2021 müsilaj felaketinin ardından hazırlanan 22 Maddelik Marmara Denizi’ni Koruma Eylem Planı’nda öngörülen eylemlerden şimdiye dek 11’i kısmen hayata geçirildi. Peki sorun nerede? Planlar neden hayata geçirilemiyor?

Marmara Denizi’ndeki müsilaj, Türkiye’nin neredeyse “gelenekselleşmiş” pek çok sorununu belirginleştiren bir turnusol hâline geldi. Hedeflerin kağıt üzerinde kalıp uygulamaya geçememesi; gerek merkezî idare-yerel idareler arasında gerekse kurumlararası eşgüdümsüzlük; tutarlı, bütünlüklü ve sorunun kökenine inen uzun süreli planlama yerine günü kurtarmaya yönelik yüzeysel önlemler; şeffaflık ve hesap verebilirlik eksikliği; bilim insanları, uzmanların görüş ve uyarılarını dikkate almama ve benzerleri...

2021 müsilaj felaketinin ardından Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın koordinasyonunda, onlarca uzman ve bilim insanının katkıda bulunduğu 22 Maddelik Marmara Denizi’ni Koruma Eylem Planı’nda öngörülen eylemlerden şimdiye dek 11’i kısmen hayata geçirildi.

Marmara Belediyeler Birliği’nin (MBB) raporlamasına göre, hedefe en çok yaklaşılan maddeler şöyle:

• Eylem 1: Koordinasyon Kurulu ve Bilim ve Teknik Kurulu Oluşturulması
• Eylem 2: Marmara Denizi Bütünleşik Stratejik Planı Hazırlanması
• Eylem 3: Marmara Denizi ve Adalar Özel Çevre Koruma Bölgesi olarak ilan edilmesi
• Eylem 4: Müsilajın Temizlenmesine Yönelik Acil Müdahale Çalışmaları
• Eylem 6: Atık Su Arıtma Tesislerinin Deşarj Standartlarının Güncellenmesi: 2021/13 genelge ile deşarj standartlarında %20-50 oranında kısıtlama getirildi.
• Eylem 10: Gemilerin Atık Sularının Boşaltılmasının Önlenmesi
• Eylem 12: Atık Su Arıtma Tesislerinin Online İzlenmesi ve İzleme Noktalarının Artırılması: Denizlerde Bütünleşik Kirlilik İzleme Programı (DEN-İZ) ve MARMOD FAZ II Projesi çalışmaları
• Eylem 13: Bölgesel Atık Yönetimi Eylem Planı ve Deniz Çöpleri Eylem Planı Hazırlanması
• Eylem 18: Hayalet Ağ Temizliği
• Eylem 20: Müsilaj Nedeniyle Zarar Gören Balıkçılara Ekonomik Destek
• Eylem 21: Halk Bilinçlendirme ve Platform Oluşturma

Hedefe “en az” yaklaşılan eylemler ise şu şekilde:

• Eylem 5: Mevcut Atık Su Arıtma Tesislerinin İleri Biyolojik Arıtmaya Dönüştürülmesi
• Eylem 7: Arıtılmış Atık Suların Yeniden Kullanımının Artırılması
• Eylem 8: Atık Su Arıtma Tesislerini Gerektiği Gibi İşletmeyen OSB'lerin Rehabilitasyonu
• Eylem 11: Tersanelerde Temiz Üretim Tekniklerinin Yaygınlaştırılması
• Eylem 15: Dere Yataklarına Yapay Sulak Alanlar ve Tampon Bölgeler Oluşturularak Kirliliğin Denize Ulaşmasının Önlenmesi
• Eylem 16: Zeytin Karasuyu ve Peynir Altısuyu Kaynaklı Kirliliğin Önlenmesi
• Eylem 22: Soğutma Suları ve Termal Tesislerden Oluşan Sıcak Suların Marmara Denizi'ne Etkilerinin Azaltılması.

Hedefler büyüktü, bunun için de bakanlık bünyesinde “Başkanlık” oluşturularak bazı yetkiler belediyelerden bakanlığa alındı. Karar alıcıların sorunun büyüklüğünü anladıkları ve çözmek için özellikle de atık sular konusunda aksiyon alacakları izlenimi doğmuştu. Ancak “kurtarma operasyonu” aradan geçen dört yılın sonunda beklenen sonucu yaratmak bir yana yanına bile yaklaşamadı.

YAZININ DEVAMI