Yapay zeka çağında eğitimin geleceği, yalnızca pedagojik bir tartışma değil, aynı zamanda etik, politik, toplumsal ve ekolojik bir problem. Her yeni yazılım, her “öğrenen algoritma” bir soru daha getiriyor: Öğrenen kim? Eğer makineler öğrenebiliyorsa insanın öğrenmesi ne anlama geliyor? Makine insan yerine öğrenip problemleri çözebiliyor ise insan öğrenmesinin işlevi ve anlamı ne olabilir?

Yazı: Metin V. Bayrak

Yapay zeka çağında eğitimin geleceği, yalnızca pedagojik bir tartışma değil, aynı zamanda etik, politik, toplumsal ve ekolojik bir problem. Her yeni yazılım, her “öğrenen algoritma” bir soru daha getiriyor: Öğrenen kim? Eğer makineler öğrenebiliyorsa insanın öğrenmesi ne anlama geliyor? Makine insan yerine öğrenip problemleri çözebiliyor ise insan öğrenmesinin işlevi ve anlamı ne olabilir? İnsan öğrenerek yaşamda varlığını sürdürebiliyor ise öğrenmeye duyduğu ihtiyaç azaldıkça yaşamda kalma becerisi nasıl gelişecek?

17-19 Ekim tarihleri arasında Yunanistan’ın Larisa kentindeki Teselya Üniversitesi’nde düzenlenen "Eğitimde İnovasyon Geliştirme" (International Conference for the Promotion of Educational Innovation) başlıklı konferans, tam da bu sorunun etrafında dönüyordu. Akademisyenler, öğretmenler, teknoloji şirketleri ve filozoflar aynı masadaydı.

• Kimileri, yapay zekanın öğrenmeyi kişiselleştirerek “herkes için erişilebilir eğitim” sağlayabileceğini savunuyordu. Diğerleri, aynı teknolojilerin öğrenciyi veriye indirgeme, öğrenmeyi ölçülebilir çıktılara hapseden bir sistem yaratma riskini vurguluyordu.

İki eğilim arasındaki bu gerilim, çağımızın eğitsel ikilemini özetliyor: İnsanı merkeze alan teknoloji mi, yoksa teknolojiyi merkeze alan insan mı? Sorunun ağırlığı yalnızca pedagojik değil, varoluşsal. Çünkü eğitim, üretimin değil özneleşmenin alanıdır. İlişkisel olabilmek ve üretimin uzlaştığı bir özne tanımı yapılabilir. Ne kadar verimli öğrettiğimizden çok nasıl bir insan yetiştirdiğimiz sorusuyla ilgilidir.

YAZININ DEVAMI