Haber Değeri Olan Ölümler

Geçtiğimiz haftalarda Our World in Data tarafından yayınlanan çalışma oldukça ilginç bir tartışmanın da kapısını araladı. Ekip ABD’de 2023 yılı boyunca insanların hangi sebeplerden öldüklerine ve ardından seçtikleri üç büyük haber kurumunda hangi ölüm sebeplerinin ne kadar haber olduğuna bakmış. Ardından da bunları kıyaslayan bir çalışma yayınlamış. Ortaya çıkan özet tabloyu yukarıda görebilirsiniz.

Tahmin edebileceğiniz üzere en yaygın ölüm sebepleri kalp hastalıkları, kanser ve kazalar gibi daha “normal” şeyler ama en çok haber olanlar ise cinayet, terörizm ve uyuşturucu. Birçok insanın buna bakıp medyanın önyargılarından bahsetmesi ve bunu bir tartışma konusu hâline getirmesi kaçınılmaz. Belki bir noktaya kadar da haklı oldukları söylenebilir — sonuçta sağlıkla alakalı toplumu bilgilendirmek de gazeteciliğin görevlerinden biri olarak düşünülebilir.

Fakat bu aynı zamanda bizim gazetecilikten ne beklediğimizle de doğrudan alakalı. Sonuçta çoğu zaman haberin önemi onun daha az yaşanan veya yeni bir olay olmasına da bağlı. Evet ölüm sebebiyle haberleşme oranına baktığımızda cinayet 43 kat, terörizm 18240 kat daha fazla haberleşmiş ama bu da aslında bu tür ölümlerin ne kadar az yaşandığının —ve bu yüzden de haber değeri taşıdığının— bir göstergesi. Ama bunu görebilmek için de medya okuryazarlığına ve eleştirel düşünme yeteneklerine ihtiyacımız var.