri" Selimiye Camii, 2021 yılından bu yana restorasyonda. 2025 yılında bitirilmesi planlanan çalışmayı gündeme getiren ise ana kubbedeki kalem işi süslemelerin ve hat eserlerinin değiştirilmesinin planlanması. Bu değişiklik, caminin bugüne gelen bilindik üslubunun değişmesi anlamına geldiği gibi, uzmanlarca “tarihi tahrifat” olarak da niteleniyor.

126 hattat ortak bir açıklama yayımlayarak projeye ilişkin itirazlarını dile getirdi. Buna karşılık restorasyonu savunanlar “16. yüzyıl özgünlüğüne dönüleceği” iddiasında. Uygulamayı hayata geçirmek isteyen heyetin başında bulunan Uğur Derman, Anadolu Ajansı’na verdiği röportajda, değişikliği şöyle gerekçelendiriyor:

“19. asrın başlarında, herhalde Osmanlı'nın mali sıkıntılarının olduğu bir devirde, İstanbul gibi hüsnühattın çok geçerli olduğu yerden gelen hattatları -mesela bir (Mustafa) Rakım emsali olmayan bir kimse, Hattat Sami Efendi gibi- zevatı bir tarafa bırakıp Edirne'de mahalli yazı yazan, yani kendilerine hattat denmeyecek seviyede olan kimselerle 19. asrın başında Selimiye Camisi'nin doldurulması beni çok rahatsız eder. Bunların bir an evvel kalkmasını temenni ederim.”

YAZININ DEVAMI